इङ्गितादिभिःसंलक्षितस्य सूक्ष्मार्थस्य विदग्धाय प्रकाशनं सूक्ष्मम् । व्याचष्टे-इह सूक्ष्म इत्यादि । कुशाग्रवत्तीक्ष्णा कुशाग्रीया । अत इदमिङ्गिताकाराभ्यां द्विधा । आकूतव्यञ्जिताश्चेष्टां इङ्गितं बुद्धिकारिताः । आकाराः पुनराम्नातास्ता एवाबुद्धिकारिताः ॥ यथा- तारापुटभ्रूद्दष्ट्यादेर्विकारानिङ्गितं विदुः । आकाराःसत्त्वजा भावा आद्या बुद्ध्यापरे ऽन्यथा ॥ सङ्केतेति-कालमनसं कालं ज्ञातुमनसमित्यर्थः । नेत्रार्पिताकूतं नेत्राभिव्यञ्जितभावमित्यर्थः । सङ्केतकालमनसो ज्ञानं भ्रूकटाक्षादि । तदीयेङ्गितेन ज्ञात्वेति सूक्ष्मार्थं सलक्षणम् । पद्मनिमीलनं तु प्रकाशनम् । योजयति । अत्र सङ्केतेति । वक्त्रस्यन्तीति-स्वेदेन आकारस्तेन कुङ्कुमभेदात् पुरुषायितज्ञानं सूक्ष्मार्थंसंलक्षणम् खङ्गलेखस्तु तत्प्रकाशनम् । योजयति-अत्र स्वेदेति । सूक्ष्मं तु सूक्ष्मं संलक्ष्य विदग्धेषु प्रकाशनम् । इङ्गिताकारतः सूक्ष्मसंलक्षणामिति द्विधा ॥ व्याजोक्त्यै सूत्रम्- उद्भिन्नवस्तुनिगूहनं व्याजोक्तिः
iṅgitādibhiḥsaṃlakṣitasya sūkṣmārthasya vidagdhāya prakāśanaṃ sūkṣmam / vyācaṣṭe-iha sūkṣma ityādi / kuśāgravattīkṣṇā kuśāgrīyā / ata idamiṅgitākārābhyāṃ dvidhā / ākūtavyañjitāśceṣṭāṃ iṅgitaṃ buddhikāritāḥ / ākārāḥ punarāmnātāstā evābuddhikāritāḥ // yathā- tārāpuṭabhrūddaṣṭyādervikārāniṅgitaṃ viduḥ / ākārāḥsattvajā bhāvā ādyā buddhyāpare 'nyathā // saṅketeti-kālamanasaṃ kālaṃ jñātumanasamityarthaḥ / netrārpitākūtaṃ netrābhivyañjitabhāvamityarthaḥ / saṅketakālamanaso jñānaṃ bhrūkaṭākṣādi / tadīyeṅgitena jñātveti sūkṣmārthaṃ salakṣaṇam / padmanimīlanaṃ tu prakāśanam / yojayati / atra saṅketeti / vaktrasyantīti-svedena ākārastena kuṅkumabhedāt puruṣāyitajñānaṃ sūkṣmārthaṃsaṃlakṣaṇam khaṅgalekhastu tatprakāśanam / yojayati-atra svedeti / sūkṣmaṃ tu sūkṣmaṃ saṃlakṣya vidagdheṣu prakāśanam / iṅgitākārataḥ sūkṣmasaṃlakṣaṇāmiti dvidhā // vyājoktyai sūtram- udbhinnavastunigūhanaṃ vyājoktiḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.