कविप्रतिभागोचरस्य स्वभावस्य सम्यग्वर्णनं स्वभावोक्तिः । व्याचष्टे-इह वस्त्विति । अत एवेति । कविमात्र गम्यत्वात् । कविना निर्मित एव । उक्तिवचनम् उक्तिशब्दः । अनेन सङ्गतिवैधर्म्यं वर्णयिष्यत इत्याह-भाविकेति । हुङ्कारेति-कुन्तलगतिकण्डूव्यपनयने तन्व्या हुङ्कारः कृतिनः कर्णावतंसीभवेत् । कीदृशः ? चञ्चुपुटाकारया नखकोट्या यद्व्याघट्टनं तेनोट्टङ्कितःसीत्कारोपशोभि च । कीद्दशस्य? पृष्ठश्लिष्यत्कुचाङ्कपालीसुखेनाकेकरदृशः । स्वभावोक्तिर्बुधोन्नेयवस्तुस्वाभाव्यवर्णनम् । अथ प्रतीतिवैचित्र्यात्तारतम्यनिरूपणैः । भाविकं दूरदुर्लक्षं व्यक्तं व्याक्रियतेतमाम् ॥ तत्र सूत्रम्- अतीतानागतयोः प्रत्यक्षायमाणत्वं भाविकम्
kavipratibhāgocarasya svabhāvasya samyagvarṇanaṃ svabhāvoktiḥ / vyācaṣṭe-iha vastviti / ata eveti / kavimātra gamyatvāt / kavinā nirmita eva / uktivacanam uktiśabdaḥ / anena saṅgativaidharmyaṃ varṇayiṣyata ityāha-bhāviketi / huṅkāreti-kuntalagatikaṇḍūvyapanayane tanvyā huṅkāraḥ kṛtinaḥ karṇāvataṃsībhavet / kīdṛśaḥ ? cañcupuṭākārayā nakhakoṭyā yadvyāghaṭṭanaṃ tenoṭṭaṅkitaḥsītkāropaśobhi ca / kīddaśasya? pṛṣṭhaśliṣyatkucāṅkapālīsukhenākekaradṛśaḥ / svabhāvoktirbudhonneyavastusvābhāvyavarṇanam / atha pratītivaicitryāttāratamyanirūpaṇaiḥ / bhāvikaṃ dūradurlakṣaṃ vyaktaṃ vyākriyatetamām // tatra sūtram- atītānāgatayoḥ pratyakṣāyamāṇatvaṃ bhāvikam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.