Samadhirajasutra 35

अथ खल्वायुष्मानानन्द उत्थायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचत् - पृच्छेयमहं भगवन्तं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं कंचिदेव प्रदेशं सचेन्मे भगवानवकाशं कुर्यात् प्रष्टव्यप्रश्नव्याकरणाय । एवमुक्ते भगवानायुष्मन्तमानन्दमेतदवोचत् - तेन ह्यानन्द स्वके आसने निषद्य पृच्छ त्वं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं यद् यदेवाकाङ्क्षसि, अहं ते तस्य तस्य प्रश्नस्य व्याकरणेन चित्तमाराधयिष्ये । एवमुक्ते आयुष्मानानन्दो भगवन्तमेतदवोचत् - कृतावकाशो ऽस्मि भगवन्, कृतावकाशो ऽस्मि सुगत प्रश्नव्याकरणाय । अथ खल्वायुष्मानानन्दो भगवतः पुरतः आसने निषद्य भगवन्तमेतदवोचत् - को नु भगवन् हेतुः कः प्रत्ययो यदिह एकत्या बोधिसत्त्वा बोधिसत्त्वचारिकां चरमाणा हस्तच्छेदान् पादच्छेदान् कर्णच्छेदानक्ष्युत्पाटनानि अङ्गोत्तमाङ्गच्छेदान् निगच्छन्ति प्रत्यङ्गच्छेदांश्च? विविधानि दुःखानि प्रत्यनुभवन्ति? नो च हीयन्ते?न च परिक्षीयन्ते ऽनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेः? एवमुक्ते भगवानायुष्मन्तमानन्दमेतदवोचत् - सचेत् त्वमानन्द जानीया यानि मे दुःखानि प्रत्यनुभूतानि इमामनुत्तरां सम्यक्संबोधिं समुदानयितुम्, एतदपि ते च प्रतिभायात् । किं पुनर्यत्तथागतं परिप्रष्टव्यं मन्यथाः । तद् यथापि नाम आनन्द इह काश्चिदेव पुरुषः अधस्तात् पादतलमुपादाय यावन्मूर्धकादादीप्तो भवेत् प्रज्वलितः एकज्वालीभूतः, तं कश्चिदेव पुरुष उपसंक्रम्य एवं वदेत् - एहि त्वं भोः पुरुष अनिर्वापितेनात्मभावेन पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समन्वङ्गीभूतः क्रीडस्व रमस्व परिचारयस्वेति । तत् किं मन्यसे आनन्द अपि तु स पुरुषः अनिर्वापितेनात्मभावेन पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समन्वङ्गीभूतः क्रीडेत रमेत परिचारयेत? आनन्द आह - नो हीदं भगवन् । भगवानाह - क्रीडेतानन्द स पुरुषो रमेत परिचारयेत परिकल्पमुपादायानिर्वापितेनात्मभावेन पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समन्वङ्गीभूतः । न त्वेव तथागतस्य पूर्वं बोधिसत्त्वचारिकां चरमाणस्य सत्त्वांस्त्रिभिरुपायैर्दुःखितान् दृष्ट्वा दरिद्रान्नाभूत् सुखं वा सौमनस्यं वा चित्तप्रहर्षो वा । ये आनन्द बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः पूर्वं बोधिसत्त्वचारिकां चरमाणा अखण्डशीला भवन्ति अछिद्रशीलाः अकल्माषशीला अशबलशीलाः अपरामृष्टशीलाः अचलितशीलाः, अलुलितशीला अकोप्यशीलाः, नोत्तानशीलाः,न परदर्शनशीलाः न विसंवादशीलाः, ऋजुशीलाः यथाप्रतिज्ञाशीलाः सत्त्वानुग्रहशीलाः । एवंरूपेण शीलेन समन्वागता भवन्ति, ते आनन्द बोधिसत्त्वा महासत्त्वा अनन्तां बोधिसत्त्वचारिकां चरमाणा न हस्तच्छेदेन परिहाणिं निगच्छन्ति । न पादच्छेदेन परिहाणिं निगच्छन्ति । न कर्णनासाच्छेदेन परिहाणिं निगच्छन्ति । (वैद्य २३३) न नेत्रोत्पाटनशीर्षच्छेदेन परिहाणिं निगच्छन्ति । नाङ्गप्रत्यङ्गच्छेदेन परिहाणिं निगच्छन्ति । न च विविधानि दुःखानि प्रत्यनुभवन्ति । क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्यन्ते ॥ भूतपूर्वमानन्द अतीते ऽध्वन्यसंख्येयकल्पैरसंख्येयतरैर्विपुलैरप्रमाणैरचिन्त्यैरतुल्यैरमाप्यैरपरिमाणैर्यदासीत् । तेन कालेन तेन समयेन रत्नपद्मचन्द्रविशुद्धाभ्युद्गतराजो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवमनुष्याणां च बुद्धो भगवान् । तेन खलु पुनरानन्द समयेन तस्य भगवतो रत्नपद्मचन्द्रविशुद्धाभ्युद्गतराज्ञस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य नवतिकल्पकोटीनियुतशतसहस्राण्यायुष्प्रमाणमभूत् । सर्वत्र च दिवसे नवतिकल्पकोटीसहस्राणि सत्त्वानामवैवर्तिकतायां बुद्धधर्मेषु प्रतिष्ठापयति स्म । तेन खलु पुनरानन्द समयेन तस्य भगवतो रत्नपद्मचन्द्रविशुद्धाभ्युद्गतराज्ञस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य परिनिर्वृतस्य चरमिकायां पञ्चाशति सद्धर्मान्तर्धानकालसमये सद्धर्मविप्रलोपे वर्तमाने इमे एवंरूपाः सूत्रान्ता बहुजनजुगुप्सिता बहुजनविवर्जिता बहुजनविरुद्धा महाजनोत्सृष्टाश्चाभूवन् । महाभयभैरवकाले वर्तमाने महोपद्रवे अतिवृष्टिकालसमये अनावृष्टिकालसमये वर्तमाने व्यालकालसमये वर्तमाने विद्युत्कान्तारकल्पसमये दुर्भिक्षकालसमये मिथ्यादृष्टिकालसमये असम्यग्दृष्टिकालसमये तीर्थिकमन्त्रपर्येष्टिकालसमये बुद्धबोधेः प्रलुज्यमानकालसमये वर्तमाने सप्त बोधिसत्त्वसहस्राणि ग्रामनगरनिगमरा राजधानीजनपदेभ्यो निर्वासितानि समन्तभद्रं नाम वनखण्डं तदुपनिश्रित्य विहरन्ति स्म सार्धं सुपुष्पचन्द्रेण धर्मभाणकेन, यस्तेषां भिक्षूणां धारणीधर्मपयाय देशयति स्म । स खलु पुना राजा सुपुष्पचन्द्रो धर्मभाणक एको रहोगतः प्रतिसंलीनो दिव्येन चक्षुषा अतिक्रान्तमानुषेण पश्यति स्म - बह्वीर्बोधिसत्त्वकोटिरवरुप्तकुशलमूला अन्योन्येभ्यो बुद्धक्षेत्रेभ्यः इहोपपन्नाः । सचेत्ते लभेरन् धारणीधर्मपर्यायश्रवणाय, न निवर्तेरन्ननुत्तरायाः सम्यक्संबोधेः । अथ न लभेरन् धारणीधर्मपर्यायश्रवणाय, विवर्तेरन्ननुत्तरायाः सम्यक्संबोधेः । अथ खलु सुपुष्पचन्द्रो धर्मभाणकः स्मृतः संप्रजानंस्ततः समाधेर्व्युत्थाय येनासौ महान् बोधिसत्त्वगणस्तेनोपसंक्रान्तः उपसंक्रम्य तं महान्तं बोधिसत्त्वगणमेतदवोचत् - गमिष्यामः कुलपुत्राः । ग्रामनगरनिगमराष्टराजधानीरवतरित्वा सत्त्वेभ्यो धर्मं देशयिष्यामः । अथ खलु स महान् बोधिसत्त्वगणः सुपुष्पचन्द्रं धर्मभाणकमेतदवोचत् - नास्माकमभिप्रेतं यदायुष्मानितो वनषण्डाद् ग्रामनगरनिगमराष्ट्रराजधानीरवतरेत् । तत्कस्य हेतोः? बह्वयो ऽभिमानिका भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकाः। सद्धर्मप्रतिक्षेपकालश्च वर्तते । तमायुष्मन्तं जीविताद्वयवरोपयिष्यन्ति । आयुष्मांश्चातीव प्रासादिको ऽभिरूपो दर्शनीयः प्रथमयौवनसमन्वागतो भद्रके वयसि वर्तते । स धौतकाञ्चनहाटकच्छविः (वैद्य २३४) शङ्खकुन्देन्दुवर्णयोर्णया प्रतिमण्डितो ऽपि शोभितललाटो नीलकुञ्चितकेशोणीषश्च । मा ते राजपुत्रा वा अन्ये वा तत्प्रतिमा ईर्ष्यामात्सर्योपहचेतसो जीविताद्वयवरोपयिष्यन्ति । अथ खलु सुपुष्पचन्द्रो धर्मभाणकस्तं बोधिसत्त्वगणमेतदवोचत् - सचेन्मे आत्मा आरक्ष्यो भवेत्, न मया अतीतानागतप्रत्युत्पन्नानां बुद्धानां भगवतां शासने आरक्षा कृता भवेत् । तस्यां च वेलायामिमा गाथा अभाषत - न आत्मसंज्ञाय वसित्व जातु शक्यं इहा शासनि रक्ष कुर्वणा । महाविताना सुगतान बोधिः प्रकाशना पश्चिमि कालि दारुणे

atha khalvāyuṣmānānanda utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantametadavocat - pṛccheyamahaṃ bhagavantaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ kaṃcideva pradeśaṃ sacenme bhagavānavakāśaṃ kuryāt praṣṭavyapraśnavyākaraṇāya | evamukte bhagavānāyuṣmantamānandametadavocat - tena hyānanda svake āsane niṣadya pṛccha tvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ yad yadevākāṅkṣasi, ahaṃ te tasya tasya praśnasya vyākaraṇena cittamārādhayiṣye | evamukte āyuṣmānānando bhagavantametadavocat - kṛtāvakāśo 'smi bhagavan, kṛtāvakāśo 'smi sugata praśnavyākaraṇāya | atha khalvāyuṣmānānando bhagavataḥ purataḥ āsane niṣadya bhagavantametadavocat - ko nu bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayo yadiha ekatyā bodhisattvā bodhisattvacārikāṃ caramāṇā hastacchedān pādacchedān karṇacchedānakṣyutpāṭanāni aṅgottamāṅgacchedān nigacchanti pratyaṅgacchedāṃśca? vividhāni duḥkhāni pratyanubhavanti? no ca hīyante?na ca parikṣīyante 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ? evamukte bhagavānāyuṣmantamānandametadavocat - sacet tvamānanda jānīyā yāni me duḥkhāni pratyanubhūtāni imāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ samudānayitum, etadapi te ca pratibhāyāt | kiṃ punaryattathāgataṃ paripraṣṭavyaṃ manyathāḥ | tad yathāpi nāma ānanda iha kāścideva puruṣaḥ adhastāt pādatalamupādāya yāvanmūrdhakādādīpto bhavet prajvalitaḥ ekajvālībhūtaḥ, taṃ kaścideva puruṣa upasaṃkramya evaṃ vadet - ehi tvaṃ bhoḥ puruṣa anirvāpitenātmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ krīḍasva ramasva paricārayasveti | tat kiṃ manyase ānanda api tu sa puruṣaḥ anirvāpitenātmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ krīḍeta rameta paricārayeta? ānanda āha - no hīdaṃ bhagavan | bhagavānāha - krīḍetānanda sa puruṣo rameta paricārayeta parikalpamupādāyānirvāpitenātmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ | na tveva tathāgatasya pūrvaṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇasya sattvāṃstribhirupāyairduḥkhitān dṛṣṭvā daridrānnābhūt sukhaṃ vā saumanasyaṃ vā cittapraharṣo vā | ye ānanda bodhisattvā mahāsattvāḥ pūrvaṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇā akhaṇḍaśīlā bhavanti achidraśīlāḥ akalmāṣaśīlā aśabalaśīlāḥ aparāmṛṣṭaśīlāḥ acalitaśīlāḥ, alulitaśīlā akopyaśīlāḥ, nottānaśīlāḥ,na paradarśanaśīlāḥ na visaṃvādaśīlāḥ, ṛjuśīlāḥ yathāpratijñāśīlāḥ sattvānugrahaśīlāḥ | evaṃrūpeṇa śīlena samanvāgatā bhavanti, te ānanda bodhisattvā mahāsattvā anantāṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇā na hastacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | na pādacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | na karṇanāsācchedena parihāṇiṃ nigacchanti | (Vaidya 233) na netrotpāṭanaśīrṣacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | nāṅgapratyaṅgacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | na ca vividhāni duḥkhāni pratyanubhavanti | kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante || bhūtapūrvamānanda atīte 'dhvanyasaṃkhyeyakalpairasaṃkhyeyatarairvipulairapramāṇairacintyairatulyairamāpyairaparimāṇairyadāsīt | tena kālena tena samayena ratnapadmacandraviśuddhābhyudgatarājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | tena khalu punarānanda samayena tasya bhagavato ratnapadmacandraviśuddhābhyudgatarājñastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya navatikalpakoṭīniyutaśatasahasrāṇyāyuṣpramāṇamabhūt | sarvatra ca divase navatikalpakoṭīsahasrāṇi sattvānāmavaivartikatāyāṃ buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati sma | tena khalu punarānanda samayena tasya bhagavato ratnapadmacandraviśuddhābhyudgatarājñastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya parinirvṛtasya caramikāyāṃ pañcāśati saddharmāntardhānakālasamaye saddharmavipralope vartamāne ime evaṃrūpāḥ sūtrāntā bahujanajugupsitā bahujanavivarjitā bahujanaviruddhā mahājanotsṛṣṭāścābhūvan | mahābhayabhairavakāle vartamāne mahopadrave ativṛṣṭikālasamaye anāvṛṣṭikālasamaye vartamāne vyālakālasamaye vartamāne vidyutkāntārakalpasamaye durbhikṣakālasamaye mithyādṛṣṭikālasamaye asamyagdṛṣṭikālasamaye tīrthikamantraparyeṣṭikālasamaye buddhabodheḥ pralujyamānakālasamaye vartamāne sapta bodhisattvasahasrāṇi grāmanagaranigamarā rājadhānījanapadebhyo nirvāsitāni samantabhadraṃ nāma vanakhaṇḍaṃ tadupaniśritya viharanti sma sārdhaṃ supuṣpacandreṇa dharmabhāṇakena, yasteṣāṃ bhikṣūṇāṃ dhāraṇīdharmapayāya deśayati sma | sa khalu punā rājā supuṣpacandro dharmabhāṇaka eko rahogataḥ pratisaṃlīno divyena cakṣuṣā atikrāntamānuṣeṇa paśyati sma - bahvīrbodhisattvakoṭiravaruptakuśalamūlā anyonyebhyo buddhakṣetrebhyaḥ ihopapannāḥ | sacette labheran dhāraṇīdharmaparyāyaśravaṇāya, na nivarterannanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atha na labheran dhāraṇīdharmaparyāyaśravaṇāya, vivarterannanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atha khalu supuṣpacandro dharmabhāṇakaḥ smṛtaḥ saṃprajānaṃstataḥ samādhervyutthāya yenāsau mahān bodhisattvagaṇastenopasaṃkrāntaḥ upasaṃkramya taṃ mahāntaṃ bodhisattvagaṇametadavocat - gamiṣyāmaḥ kulaputrāḥ | grāmanagaranigamarāṣṭarājadhānīravataritvā sattvebhyo dharmaṃ deśayiṣyāmaḥ | atha khalu sa mahān bodhisattvagaṇaḥ supuṣpacandraṃ dharmabhāṇakametadavocat - nāsmākamabhipretaṃ yadāyuṣmānito vanaṣaṇḍād grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīravataret | tatkasya hetoḥ? bahvayo 'bhimānikā bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ| saddharmapratikṣepakālaśca vartate | tamāyuṣmantaṃ jīvitādvayavaropayiṣyanti | āyuṣmāṃścātīva prāsādiko 'bhirūpo darśanīyaḥ prathamayauvanasamanvāgato bhadrake vayasi vartate | sa dhautakāñcanahāṭakacchaviḥ (Vaidya 234) śaṅkhakundenduvarṇayorṇayā pratimaṇḍito 'pi śobhitalalāṭo nīlakuñcitakeśoṇīṣaśca | mā te rājaputrā vā anye vā tatpratimā īrṣyāmātsaryopahacetaso jīvitādvayavaropayiṣyanti | atha khalu supuṣpacandro dharmabhāṇakastaṃ bodhisattvagaṇametadavocat - sacenme ātmā ārakṣyo bhavet, na mayā atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śāsane ārakṣā kṛtā bhavet | tasyāṃ ca velāyāmimā gāthā abhāṣata - na ātmasaṃjñāya vasitva jātu śakyaṃ ihā śāsani rakṣa kurvaṇā / mahāvitānā sugatāna bodhiḥ prakāśanā paścimi kāli dāruṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो आत्मसंज्ञा प्रजहित्व सर्वशः सत्त्वानिमान् पुद्गलवादनिश्रितान् । रूपाणि शब्दांश्च रसांश्च गन्धान् स्प्रष्टव्यु वर्जेति स रक्षि शासनम्

yo ātmasaṃjñā prajahitva sarvaśaḥ sattvānimān pudgalavādaniśritān / rūpāṇi śabdāṃśca rasāṃśca gandhān spraṣṭavyu varjeti sa rakṣi śāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धान कोटीनयुतान्युपस्थिहेदन्नेन पानेन प्रसन्नचित्तः । छत्रैः पताकाभि दीपक्रियाभिः कल्पान कोटी यथ गङ्गवालिकाः

buddhāna koṭīnayutānyupasthihedannena pānena prasannacittaḥ / chatraiḥ patākābhi dīpakriyābhiḥ kalpāna koṭī yatha gaṅgavālikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्चैव सद्धर्म प्रलुज्यमाने निरुध्यमाने सुगतान शासने । रात्रिंदिवं एक चरेय्य शिष्यान् इदं ततः पुण्यु विशिष्टु भोति

yaścaiva saddharma pralujyamāne nirudhyamāne sugatāna śāsane / rātriṃdivaṃ eka careyya śiṣyān idaṃ tataḥ puṇyu viśiṣṭu bhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये दानि तेषां पुरुषर्षभाणां सद्धर्मि लुज्यन्ति उपेक्षि भावयी । न तैर्जिना सत्कृत भोन्ति केचित् न चो कृतं गौरवु नायकेषु

ye dāni teṣāṃ puruṣarṣabhāṇāṃ saddharmi lujyanti upekṣi bhāvayī / na tairjinā satkṛta bhonti kecit na co kṛtaṃ gauravu nāyakeṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युष्मे भोथ सुखी स्वकार्थु कुरुथा गोपायथा आत्मनं युष्मे भोथ इहाप्रमत्त विनये मैत्रीविहारी सदा । शीलं रक्षथ उज्ज्वलं अशबलं शुद्धं शुचि निर्मलं येही रक्षितु शीलु भोति अमलं बुद्धेभि संवर्णितम्

yuṣme bhotha sukhī svakārthu kuruthā gopāyathā ātmanaṃ yuṣme bhotha ihāpramatta vinaye maitrīvihārī sadā / śīlaṃ rakṣatha ujjvalaṃ aśabalaṃ śuddhaṃ śuci nirmalaṃ yehī rakṣitu śīlu bhoti amalaṃ buddhebhi saṃvarṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येही सत्कृतु भोन्ति सर्वि सुगता यावन्त पूर्वे अभूत् तेहि त्रायितु भोन्ति सर्वजनता या बोधिसंप्रस्थिता । तेही उद्धरिताः भवन्ति नरका सत्त्वा बहू पापकाः येही रक्षितु भोन्ति शीलु अमलं बुद्धैः प्रशस्तं पुरा

yehī satkṛtu bhonti sarvi sugatā yāvanta pūrve abhūt tehi trāyitu bhonti sarvajanatā yā bodhisaṃprasthitā / tehī uddharitāḥ bhavanti narakā sattvā bahū pāpakāḥ yehī rakṣitu bhonti śīlu amalaṃ buddhaiḥ praśastaṃ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानं देथ विशिष्ट धर्मरतनं क्षान्तिं सदा रक्षथारण्यं चाश्रयथा समाधिकुशला भावेथ चो मार्दवम् । मा चो विग्रह सर्वथा विचरथा शिष्टां शिवां चारिकां गच्छामो वयु राजधानि नगरं सत्त्वान त्राणार्थिकाः

dānaṃ detha viśiṣṭa dharmaratanaṃ kṣāntiṃ sadā rakṣathāraṇyaṃ cāśrayathā samādhikuśalā bhāvetha co mārdavam / mā co vigraha sarvathā vicarathā śiṣṭāṃ śivāṃ cārikāṃ gacchāmo vayu rājadhāni nagaraṃ sattvāna trāṇārthikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्नोतरती महामतिधरे सत्त्वाग्रसारे ऋषौ वर्तेन्ती इमि अश्रुकाः सुकरुणं पादेहि अन्ये पती । मा ही ओतरही महामति विदु प्रेक्ष वने पादपान् मञ्जुगन्ध मनोरमान् सुरुचिरानात्मान त्राणात्मकः

tasminnotaratī mahāmatidhare sattvāgrasāre ṛṣau vartentī imi aśrukāḥ sukaruṇaṃ pādehi anye patī / mā hī otarahī mahāmati vidu prekṣa vane pādapān mañjugandha manoramān surucirānātmāna trāṇātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽपी पूर्व विनायका दशबलाः शान्तेन्द्रियाः सूरताः गत्वा काननि शैलशृङ्गशिखरे बोधाधिगम्यां वराम् । श्रेष्ठां चारिक बोधिहेतु चरितास्ते पुण्यज्ञानां वराः तेषां शिक्षिहि कानने निवसतो मा गच्छ त्वं सुव्रत

te 'pī pūrva vināyakā daśabalāḥ śāntendriyāḥ sūratāḥ gatvā kānani śailaśṛṅgaśikhare bodhādhigamyāṃ varām / śreṣṭhāṃ cārika bodhihetu caritāste puṇyajñānāṃ varāḥ teṣāṃ śikṣihi kānane nivasato mā gaccha tvaṃ suvrata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गात्रं चित्रितु लक्षणैः सुरुचिरैः केशाश्च नीलास्तवा वर्णः काञ्चनसंनिभप्रभकरो ओभासते मेदिनीम् । ऊर्णा ते भ्रमुखान्तरे सुरुचिरा शङ्खनिकाशप्रभा मा ते ईर्ष्यु जनित्व कायु विकिरी राजानुराजे तथा

gātraṃ citritu lakṣaṇaiḥ suruciraiḥ keśāśca nīlāstavā varṇaḥ kāñcanasaṃnibhaprabhakaro obhāsate medinīm / ūrṇā te bhramukhāntare surucirā śaṅkhanikāśaprabhā mā te īrṣyu janitva kāyu vikirī rājānurāje tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खल्वानन्द सुपुष्पचन्द्रो धर्मभाणकस्तं बोधिसत्त्वगणं गाथयाभ्यभाषत - यावन्तः परिमेण आसि सुगताः सर्वज्ञ क्षीणास्रवाः सर्वे ते ऽथ करिंसु लोकि त्रिभवे बोधाधिगम्यां वराम् । श्रेष्ठां चारिक बोधिहेतु चरितास्ते पुण्यज्ञानां वराः तेषां शिक्षय बोधिसत्व नियुता सत्त्वान त्राणार्थिकः

atha khalvānanda supuṣpacandro dharmabhāṇakastaṃ bodhisattvagaṇaṃ gāthayābhyabhāṣata - yāvantaḥ parimeṇa āsi sugatāḥ sarvajña kṣīṇāsravāḥ sarve te 'tha kariṃsu loki tribhave bodhādhigamyāṃ varām / śreṣṭhāṃ cārika bodhihetu caritāste puṇyajñānāṃ varāḥ teṣāṃ śikṣaya bodhisatva niyutā sattvāna trāṇārthikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे कृत्व प्रदक्षिणं ऋषिविदुं पादानि वन्दित्वना घोरं आश्वसतो स्वनन्ति करुणं क्रन्दन्त आर्तस्वरम् । अन्ये छिन्न प्रपात मेदिनि पती मूर्च्छित्व सालो यथा नो चा ते परिवर्ति पुण्यनिचितः सत्त्वार्थकामो ऋषिः

sarve kṛtva pradakṣiṇaṃ ṛṣividuṃ pādāni vanditvanā ghoraṃ āśvasato svananti karuṇaṃ krandanta ārtasvaram / anye chinna prapāta medini patī mūrcchitva sālo yathā no cā te parivarti puṇyanicitaḥ sattvārthakāmo ṛṣiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घने काननि अस्मि लोकि वसतः सत्त्वा अपाये पति सो ऽभूत्तं नगरं गमी पुरवरं सत्त्वानं त्राणार्थिकः

ghane kānani asmi loki vasataḥ sattvā apāye pati so 'bhūttaṃ nagaraṃ gamī puravaraṃ sattvānaṃ trāṇārthikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खलु सुपुष्पचन्द्रो धर्मभाणको ग्रामनगरनिगमराष्टराजधानीरवतरित्वा सत्त्वानां धर्मं देशयति स्म । तेन पूर्वाह्णे अवतरित्वा सत्त्वानां नवनवति प्राणिकोट्यः अवैवर्तिंकतायां स्थापिताः अनुत्तरायाः सम्यक्सःबोधौ । न च ताः रत्नावतीः राजधानीमनुप्राप्तः । सो ऽनुपूर्वेण ताः रत्नावतीः राजधानीमनुप्राप्तः । स तस्याः रत्नावत्याः राजधान्यामुपसःक्रमित्वा अन्यतरस्मिन् प्लक्षसालमूले व्यहार्षीत् । स तस्या रात्र्या अत्ययेन ताः रत्नावतीः राजधानीः प्राविशत् । प्रविश्य षटत्रिःशत्प्राणिकोटीरवैवर्तिकत्वे स्थापयति बुद्धधर्मेषु । न च तावद् भक्तकृत्यमकार्षीत् । स भक्तच्छेदच्छिन्नो रत्नावत्या राजधान्या निष्क्रम्य येन भगवतो नखस्तूपस्तेनोपसःक्रम्य आस्थितक एव रात्रिःदिवमतिनामयति स्म । स तस्या रात्र्या अत्ययेन द्वितीये प्राग्भक्ते रत्नावतीः राजधानीः प्रविश्य त्रयोविःशतिप्राणिकोटीरवैवर्तिकबुद्धधर्मेषु प्रतिष्ठापयति स्म । न च तावद् भक्तकृत्यमकार्षीत् । स द्वितीयभक्तच्छेदच्छिन्नो रत्नावत्या राजधान्या निष्क्रम्य येन भगवतो नखस्तूपस्तेनोपसःक्रम्य उत्थितक एव रात्रिःदिवमतिनामयति स्म । स तस्याः रात्र्यामतीतायाः त्रिरात्रभक्तच्छेदच्छिन्नो रत्नावतीः राजधानीः प्रविश्य नवनवतिप्राणिकोटीशतसहस्राण्यवैवर्तिकबुद्धधर्मेषु प्रतिष्ठापयति स्म । न च तावद् भक्तकृत्यमकार्षीत् । स त्रिरात्रभक्तच्छेदच्छिन्नो रत्नावत्या राजधान्या निष्क्रम्य येन भगवतो नखस्तूपस्तेनोपसःक्रम्य उत्थितक एव तृतीयः रात्रिःदिवमतिनामयति स्म । स तस्या रात्र्या अत्ययेन चतुर्थे प्राग्भक्ते रत्नावतीः राजधानीः प्रविश्य नवनवतिप्राणिशतसहस्राण्यवैवर्तिकबुद्धधर्मेषु प्रतिष्ठापयति । स चतुर्दिवसभक्तच्छेदच्छिन्नो रत्नावत्या राजधान्या निष्क्रम्य येन भगवतो नखस्तूपस्तेनोपसःक्रम्य उत्थितक एव रात्रिःदिवमतिनामयति स्म । स तस्या रात्र्या अत्ययेन पञ्चमे दिवसे रत्नावतीः राजधानीः प्रविश्य राज्ञो ऽन्तःपुरः प्राविशत् । प्रविस्य चाशीतिः स्त्रीसहस्राण्यवैवर्तिकत्वे ऽनुत्तरायाः समक्सःबोधौ प्रतिष्ठापयति स्म । तस्माच्च नगरात् सर्वसत्त्वानवैवर्तिकतायाः स्थापयति बुद्धधर्मेषु । स तस्या रात्र्या अत्ययेन षष्ठे प्राग्भक्ते रत्नावतीः राजधानीः प्रविश्य सहस्रः राजपुत्राणामवैवर्तिकत्वे स्थापयति स्म अनुत्तरायाः सम्यक्सःबोधौ । न च तावद् भक्तस्य कृत्यः करोति स्म । स षष्ठे भक्तच्छेदच्छिन्नो रत्नावत्या राजधान्या निष्क्रम्य येन भगवतो नखस्तूपस्तेनोपसःक्रम्य रात्रिःदिवमतिनामयति स्म । स तस्य रात्र्या अत्ययेन सप्तमे पुरोभक्ते रत्नावतीः राजधानीः प्रविश्याद्राक्षीच्छूरदत्तः राजानमुद्यानमभिनिष्क्रमन्तः सुवर्णमयेन रथेन रूप्यमयैः पक्षभिरुरगसारचन्दनमय्या ईषया वैदूर्यमयैश्चक्रैः उच्छ्रितच्छत्रध्वजसमलःकृतेन ईषापट्टावनद्धेन दूष्यपट्टसःछादितेन (वैद्य २३७) यत्राष्टौ शतानि कुमारीणाः रत्नसूत्रपरिगृहीतानाम्, यास्तः रथः वाहयन्ति अभिरूपाः प्रासादिका दर्शनीयाः परमया शुभ्रवर्णपुष्कलतया समन्वागताः प्रितिकार्ये औद्विल्यकार्ये बालानाः न पिण्डतानाम् । चतुरशीतिक्षत्रियमहाशालकुलसहस्राणि पृष्ठतः समनुबद्धान्यभूवन् । चतुरशीतिब्राह्मणमहाशालसहस्राणि चतुरशीतिगृहपतिमहाशालसहस्राणि पृष्ठतः पृष्ठतो ऽनुबद्धान्यभूवन् । पञ्च च दुहितृशतानि रत्नमयीशिबिकाभिरूढाः पुरतो निर्यान्ति स्म । ताः सहदर्शनेनैव तस्य भिक्षोरवैवर्तिका अभूवन्ननुत्तरायाः सम्यक्सःबोधौ । अष्टःअःटिश्चान्तःपुरिकाशतसहस्राणि सहदर्शनेनैव तस्य भिक्ःउरवैवर्तिकान्यभूवन्ननुत्तरायाः सम्यक्सःबोधौ । स च महाजनकायो मणिकुण्डलान्यपनीय पादुकाश्चापनीय एकाःसः चीवरः प्रावृत्य दक्ःइणः जानुमण्डलः पृथिव्याः प्रतिःठाप्य येन स भिक्ःउस्तेनाञ्जलिः प्रणम्य नमस्यमानः स्थितो ऽभूत् । अथ खलु ता अपि कुमार्थः पूर्वकैः कुशलमूलैः सःचोदिताः समानास्ताभ्यः शिबिकाभ्यो ऽवतरित्वा एकाःसः चीवरः प्रावृत्य दक्ःइणः जानुमण्डलः पृथिव्याः प्रतिःठाप्य येन स भि स्तेनाञ्जाल प्रणम्य गाथाभिरध्यभाःअन्त - अवभासितमद्यैवं रविणेव समन्ततः । भिक्षुणा प्रविशन्तेन जनकायश्च धिष्ठितः

atha khalu supuṣpacandro dharmabhāṇako grāmanagaranigamarāṣṭarājadhānīravataritvā sattvānāṃ dharmaṃ deśayati sma | tena pūrvāhṇe avataritvā sattvānāṃ navanavati prāṇikoṭyaḥ avaivartiṃkatāyāṃ sthāpitāḥ anuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | na ca tāḥ ratnāvatīḥ rājadhānīmanuprāptaḥ | so 'nupūrveṇa tāḥ ratnāvatīḥ rājadhānīmanuprāptaḥ | sa tasyāḥ ratnāvatyāḥ rājadhānyāmupasaḥkramitvā anyatarasmin plakṣasālamūle vyahārṣīt | sa tasyā rātryā atyayena tāḥ ratnāvatīḥ rājadhānīḥ prāviśat | praviśya ṣaṭatriḥśatprāṇikoṭīravaivartikatve sthāpayati buddhadharmeṣu | na ca tāvad bhaktakṛtyamakārṣīt | sa bhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya āsthitaka eva rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyā rātryā atyayena dvitīye prāgbhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya trayoviḥśatiprāṇikoṭīravaivartikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati sma | na ca tāvad bhaktakṛtyamakārṣīt | sa dvitīyabhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya utthitaka eva rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyāḥ rātryāmatītāyāḥ trirātrabhaktacchedacchinno ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya navanavatiprāṇikoṭīśatasahasrāṇyavaivartikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati sma | na ca tāvad bhaktakṛtyamakārṣīt | sa trirātrabhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya utthitaka eva tṛtīyaḥ rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyā rātryā atyayena caturthe prāgbhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya navanavatiprāṇiśatasahasrāṇyavaivartikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati | sa caturdivasabhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya utthitaka eva rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyā rātryā atyayena pañcame divase ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya rājño 'ntaḥpuraḥ prāviśat | pravisya cāśītiḥ strīsahasrāṇyavaivartikatve 'nuttarāyāḥ samaksaḥbodhau pratiṣṭhāpayati sma | tasmācca nagarāt sarvasattvānavaivartikatāyāḥ sthāpayati buddhadharmeṣu | sa tasyā rātryā atyayena ṣaṣṭhe prāgbhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya sahasraḥ rājaputrāṇāmavaivartikatve sthāpayati sma anuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | na ca tāvad bhaktasya kṛtyaḥ karoti sma | sa ṣaṣṭhe bhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasya rātryā atyayena saptame purobhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśyādrākṣīcchūradattaḥ rājānamudyānamabhiniṣkramantaḥ suvarṇamayena rathena rūpyamayaiḥ pakṣabhiruragasāracandanamayyā īṣayā vaidūryamayaiścakraiḥ ucchritacchatradhvajasamalaḥkṛtena īṣāpaṭṭāvanaddhena dūṣyapaṭṭasaḥchāditena (Vaidya 237) yatrāṣṭau śatāni kumārīṇāḥ ratnasūtraparigṛhītānām, yāstaḥ rathaḥ vāhayanti abhirūpāḥ prāsādikā darśanīyāḥ paramayā śubhravarṇapuṣkalatayā samanvāgatāḥ pritikārye audvilyakārye bālānāḥ na piṇḍatānām | caturaśītikṣatriyamahāśālakulasahasrāṇi pṛṣṭhataḥ samanubaddhānyabhūvan | caturaśītibrāhmaṇamahāśālasahasrāṇi caturaśītigṛhapatimahāśālasahasrāṇi pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhato 'nubaddhānyabhūvan | pañca ca duhitṛśatāni ratnamayīśibikābhirūḍhāḥ purato niryānti sma | tāḥ sahadarśanenaiva tasya bhikṣoravaivartikā abhūvannanuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | aṣṭaḥaḥṭiścāntaḥpurikāśatasahasrāṇi sahadarśanenaiva tasya bhikḥuravaivartikānyabhūvannanuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | sa ca mahājanakāyo maṇikuṇḍalānyapanīya pādukāścāpanīya ekāḥsaḥ cīvaraḥ prāvṛtya dakḥiṇaḥ jānumaṇḍalaḥ pṛthivyāḥ pratiḥṭhāpya yena sa bhikḥustenāñjaliḥ praṇamya namasyamānaḥ sthito 'bhūt | atha khalu tā api kumārthaḥ pūrvakaiḥ kuśalamūlaiḥ saḥcoditāḥ samānāstābhyaḥ śibikābhyo 'vataritvā ekāḥsaḥ cīvaraḥ prāvṛtya dakḥiṇaḥ jānumaṇḍalaḥ pṛthivyāḥ pratiḥṭhāpya yena sa bhi stenāñjāla praṇamya gāthābhiradhyabhāḥanta - avabhāsitamadyaivaṃ raviṇeva samantataḥ / bhikṣuṇā praviśantena janakāyaśca dhiṣṭhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागदोषाः समुच्छिन्ना मोहाश्च विधमीकृताः । क्रोधो दोषश्च ईर्ष्या च सर्वं छिन्नं तदन्तरम्

rāgadoṣāḥ samucchinnā mohāśca vidhamīkṛtāḥ / krodho doṣaśca īrṣyā ca sarvaṃ chinnaṃ tadantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न राजं प्रेक्षते कश्चिन्नं चैवमनुयात्यसौ । यो राज्ञः शूरदत्तस्य परिवारः सुतादिकः

na rājaṃ prekṣate kaścinnaṃ caivamanuyātyasau / yo rājñaḥ śūradattasya parivāraḥ sutādikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णमास्यां यथा चन्द्रो नक्षत्रपरिवारितः । एवं स शोभते भिक्षू राजपुत्रपुरस्कृतः

pūrṇamāsyāṃ yathā candro nakṣatraparivāritaḥ / evaṃ sa śobhate bhikṣū rājaputrapuraskṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्णबिम्बं यथा चित्रं कुशलेभिः सुचित्रितम् । पुष्पितः सालराजो वा एमेव भिक्षु शोभते

svarṇabimbaṃ yathā citraṃ kuśalebhiḥ sucitritam / puṣpitaḥ sālarājo vā emeva bhikṣu śobhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रश्च देवेन्द्र महानुभावः सहस्रनेत्राधिपतिः पुरंदरः । सुमेरुमूर्ध्नि त्रिदशान ईश्वरो एमेव भिक्षुः प्रविशतु शोभते ऽयम्

śakraśca devendra mahānubhāvaḥ sahasranetrādhipatiḥ puraṃdaraḥ / sumerumūrdhni tridaśāna īśvaro emeva bhikṣuḥ praviśatu śobhate 'yam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मेव मन्ये प्रतिष्ठितु ब्रह्मलोके सुनिर्मितो वाधिपति देवपुत्रः । सुयामु देवो यथरिव कामधातौ एमेव भिक्षुः प्रविशतु शोभते ऽयम्

brahmeva manye pratiṣṭhitu brahmaloke sunirmito vādhipati devaputraḥ / suyāmu devo yathariva kāmadhātau emeva bhikṣuḥ praviśatu śobhate 'yam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यो वा मन्ये प्रतपति अन्तरीक्षे सहस्ररश्मिर्विधमिय अन्धकारम् । ओभासयन्तो समु दिशता समन्ताद् एमेव भिक्षुः प्रविशतु शोभते ऽयम्

sūryo vā manye pratapati antarīkṣe sahasraraśmirvidhamiya andhakāram / obhāsayanto samu diśatā samantād emeva bhikṣuḥ praviśatu śobhate 'yam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानं ददित्वा सुविपुल नन्तकल्पान् रक्षित्व शीलं अशबलु नित्यकालम् । भावेत्व क्षान्तिमसदृश सर्वलोके सो लक्षणेभिः परिवृतु एव शोभी

dānaṃ daditvā suvipula nantakalpān rakṣitva śīlaṃ aśabalu nityakālam / bhāvetva kṣāntimasadṛśa sarvaloke so lakṣaṇebhiḥ parivṛtu eva śobhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनयित्व वीर्यं अरियजनप्रशस्तं सेवित्व ध्याना चतुरि अलीनचित्तः । उत्पाद्य प्रज्ञां निहनिय क्लेशजालं तेनैष भिक्षुः प्रतपति सर्वलोके

janayitva vīryaṃ ariyajanapraśastaṃ sevitva dhyānā caturi alīnacittaḥ / utpādya prajñāṃ nihaniya kleśajālaṃ tenaiṣa bhikṣuḥ pratapati sarvaloke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये बुद्धवीरा असदृश सत्त्वसाराः समतीत शूरा विकिरिय धर्मश्रेष्ठान् । ये ऽनागते ऽध्वे तथरिव प्रत्युत्पन्ने तेनैष पुत्रो वशगानु धर्मराज्ञः

ye buddhavīrā asadṛśa sattvasārāḥ samatīta śūrā vikiriya dharmaśreṣṭhān / ye 'nāgate 'dhve tathariva pratyutpanne tenaiṣa putro vaśagānu dharmarājñaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा ते अनित्यं भवतु कदाचि भिक्षो यद्रपतैवं प्रतपसि सर्वलोके । संपश्य तेजो सुरुचिर शब्दघोषो राजान तेजो न तपति सुष्ठु भूयः

mā te anityaṃ bhavatu kadāci bhikṣo yadrapataivaṃ pratapasi sarvaloke / saṃpaśya tejo surucira śabdaghoṣo rājāna tejo na tapati suṣṭhu bhūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मो यथायं अधिगतु आत्मना ते बुद्धानुज्ञातो विचरसि सर्वलोके । एमेव सर्वे विजहित इस्त्रिभावं सर्वे ऽपि यामो यथरिव एष भिक्षुः

dharmo yathāyaṃ adhigatu ātmanā te buddhānujñāto vicarasi sarvaloke / emeva sarve vijahita istribhāvaṃ sarve 'pi yāmo yathariva eṣa bhikṣuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते अञ्जलीयो दशनख कृत्व सर्वे भाषित्व गाथाः क्षिपिंसु पिलन्धनानि । सौवर्णमाला तथपि च मुक्तहारानवतंसकानि तथपि च कर्णनिष्कान्

te añjalīyo daśanakha kṛtva sarve bhāṣitva gāthāḥ kṣipiṃsu pilandhanāni / sauvarṇamālā tathapi ca muktahārānavataṃsakāni tathapi ca karṇaniṣkān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रेष्ठी क्षत्रिय ब्राह्मणां गृहपती ये कोट्टराजा स्वका नो तेषामतिरेकु स्नेह जनयी सर्वेषु प्रेमं समम्

śreṣṭhī kṣatriya brāhmaṇāṃ gṛhapatī ye koṭṭarājā svakā no teṣāmatireku sneha janayī sarveṣu premaṃ samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं शिक्षित धारणीवशगतो भिक्षू अयं सूरतो बोध्यङ्गा बल इन्द्रियान् बिभजति मार्गं च अष्टाङ्गिकम् । चन्द्रो वा यथ रात्रिये प्रतपति तारागणैर्मध्यगो सूर्यश्चो यथ मण्डलं प्रतपते वैरोचनस्तेजवान्

evaṃ śikṣita dhāraṇīvaśagato bhikṣū ayaṃ sūrato bodhyaṅgā bala indriyān bibhajati mārgaṃ ca aṣṭāṅgikam / candro vā yatha rātriye pratapati tārāgaṇairmadhyago sūryaśco yatha maṇḍalaṃ pratapate vairocanastejavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वान् बुद्धान्नमस्यामो दशबलान् शान्तेन्द्रियान् सूरतान् येषां वर्णनु कश्चिदुत्सहि नरो कल्पाशतैः क्षेपितुम् । कल्पा कोटिसहस्र भाषितु बहून् नो चेद् गुणा क्षेपितुं नो चो वर्ण क्षिपेय लोकप्रवरे एकस्य रोमस्य हि

sarvān buddhānnamasyāmo daśabalān śāntendriyān sūratān yeṣāṃ varṇanu kaścidutsahi naro kalpāśataiḥ kṣepitum / kalpā koṭisahasra bhāṣitu bahūn no ced guṇā kṣepituṃ no co varṇa kṣipeya lokapravare ekasya romasya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनो चक्र प्रवर्तितं असदृशं ज्ञानोपदं देशितं निपुणं धर्म प्रभाषितस्य विरजं नो चास्य दृश्यं क्वचित् । श्रमणाब्राह्मणदेवानाग असुरौर्मारैः सब्रह्मादिभिर् नो शक्तो गुणआर्णवः प्रकथितुं बुद्धस्य सर्वज्ञिनः

yeno cakra pravartitaṃ asadṛśaṃ jñānopadaṃ deśitaṃ nipuṇaṃ dharma prabhāṣitasya virajaṃ no cāsya dṛśyaṃ kvacit / śramaṇābrāhmaṇadevānāga asuraurmāraiḥ sabrahmādibhir no śakto guṇaārṇavaḥ prakathituṃ buddhasya sarvajñinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्दामो जिनवैद्यराजमसमं यस्येदृशा औरसाः भाषित्वा इमि गाथ सर्वि मुदिता राज्ञः कुमार्यस्तदा । स्वर्णं काञ्चनचूर्णकांश्च प्रकिरी चैलानि च प्रस्तरी चूडानां च मणीन् सहाररुचिरा कोटीशतामूलिका तं भिक्षुं अभिछादयित्व मुदिता बोधाय संप्रस्थिताः

vandāmo jinavaidyarājamasamaṃ yasyedṛśā aurasāḥ bhāṣitvā imi gātha sarvi muditā rājñaḥ kumāryastadā / svarṇaṃ kāñcanacūrṇakāṃśca prakirī cailāni ca prastarī cūḍānāṃ ca maṇīn sahārarucirā koṭīśatāmūlikā taṃ bhikṣuṃ abhichādayitva muditā bodhāya saṃprasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खलु ते कुमारा राज्ञः शूरदत्तस्य प्रतिवहन्ति स्म तस्य भिक्षोः कृतशः । तस्यैतदभवत् - पुत्रा अपि मे आज्ञां न कुर्वन्ति । एक एवाहं स्थापितः अद्वितीयः । क इदानीमिमं भिक्षुं जीविताद्वयवरोपयिष्यति? अथ राज्ञः शूरदत्तस्य नन्दिको नाम वध्यघातको ऽभूत् चण्डः साहसिको रौद्रः । अथ राजा शूरदत्तस्तुष्ट उदग्रः आत्तमनाः एवं चिन्तयामास - अयं नन्दिक एतं भिक्षुं जीविताद्वयवरोपयिष्यति । अथ खलु नन्दिको वध्यघातको येन राजा शूरदत्तस्तेनोपसंक्रामत् । अथ खलु राजा शूरदत्तस्तमाह - शक्ष्यसि त्वं नन्दिक एतं भिक्षुं जीविताद्वयवरोपयितुम्? महान्तं ते ऽभिच्छादं दास्यामि । नन्दिक आह - सुष्ठु देव, यथाज्ञापयसि । अद्यैनं भिक्षुं जीविताद्वयवरोपयिष्यामि । तेन हि नन्दिक यस्येदानीं कालं मन्यसे । तीक्ष्णमसिं गृहीत्वा एतं भिक्षोर्हस्तपादं छिन्द । कर्णनासां छिन्द । अनेन मे संरक्तचित्तेनान्तःपुरं प्रेक्षितम् । अतो ऽस्य संदंशेनाक्षिणी उत्पाटय । अथ नन्दिकेन वध्यघातकेन तस्यामेन वेलायां तीक्ष्णमसिं गृहीत्वा भिक्षोहस्तपादाश्छिन्ना अक्षिणी चोत्पाटिते । ततो ऽसौ महान् जनकायो रुदन् क्रन्दन् परिदेवमानः पुनरपि रत्नावतीं राजधानीं प्रविष्टः ॥ अथ खलु राजा शूरदत्तः सप्ताहस्यात्ययादुद्यानगतो न रमते न क्रीडति न परिचारयति । स उद्यानान्निवृत्तः सप्ताहस्यात्ययेन रत्नावतीं राजधानीं प्राविशत् । सो ऽद्राक्षीत्तं भिक्षुं राजमार्गे छोरितं सप्ताहमृतकं अविवर्णशरीरम् । तस्यैतदभूत् - यथायं भिक्षुरविवर्णशरीरः, निःसंशयमेष भिक्षुरवैवर्तिको भविष्यत्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ । पापं मया कर्म कृतं महानगरकसंवर्तनीयम् । क्षिप्रमेव मया महानिरये प्रतिपत्तव्यं भविष्यति । तस्यैवं चिन्तयतः उपर्यन्तरीक्षे चतुरशीतिभिर्देवपुत्रसहस्रैरेकरुतस्वरघोषशब्दमुदीरितम् - एवमेतन्महाराज यथा वदसि । अवैवर्तिक एष भिक्षुरनुत्तर्ःय्ःं सम्यक्संबोधौ । तस्य त्ःवद् भूयस्य्ः म्ःत्रय्ः भयं च त्र्ःसं च स्तम्भितत्वं च रोमहर्षश्चोत्पन्नो विप्रतिस्ःरश्च्ःभूत् । अथ र्ःज्ः शूरदत्तो दुःखितो दुर्मन्ः विप्रतिस्ःरी तस्य्ःं वेल्ःय्ःमिम्ः ग्ःथ्ः अभ्ःषत - राज्यं त्यजिष्ये तथपि च राजधानीं हिरण्य सुवर्णं तथ मणिमुक्त रत्नान् । घातेयमात्मा स्वय शस्त्र गृह्य निहीनकर्मास्मिह बालबुद्धिः

atha khalu te kumārā rājñaḥ śūradattasya prativahanti sma tasya bhikṣoḥ kṛtaśaḥ | tasyaitadabhavat - putrā api me ājñāṃ na kurvanti | eka evāhaṃ sthāpitaḥ advitīyaḥ | ka idānīmimaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayiṣyati? atha rājñaḥ śūradattasya nandiko nāma vadhyaghātako 'bhūt caṇḍaḥ sāhasiko raudraḥ | atha rājā śūradattastuṣṭa udagraḥ āttamanāḥ evaṃ cintayāmāsa - ayaṃ nandika etaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayiṣyati | atha khalu nandiko vadhyaghātako yena rājā śūradattastenopasaṃkrāmat | atha khalu rājā śūradattastamāha - śakṣyasi tvaṃ nandika etaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayitum? mahāntaṃ te 'bhicchādaṃ dāsyāmi | nandika āha - suṣṭhu deva, yathājñāpayasi | adyainaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayiṣyāmi | tena hi nandika yasyedānīṃ kālaṃ manyase | tīkṣṇamasiṃ gṛhītvā etaṃ bhikṣorhastapādaṃ chinda | karṇanāsāṃ chinda | anena me saṃraktacittenāntaḥpuraṃ prekṣitam | ato 'sya saṃdaṃśenākṣiṇī utpāṭaya | atha nandikena vadhyaghātakena tasyāmena velāyāṃ tīkṣṇamasiṃ gṛhītvā bhikṣohastapādāśchinnā akṣiṇī cotpāṭite | tato 'sau mahān janakāyo rudan krandan paridevamānaḥ punarapi ratnāvatīṃ rājadhānīṃ praviṣṭaḥ || atha khalu rājā śūradattaḥ saptāhasyātyayādudyānagato na ramate na krīḍati na paricārayati | sa udyānānnivṛttaḥ saptāhasyātyayena ratnāvatīṃ rājadhānīṃ prāviśat | so 'drākṣīttaṃ bhikṣuṃ rājamārge choritaṃ saptāhamṛtakaṃ avivarṇaśarīram | tasyaitadabhūt - yathāyaṃ bhikṣuravivarṇaśarīraḥ, niḥsaṃśayameṣa bhikṣuravaivartiko bhaviṣyatyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | pāpaṃ mayā karma kṛtaṃ mahānagarakasaṃvartanīyam | kṣiprameva mayā mahāniraye pratipattavyaṃ bhaviṣyati | tasyaivaṃ cintayataḥ uparyantarīkṣe caturaśītibhirdevaputrasahasrairekarutasvaraghoṣaśabdamudīritam - evametanmahārāja yathā vadasi | avaivartika eṣa bhikṣuranuttarḥyḥṃ samyaksaṃbodhau | tasya tḥvad bhūyasyḥ mḥtrayḥ bhayaṃ ca trḥsaṃ ca stambhitatvaṃ ca romaharṣaścotpanno vipratisḥraścḥbhūt | atha rḥjḥ śūradatto duḥkhito durmanḥ vipratisḥrī tasyḥṃ velḥyḥmimḥ gḥthḥ abhḥṣata - rājyaṃ tyajiṣye tathapi ca rājadhānīṃ hiraṇya suvarṇaṃ tatha maṇimukta ratnān / ghāteyamātmā svaya śastra gṛhya nihīnakarmāsmiha bālabuddhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुपुष्पचन्द्रो ऽयमिह भिक्षुरासीद् द्वात्रिंशता कवचितु लक्षणेभिः । ओभासयन्तो प्रविशति राजधानीं नक्षत्रराजो यथरिव पूर्णमास्याम्

supuṣpacandro 'yamiha bhikṣurāsīd dvātriṃśatā kavacitu lakṣaṇebhiḥ / obhāsayanto praviśati rājadhānīṃ nakṣatrarājo yathariva pūrṇamāsyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं च हीनः प्रलुलितु कामभोगे नारीगणेना प्रमुदितु निष्क्रमामि । रथाभिरूढः परिवृतु क्षत्रियेभिः अयं च एती सुरभि सुनेत्र भिक्षुः

ahaṃ ca hīnaḥ pralulitu kāmabhoge nārīgaṇenā pramuditu niṣkramāmi / rathābhirūḍhaḥ parivṛtu kṣatriyebhiḥ ayaṃ ca etī surabhi sunetra bhikṣuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्व भिक्षुं प्रमुदितु नारिसंघो सौवर्णमालानवसिरि प्रेमजाता । सर्वे गृहीत्वा दशनखु अञ्जलीयो गाथाभिगीतैस्तमभिस्तविंसु भिक्षुम्

taṃ dṛṣṭva bhikṣuṃ pramuditu nārisaṃgho sauvarṇamālānavasiri premajātā / sarve gṛhītvā daśanakhu añjalīyo gāthābhigītaistamabhistaviṃsu bhikṣum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते गीतशब्दाः प्रशमित सर्वि राज्ञः स रथाभिरूढः परिवृतु क्षत्रियेभिः । अयं च एती सुरभि सुनेत्रो भिक्षुर्महानुभावः सुगतवरस्य पुत्रः

te gītaśabdāḥ praśamita sarvi rājñaḥ sa rathābhirūḍhaḥ parivṛtu kṣatriyebhiḥ / ayaṃ ca etī surabhi sunetro bhikṣurmahānubhāvaḥ sugatavarasya putraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम चैव चित्तं परम निहीनु मासीदीर्ष्यां च क्रोधं च तत्र जनेमि मूढः । मुदितं विदित्व सुविपुल नारिसंघो आलोक्य भिक्षुं प्रविशतु राजधानिम्

mama caiva cittaṃ parama nihīnu māsīdīrṣyāṃ ca krodhaṃ ca tatra janemi mūḍhaḥ / muditaṃ viditva suvipula nārisaṃgho ālokya bhikṣuṃ praviśatu rājadhānim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिघोररूपा अहु गिरि भाषि तत्र पुत्रसहस्रं भणमि तत्क्षणस्मिन् । गत्वान भिक्षुं प्रकुरुत खण्डखण्डामेषो हि मह्यं परम अमित्र घोरः

atighorarūpā ahu giri bhāṣi tatra putrasahasraṃ bhaṇami tatkṣaṇasmin / gatvāna bhikṣuṃ prakuruta khaṇḍakhaṇḍāmeṣo hi mahyaṃ parama amitra ghoraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते कुमार सर्वे परमसुशीलवन्तो स्वहितैषिचित्ता अभिरत येन भिक्षुः । आणत्ति देवा न करिय एवरूपा शोकाभिभूतो अहमभु तस्मि काले

te kumāra sarve paramasuśīlavanto svahitaiṣicittā abhirata yena bhikṣuḥ / āṇatti devā na kariya evarūpā śokābhibhūto ahamabhu tasmi kāle

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमु भिक्षु दृष्ट्वा परम सुशीलवन्तं मैत्र्या उपेतं पितरमिव प्रवृत्तम् । सुदृष्टचित्तो अवसरि घातनार्थं पतितो अवीचौ अहु पश्चकाले

imu bhikṣu dṛṣṭvā parama suśīlavantaṃ maitryā upetaṃ pitaramiva pravṛttam / sudṛṣṭacitto avasari ghātanārthaṃ patito avīcau ahu paścakāle

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आणत्ति तेना मम कृत एवरूपा मालागुणो वा अयमिह छिन्न भिक्षुः

āṇatti tenā mama kṛta evarūpā mālāguṇo vā ayamiha chinna bhikṣuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समन्तभद्रे वनवरि प्रेमणीये द्विजाभिकीर्णे कुसुमितमञ्जुगन्धे । सो चापि अन्यः सुविपुल भिक्षुसंघो मात्रा विहीनो यथरिव एकपुत्रकः

samantabhadre vanavari premaṇīye dvijābhikīrṇe kusumitamañjugandhe / so cāpi anyaḥ suvipula bhikṣusaṃgho mātrā vihīno yathariva ekaputrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठ भिक्षो प्रतिवस काननस्मिन् कृतो ते अर्थः सुविपुल मानुषाणाम् । यद्राजधानीमिमु तद आगतो ऽसि एष्यन्ति भिक्षु सुकरुण क्रन्दमानाः

uttiṣṭha bhikṣo prativasa kānanasmin kṛto te arthaḥ suvipula mānuṣāṇām / yadrājadhānīmimu tada āgato 'si eṣyanti bhikṣu sukaruṇa krandamānāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पध्वजानि इम कृत दक्षिणेना वामेन अन्ये सुरुचिर दर्शनीयाः । प्रज्ञप्त मार्गः स्फुट कृत चीवरेभि उत्तिष्ठ भिक्षो प्रतिभण धर्म श्रेष्ठम्

puṣpadhvajāni ima kṛta dakṣiṇenā vāmena anye surucira darśanīyāḥ / prajñapta mārgaḥ sphuṭa kṛta cīvarebhi uttiṣṭha bhikṣo pratibhaṇa dharma śreṣṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरप्रविष्टो तुहु इह राजधान्यामेष्यन्ति भिक्षु सुकरुणु क्रन्दमानाः । मा अन्तरायो भव सिय जीवितस्य प्रलोपकाले जिनवरशासनस्मिन्

cirapraviṣṭo tuhu iha rājadhānyāmeṣyanti bhikṣu sukaruṇu krandamānāḥ / mā antarāyo bhava siya jīvitasya pralopakāle jinavaraśāsanasmin

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथैव कश्चित पुरुष महानुभावो दिक्षु विदिक्षु सततु विघुष्टशब्दः । महाप्रपातं प्रपतति वसुंधरायां सर्वाभिभूय त्रिभवमिमं समन्तात्

yathaiva kaścita puruṣa mahānubhāvo dikṣu vidikṣu satatu vighuṣṭaśabdaḥ / mahāprapātaṃ prapatati vasuṃdharāyāṃ sarvābhibhūya tribhavamimaṃ samantāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एमेव भिक्षुरिह पतितो धरण्यां सुरूपरूपो भूषितु लक्षणैर्वरैः । अदोषदुष्टो मय कृत पापबुद्धिना सुपुष्पचन्द्रो तिष्ठति खण्डखण्डः

emeva bhikṣuriha patito dharaṇyāṃ surūparūpo bhūṣitu lakṣaṇairvaraiḥ / adoṣaduṣṭo maya kṛta pāpabuddhinā supuṣpacandro tiṣṭhati khaṇḍakhaṇḍaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेष्यन्ति क्षिप्रं दृष्ट्विमु धर्मभाणकं सुपुष्पचन्द्रं हतु पतितं पृथिव्याम्

bheṣyanti kṣipraṃ dṛṣṭvimu dharmabhāṇakaṃ supuṣpacandraṃ hatu patitaṃ pṛthivyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुपुष्पचन्द्रो यथरिव शैलराजो द्वात्रिंशतीभिः कवचितु लक्षणेभिः । मालागुणेव प्रमदगणेन गृह्य क्षणे विकीर्णं कृतु खण्डखण्डम्

supuṣpacandro yathariva śailarājo dvātriṃśatībhiḥ kavacitu lakṣaṇebhiḥ / mālāguṇeva pramadagaṇena gṛhya kṣaṇe vikīrṇaṃ kṛtu khaṇḍakhaṇḍam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतस्मि कर्मं परम सुघोररूपम् अवीचि गमिष्ये यमविषयमनाथो । बुद्धान भेष्ये परम सुदूरदूरे स भिक्षुः कृतु इह खण्डखण्डम्

kṛtasmi karmaṃ parama sughorarūpam avīci gamiṣye yamaviṣayamanātho / buddhāna bheṣye parama sudūradūre sa bhikṣuḥ kṛtu iha khaṇḍakhaṇḍam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पुत्र त्राण न पि मम ज्ञातिसंघो नो चास्य मान्या न च भटपादमूलिकाः । मेष्यन्ति त्राणं नरकगतस्य मह्यं स्वयं करित्व परम निहीनकर्म

na putra trāṇa na pi mama jñātisaṃgho no cāsya mānyā na ca bhaṭapādamūlikāḥ / meṣyanti trāṇaṃ narakagatasya mahyaṃ svayaṃ karitva parama nihīnakarma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ऽतीत बुद्धास्तथपि च ये अनागतास्तिष्ठन्ति ये चो दशसु दिशासु केचित् । ते सार्थवाहा दशबला निष्किलेशाः शरणं उपैमी वज्रघन आत्मभावान्

ye 'tīta buddhāstathapi ca ye anāgatāstiṣṭhanti ye co daśasu diśāsu kecit / te sārthavāhā daśabalā niṣkileśāḥ śaraṇaṃ upaimī vajraghana ātmabhāvān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वान् भिक्षुं कृतु इह खण्डखण्डं क्रोशः प्रमुक्तः सुकरुण देवताभिः । गत्वान ते आरोचयि भिक्षुसंघे सुपुष्पचन्द्रो इतु इह राज्यधान्याम्

dṛṣṭvān bhikṣuṃ kṛtu iha khaṇḍakhaṇḍaṃ krośaḥ pramuktaḥ sukaruṇa devatābhiḥ / gatvāna te ārocayi bhikṣusaṃghe supuṣpacandro itu iha rājyadhānyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽसौ विदु पण्डितु धर्मभाणको महानुभावो दिशिविदिशासु घुष्टः । सो बोधिसत्त्वो प्रतिष्ठितु धारणीये सुपुष्पचन्द्रो हतु इह राजधान्याम्

yo 'sau vidu paṇḍitu dharmabhāṇako mahānubhāvo diśividiśāsu ghuṣṭaḥ / so bodhisattvo pratiṣṭhitu dhāraṇīye supuṣpacandro hatu iha rājadhānyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो देति दानं विविधमनन्तकल्पान् यो शील रक्षत्यशबलमसंप्रवेधिम् । यो भावि क्षान्तीमसदृश सर्वलोके सुपुष्पचन्द्रो हतु इह राजधान्याम्

yo deti dānaṃ vividhamanantakalpān yo śīla rakṣatyaśabalamasaṃpravedhim / yo bhāvi kṣāntīmasadṛśa sarvaloke supuṣpacandro hatu iha rājadhānyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वीर्यवन्तः सततमनन्तकल्पान् यो ध्यानु ध्यायी चतुरि अलीनचितः । यः प्रज्ञ भावेति किलेशघातकीं सुपुष्पचन्द्रो हतु इह राजधानिये

yo vīryavantaḥ satatamanantakalpān yo dhyānu dhyāyī caturi alīnacitaḥ / yaḥ prajña bhāveti kileśaghātakīṃ supuṣpacandro hatu iha rājadhāniye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कायप्रेमं विजहित्व सर्वशो ऽ नपेक्ष भूत्वा तथ जीवितातो । समन्तभद्राद्वनतोतरित्वा सुपुष्पचन्द्रो हतु इह राजधानिये

yaḥ kāyapremaṃ vijahitva sarvaśo ' napekṣa bhūtvā tatha jīvitāto / samantabhadrādvanatotaritvā supuṣpacandro hatu iha rājadhāniye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते राजधानीं प्रविशित्व सूरता आर्तस्वरं क्रन्दिषु घोररूपम् । दृष्ट्वान् भिक्षुं कृतु इह खण्डखण्डं मूर्च्छित्व सर्वे प्रपतित ते धरण्याम्

te rājadhānīṃ praviśitva sūratā ārtasvaraṃ krandiṣu ghorarūpam / dṛṣṭvān bhikṣuṃ kṛtu iha khaṇḍakhaṇḍaṃ mūrcchitva sarve prapatita te dharaṇyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजान तं सो अवचिषु भिक्षुसंघो किमापराद्धं तव देव भिक्षुणा । अच्छिदशीलेन सुसंवृतेन यः पूर्वजातिं स्मरते अचिन्तियाम्

rājāna taṃ so avaciṣu bhikṣusaṃgho kimāparāddhaṃ tava deva bhikṣuṇā / acchidaśīlena susaṃvṛtena yaḥ pūrvajātiṃ smarate acintiyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषो वशी धारणिज्ञानपारगो एष प्रजानातिह शून्य संस्कृतम् । एषो ऽनिमित्तं जगतो निदर्शयी प्रणिधानसंज्ञां इति सर्व वर्जयी

eṣo vaśī dhāraṇijñānapārago eṣa prajānātiha śūnya saṃskṛtam / eṣo 'nimittaṃ jagato nidarśayī praṇidhānasaṃjñāṃ iti sarva varjayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषो मुञ्चि मनोज्ञ घोष रुचिरं शान्तेन्द्रियः सूरतो एषो पूर्वनिवासपारमिगतो लोकस्य अभ्युद्गतः । एषो बुद्ध स्वयंभु ज्ञानवृषयो लोकस्य चित्रीकृतः शुद्धा चक्षुष प्रेक्षिषू वितिमिरो अत्यर्थमैत्रीकृपः

eṣo muñci manojña ghoṣa ruciraṃ śāntendriyaḥ sūrato eṣo pūrvanivāsapāramigato lokasya abhyudgataḥ / eṣo buddha svayaṃbhu jñānavṛṣayo lokasya citrīkṛtaḥ śuddhā cakṣuṣa prekṣiṣū vitimiro atyarthamaitrīkṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामा हीन जघन्य दुःखजननाः स्वर्गस्य निर्नाशकाः कामान् सेवतु भोन्ति श्रोत्रविकलाः प्रज्ञाविहीना नराः । कामान् सेवतु अन्धु भोति मनुजो मातापित घातयी कामान् सेवतु शीलवन्तु वधयी तस्माद्विवर्जेन्नरो

kāmā hīna jaghanya duḥkhajananāḥ svargasya nirnāśakāḥ kāmān sevatu bhonti śrotravikalāḥ prajñāvihīnā narāḥ / kāmān sevatu andhu bhoti manujo mātāpita ghātayī kāmān sevatu śīlavantu vadhayī tasmādvivarjennaro

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामान् सेवतु राज पार्थिववरा वर्जेत्व ऋद्धिमिमां घोरान् गच्छति कर्कशान् दुखकरान्नरकान् भयानन्तकान् । पापं कर्म करोति ईदृश विदुं भिक्षुं वधेती सदा तस्मात् पापु विवर्जितव्यु विविधं यो इच्छि बोधिं शिवाम्

kāmān sevatu rāja pārthivavarā varjetva ṛddhimimāṃ ghorān gacchati karkaśān dukhakarānnarakān bhayānantakān / pāpaṃ karma karoti īdṛśa viduṃ bhikṣuṃ vadhetī sadā tasmāt pāpu vivarjitavyu vividhaṃ yo icchi bodhiṃ śivām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपाणि शब्दान् रस तथ गन्ध श्रेष्ठान् स्प्रष्टव्यधर्मान् त्यजति अलीनचित्तः । कायं विदित्व यथरिव माय तुच्छं चक्षुं च श्रोत्रं तथरिव घ्राण जिह्वम्

rūpāṇi śabdān rasa tatha gandha śreṣṭhān spraṣṭavyadharmān tyajati alīnacittaḥ / kāyaṃ viditva yathariva māya tucchaṃ cakṣuṃ ca śrotraṃ tathariva ghrāṇa jihvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाने शिक्षितु शीलि अप्रतिसमः क्षान्तिं च वीर्यं तथा ध्यानं सेवतु प्रज्ञपारमिगतः सत्त्वान अर्थकरः । लोकः सर्वु सदेवकः समनुजः प्रेक्षन्ति मैत्र्या जिनं तेनो चक्षु महान्धकारगहने बुध्यन्ति बोधिं शिवाम्

dāne śikṣitu śīli apratisamaḥ kṣāntiṃ ca vīryaṃ tathā dhyānaṃ sevatu prajñapāramigataḥ sattvāna arthakaraḥ / lokaḥ sarvu sadevakaḥ samanujaḥ prekṣanti maitryā jinaṃ teno cakṣu mahāndhakāragahane budhyanti bodhiṃ śivām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्ती अश्वरथांस्त्यजन्ति मुदिता अङ्गालमञ्चांस्तथा शिबिकां दोल्लिकयुग्ययानवृषभान् ग्रामाणि राष्ट्राणि च । नगरं राज्य त्यजित्व स्वर्णस्फटिकां रूप्यं प्रवालांस्तथा भार्याप्रियपुत्रधीरस्वशिरास्त्यजित्वा बोधिप्रस्थिताः

hastī aśvarathāṃstyajanti muditā aṅgālamañcāṃstathā śibikāṃ dollikayugyayānavṛṣabhān grāmāṇi rāṣṭrāṇi ca / nagaraṃ rājya tyajitva svarṇasphaṭikāṃ rūpyaṃ pravālāṃstathā bhāryāpriyaputradhīrasvaśirāstyajitvā bodhiprasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजां चो अतुलां करोन्ति मुदिताः पुष्पेभि गन्धेभि चो गृह्य च्छत्रध्वजा पताक विविधा संगीतिभाण्डानि च । नो चापी अभिनन्दिषु भवगतिं ज्ञात्वान शून्यान् भवान् तेनो लक्षणचित्रिता दशबला भासन्ति सर्वा दिशः

pūjāṃ co atulāṃ karonti muditāḥ puṣpebhi gandhebhi co gṛhya cchatradhvajā patāka vividhā saṃgītibhāṇḍāni ca / no cāpī abhinandiṣu bhavagatiṃ jñātvāna śūnyān bhavān teno lakṣaṇacitritā daśabalā bhāsanti sarvā diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कामधातौ न च रूपधातावारूप्यधातौ च न ते निविष्टाः । त्रैधातुकं नाभिनिविष्टधर्मा ये बोधिसत्त्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये

na kāmadhātau na ca rūpadhātāvārūpyadhātau ca na te niviṣṭāḥ / traidhātukaṃ nābhiniviṣṭadharmā ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नो आत्मसंज्ञा न च पुन सत्त्वसंज्ञा नो जीवसंज्ञा पुद्गलसंज्ञ नापि । नित्यं चरन्ता अशबलु ब्रह्मचर्यं ये बोधिसत्त्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये

no ātmasaṃjñā na ca puna sattvasaṃjñā no jīvasaṃjñā pudgalasaṃjña nāpi / nityaṃ carantā aśabalu brahmacaryaṃ ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नो सौख्यसंज्ञा न पुनरसौख्यसंज्ञा ये बोधिसत्त्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये

no saukhyasaṃjñā na punarasaukhyasaṃjñā ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नो अस्तिसंज्ञा न पुनर्नास्तिसंज्ञा नो इस्त्रिसंज्ञा न पुनः पुरुषसंज्ञा । न ग्रामसंज्ञा न च नगरेषु संज्ञा नो राष्ट्रसंज्ञा न पि निगमेषु संज्ञा

no astisaṃjñā na punarnāstisaṃjñā no istrisaṃjñā na punaḥ puruṣasaṃjñā / na grāmasaṃjñā na ca nagareṣu saṃjñā no rāṣṭrasaṃjñā na pi nigameṣu saṃjñā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नो रागसंज्ञा न पुन विरागसंज्ञा नो दोषसंज्ञा न पुनरदोषसंज्ञा । नो मोहसंज्ञा न पुनरमोहसंज्ञा ये बोधिसत्त्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये

no rāgasaṃjñā na puna virāgasaṃjñā no doṣasaṃjñā na punaradoṣasaṃjñā / no mohasaṃjñā na punaramohasaṃjñā ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नो इन्द्रियेभिर्न पुन ते बलेभिर्बोध्यङ्गध्याने न च पुन ते निविष्टाः । त्रैधातुके ते प्रविजहि दोष सर्व ये बोधिसत्त्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये

no indriyebhirna puna te balebhirbodhyaṅgadhyāne na ca puna te niviṣṭāḥ / traidhātuke te pravijahi doṣa sarva ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नो रागरक्ता न च पुन दोषदुष्टा नो मोहमूढा अशठ भवन्ति नित्यम् । दृष्ट्वा च बुद्धा दशबल सत्करोन्ति नो चापि स्वर्गं मतिधर प्रार्थयन्ति

no rāgaraktā na ca puna doṣaduṣṭā no mohamūḍhā aśaṭha bhavanti nityam / dṛṣṭvā ca buddhā daśabala satkaronti no cāpi svargaṃ matidhara prārthayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां श्रुत्वा परत विशिष्टधर्मं नो भुय तस्मिन् भवति कदाचि काङ्क्षा । तैलस्य पात्रं यथरिव अच्छ शुद्धं छेदाच्छेदं परमत तेभि ज्ञातम्

teṣāṃ śrutvā parata viśiṣṭadharmaṃ no bhuya tasmin bhavati kadāci kāṅkṣā / tailasya pātraṃ yathariva accha śuddhaṃ chedācchedaṃ paramata tebhi jñātam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नेहं कुर्वतु जायते अनुनयः सो ऽपी किलेशो महान् दोषं कुर्वतु जायते ऽस्य प्रतिघो वैरं भयं पापकम् । द्वावेतौ विजहित्वना मतिघरा बोधाय ये प्रस्थिताः ते भोन्तीह नरर्षभा दशबला लोके समभ्युद्गताः

snehaṃ kurvatu jāyate anunayaḥ so 'pī kileśo mahān doṣaṃ kurvatu jāyate 'sya pratigho vairaṃ bhayaṃ pāpakam / dvāvetau vijahitvanā matigharā bodhāya ye prasthitāḥ te bhontīha nararṣabhā daśabalā loke samabhyudgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नो वा तेषु कदाचि शील शबलं नो चापि कल्माषता द्वावेतौ परिवर्जिया मतिधरा बुध्यन्ति बोधिं शिवाम्

no vā teṣu kadāci śīla śabalaṃ no cāpi kalmāṣatā dvāvetau parivarjiyā matidharā budhyanti bodhiṃ śivām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अहं स पूर्वे चरमाणु चारिकां राजा अभूवं तद शूरदत्तः । रतनावती नाम स राजधानी उद्यानभूमिर्यतु निष्क्रमामि

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ahaṃ sa pūrve caramāṇu cārikāṃ rājā abhūvaṃ tada śūradattaḥ / ratanāvatī nāma sa rājadhānī udyānabhūmiryatu niṣkramāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथाभिरूढस्तद दृष्ट्व भिक्षुं समन्तप्रासादिकु दर्शनीयम् । द्वात्रिंशता कवचितु लक्षणेभिरोभासयन्तं दश दिशता समन्तात्

rathābhirūḍhastada dṛṣṭva bhikṣuṃ samantaprāsādiku darśanīyam / dvātriṃśatā kavacitu lakṣaṇebhirobhāsayantaṃ daśa diśatā samantāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुपुष्पचन्द्रो दिशता सुविश्रुतो हितानुकम्पी करुणाविहारी । सत्त्वानुकम्पी नगरं प्रविष्टः शिरीय तेजेन च शोभमानः

supuṣpacandro diśatā suviśruto hitānukampī karuṇāvihārī / sattvānukampī nagaraṃ praviṣṭaḥ śirīya tejena ca śobhamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं च रूपेण तादृशो ऽभवं मात्सर्यमुत्पन्नु सुभैरवं मे । कामेषु गृद्धो ग्रथितश्च राज्ये मा एष राज्यान्मम च्यावयेत

ahaṃ ca rūpeṇa tādṛśo 'bhavaṃ mātsaryamutpannu subhairavaṃ me / kāmeṣu gṛddho grathitaśca rājye mā eṣa rājyānmama cyāvayeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्राण संपूर्ण सहस्र मह्यं रथानुरूढा अनुयान्ति पृष्ठतः । विचित्रमुकुटाभरणा विभूषिता यथ देवपुत्रास्त्रिदशेन्द्र यान्ति

putrāṇa saṃpūrṇa sahasra mahyaṃ rathānurūḍhā anuyānti pṛṣṭhataḥ / vicitramukuṭābharaṇā vibhūṣitā yatha devaputrāstridaśendra yānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुहितॄण तस्मिन् शत पञ्च मह्यं मणिपादुकारूढ सुदर्शनीयाः । आबद्धमुकुटाभरणा विभूषितास्ते हेमजालै रथु ते वहन्ति

duhitṝṇa tasmin śata pañca mahyaṃ maṇipādukārūḍha sudarśanīyāḥ / ābaddhamukuṭābharaṇā vibhūṣitāste hemajālai rathu te vahanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथाधिरूढाः समुदीक्ष्य भिक्षुं प्रासादिकं मेरुमिवोद्गतश्रियम्

rathādhirūḍhāḥ samudīkṣya bhikṣuṃ prāsādikaṃ merumivodgataśriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा च तासां पितृसंज्ञ जाता उत्पादितं चित्त वराग्रबोधये । समादयित्वा तद ब्रह्मचर्यं क्षिपिंसु तानाभरणान् मनोरमान्

dṛṣṭvā ca tāsāṃ pitṛsaṃjña jātā utpāditaṃ citta varāgrabodhaye / samādayitvā tada brahmacaryaṃ kṣipiṃsu tānābharaṇān manoramān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईर्ष्या ममोत्पन्न अभूषि तत्क्षणं व्यापाददोषश्च खिलं चा दारुणम् । ऐश्वर्यमत्तश्च वदामि पुत्रान् घातेय भिक्षुं स्थितु यः पुरस्तात्

īrṣyā mamotpanna abhūṣi tatkṣaṇaṃ vyāpādadoṣaśca khilaṃ cā dāruṇam / aiśvaryamattaśca vadāmi putrān ghāteya bhikṣuṃ sthitu yaḥ purastāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वाथ ते मह्य कुमार वाक्यं सुदुःखिता दुर्मनसो अभूवन् । मा एव प्रव्याहर तात वाचं न घातयामो वय भिक्षुमीदृशम्

śrutvātha te mahya kumāra vākyaṃ suduḥkhitā durmanaso abhūvan / mā eva pravyāhara tāta vācaṃ na ghātayāmo vaya bhikṣumīdṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यङ्गमङ्गातु शरीर छिद्येत् कल्पान कोट्यो यथ गङ्गवालुकाः । न त्वेव भिक्षुं वय हिंसयेम तथाहि बोधाय उत्पन्नु चित्तम्

yadyaṅgamaṅgātu śarīra chidyet kalpāna koṭyo yatha gaṅgavālukāḥ / na tveva bhikṣuṃ vaya hiṃsayema tathāhi bodhāya utpannu cittam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वाथ राजा तद पुत्रवास्यं भृत्यं भणी रोषितु वध्यघातकम् । आनेथ शीघ्रं इमु भिक्षु घातयी स्थितु यः पुरस्तापि अन्तःपुरस्य

śrutvātha rājā tada putravāsyaṃ bhṛtyaṃ bhaṇī roṣitu vadhyaghātakam / ānetha śīghraṃ imu bhikṣu ghātayī sthitu yaḥ purastāpi antaḥpurasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथागमी पश्चि स वध्यघातको स रौद्रचित्तो व सु नन्दिनामा । असिं गृहीत्वान स तैलपायितं येनो कृतो भिक्षुण अष्टखण्डः

athāgamī paści sa vadhyaghātako sa raudracitto va su nandināmā / asiṃ gṛhītvāna sa tailapāyitaṃ yeno kṛto bhikṣuṇa aṣṭakhaṇḍaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तस्य क्रीडा न रती च जायते स्मरित्व भिक्षुं तद पुष्पचन्द्रम्

na tasya krīḍā na ratī ca jāyate smaritva bhikṣuṃ tada puṣpacandram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स शीघ्रशीघ्रं त्वरमाणरूपः ततः प्रविष्टः स्वकु राजधानीम् । रथाभिरूढो गतु तं प्रदेशं यस्मिन् कृतो भिक्षु स अष्टखण्डम्

sa śīghraśīghraṃ tvaramāṇarūpaḥ tataḥ praviṣṭaḥ svaku rājadhānīm / rathābhirūḍho gatu taṃ pradeśaṃ yasmin kṛto bhikṣu sa aṣṭakhaṇḍam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रौषि सो घोषमथान्तरीक्षाद् बहून् देवानयुतान क्रन्दताम् । कलिराज पापं सुबहु त्वया कृतं च्युतो गमिष्यस्यसुखं अवीचिम्

aśrauṣi so ghoṣamathāntarīkṣād bahūn devānayutāna krandatām / kalirāja pāpaṃ subahu tvayā kṛtaṃ cyuto gamiṣyasyasukhaṃ avīcim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वान राजा मरुतान घोषं सुदुःखितो दुर्मनु त्रस्तचित्तः । बहू मया दारुण पापकं कृतं येनो मया घातितु पुष्पचन्द्रः

śrutvāna rājā marutāna ghoṣaṃ suduḥkhito durmanu trastacittaḥ / bahū mayā dāruṇa pāpakaṃ kṛtaṃ yeno mayā ghātitu puṣpacandraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पुत्रु बुद्धान नरर्षभाणां अनन्तज्ञानीन तथागतानाम् । गुप्तेन्द्रियः सूरतु शान्तमानसः सो ऽपी मया घातितु कामकारणात्

yaḥ putru buddhāna nararṣabhāṇāṃ anantajñānīna tathāgatānām / guptendriyaḥ sūratu śāntamānasaḥ so 'pī mayā ghātitu kāmakāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो धर्मु धारेति तथागतानां सद्धर्मकोशं क्षयि वर्तमाने । ज्ञानप्रदीपं करि सर्वलोके कष्टं स मे घातितु कामकारणात्

yo dharmu dhāreti tathāgatānāṃ saddharmakośaṃ kṣayi vartamāne / jñānapradīpaṃ kari sarvaloke kaṣṭaṃ sa me ghātitu kāmakāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो धर्म प्रव्याहरती प्रजानां गम्भीर शान्तं निपुणं सुदुर्दृशम् । यो बोधिमण्डस्य वरस्य देशकः सो ऽयं मया घातितु कामकारणात्

yo dharma pravyāharatī prajānāṃ gambhīra śāntaṃ nipuṇaṃ sudurdṛśam / yo bodhimaṇḍasya varasya deśakaḥ so 'yaṃ mayā ghātitu kāmakāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो धारणी धारयि सूत्रराजं स किं मया घातितु कामकारणात्

yo dhāraṇī dhārayi sūtrarājaṃ sa kiṃ mayā ghātitu kāmakāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंकिलिष्टः सुविशुद्धज्ञानी शान्तः प्रशान्तः सततं समाहितः । कामान्धभूतेन मयाद्य घातितो येनातिकष्टं निरयं गमिष्ये

asaṃkiliṣṭaḥ suviśuddhajñānī śāntaḥ praśāntaḥ satataṃ samāhitaḥ / kāmāndhabhūtena mayādya ghātito yenātikaṣṭaṃ nirayaṃ gamiṣye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ऽतीत बुद्धाप्यथ ये अनागता ये चापि तिष्ठन्ति नरोत्तमा जिनाः । अनन्तवर्णान् गुणसागरोपमान् उपैमि सर्वान् शरणं कृताञ्जलिः

ye 'tīta buddhāpyatha ye anāgatā ye cāpi tiṣṭhanti narottamā jināḥ / anantavarṇān guṇasāgaropamān upaimi sarvān śaraṇaṃ kṛtāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोरान् गमिष्ये निरयांश्च्युतस्य त्राता न तत्र प्रतिविद्यते मम । कर्मं ह्यनिष्टं हि कृतं मयाद्य यद् घातितो ऽयं मय धर्मभाणकः

ghorān gamiṣye nirayāṃścyutasya trātā na tatra pratividyate mama / karmaṃ hyaniṣṭaṃ hi kṛtaṃ mayādya yad ghātito 'yaṃ maya dharmabhāṇakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिक् पापचित्तं व्यसनस्य कर्तृ धिग् राजभावं मदगर्वितानाम् । एकः प्रयास्यामि विहाय सर्वं सारं न मे किंचिदितो गृहीतम्

dhik pāpacittaṃ vyasanasya kartṛ dhig rājabhāvaṃ madagarvitānām / ekaḥ prayāsyāmi vihāya sarvaṃ sāraṃ na me kiṃcidito gṛhītam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशुद्धधर्मो गतदोषमोहः प्रियंवदः कारुणिको जितात्मा । अदूषकः सर्वजनैकबन्धुः कस्माद्धतो मे वरपुष्पचन्द्रः

viśuddhadharmo gatadoṣamohaḥ priyaṃvadaḥ kāruṇiko jitātmā / adūṣakaḥ sarvajanaikabandhuḥ kasmāddhato me varapuṣpacandraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा सुव्रता क्षान्तितपोधनाढ्या हा रूपदाक्षिण्यगुणैरुपेता । हा निष्कुहा श्रीघन निष्प्रपञ्चा कुह प्रयातो ऽसि विहाय मा त्वम्

hā suvratā kṣāntitapodhanāḍhyā hā rūpadākṣiṇyaguṇairupetā / hā niṣkuhā śrīghana niṣprapañcā kuha prayāto 'si vihāya mā tvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यावगच्छामि महर्षिवाक्यं कामा ह्यनित्या वधकाः प्रजानाम् । मनोज्वरा दुर्गतिहेतवश्च तस्मात् प्रहास्ये एत कामचर्याम्

adyāvagacchāmi maharṣivākyaṃ kāmā hyanityā vadhakāḥ prajānām / manojvarā durgatihetavaśca tasmāt prahāsye eta kāmacaryām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यास्ये घोरमहं ह्यवीचिनिरयं त्राणं न मे विद्यते पापं कर्म कृतं ह्यनिष्टमसुखं भिक्षुर्मया घातितः । मुक्त्वा राज्य हु ब्रह्मचर्यपरमः पूजां करिष्ये वरां पुष्पैर्गन्धविलेपनैः सुरुचिरैः स्तूपं करिष्याम्यहम्

yāsye ghoramahaṃ hyavīcinirayaṃ trāṇaṃ na me vidyate pāpaṃ karma kṛtaṃ hyaniṣṭamasukhaṃ bhikṣurmayā ghātitaḥ / muktvā rājya hu brahmacaryaparamaḥ pūjāṃ kariṣye varāṃ puṣpairgandhavilepanaiḥ suruciraiḥ stūpaṃ kariṣyāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्राश्चो दुहितॄः स्त्रियो गृहपती ये चा अमात्या मम श्रेष्ठी नैगम क्षत्रिया बहुविधाः सर्वेष भाषाम्यहम् । अगरुं पद्मकु चन्दनं सुरुचिरं गन्धाश्च ये शोभनाः शीघ्रं कुर्वथ मञ्जुगर्भशिबिकां यद्भिक्षु ध्मापीयतु

putrāśco duhitṝḥ striyo gṛhapatī ye cā amātyā mama śreṣṭhī naigama kṣatriyā bahuvidhāḥ sarveṣa bhāṣāmyaham / agaruṃ padmaku candanaṃ suruciraṃ gandhāśca ye śobhanāḥ śīghraṃ kurvatha mañjugarbhaśibikāṃ yadbhikṣu dhmāpīyatu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा पार्थिववाक्य सर्वनगरं गन्धां हरित्वा वरां चितिकां कृत्व मनोज्ञगन्ध रुचिरामारोप्य भिक्षुं तहिम् । अगरुं पद्मकु चन्दनं सतगरं स्पृक्कां तथा पाटलां पुष्पैर्माल्यविलेपनेन रुचिरैस्तैलेन प्रज्वालयी

śrutvā pārthivavākya sarvanagaraṃ gandhāṃ haritvā varāṃ citikāṃ kṛtva manojñagandha rucirāmāropya bhikṣuṃ tahim / agaruṃ padmaku candanaṃ satagaraṃ spṛkkāṃ tathā pāṭalāṃ puṣpairmālyavilepanena ruciraistailena prajvālayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोण्यां तस्य कृतं शरीरमभवद् या मापिता भिक्षुभिस् तेषां स्तूपु करित्व राज अवची पूजास्य कामाम्यहम् । पुष्पं माल्य विलेपनं च ग्रहिय च्छत्रान् पताकां ध्वजांस् तस्मिंस्तूर्यसहस्रकोटिनयुतां वादापयी पार्थिवः

droṇyāṃ tasya kṛtaṃ śarīramabhavad yā māpitā bhikṣubhis teṣāṃ stūpu karitva rāja avacī pūjāsya kāmāmyaham / puṣpaṃ mālya vilepanaṃ ca grahiya cchatrān patākāṃ dhvajāṃs tasmiṃstūryasahasrakoṭinayutāṃ vādāpayī pārthivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैकाल्यं दिवसे व्रजी महिपति भिक्षुस्य स्तूपं तदा त्रिष्वप्यध्वसु देशयी पुरीमकं यत्किंचि पापं कृतम् । वर्षा कोटिसहस्र पञ्चनवतिं तं क्षेपयी दुष्कृतं शीलं पश्चि अखण्ड रक्षितु वरं शुद्धं शुची निर्मलम्

traikālyaṃ divase vrajī mahipati bhikṣusya stūpaṃ tadā triṣvapyadhvasu deśayī purīmakaṃ yatkiṃci pāpaṃ kṛtam / varṣā koṭisahasra pañcanavatiṃ taṃ kṣepayī duṣkṛtaṃ śīlaṃ paści akhaṇḍa rakṣitu varaṃ śuddhaṃ śucī nirmalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षा कोटिसहस्र पञ्चनवतिं पोषी तदा पोषधं भिन्ने चो तद आत्मभावि पतितो घोरामवीचिं पुनः । कृत्वा निर्घृण कर्म वेदयि दुखं कामंनिदानं बहु बुद्धा कोटिसहस्र पञ्चनवतिं वीरागिता ये मया

varṣā koṭisahasra pañcanavatiṃ poṣī tadā poṣadhaṃ bhinne co tada ātmabhāvi patito ghorāmavīciṃ punaḥ / kṛtvā nirghṛṇa karma vedayi dukhaṃ kāmaṃnidānaṃ bahu buddhā koṭisahasra pañcanavatiṃ vīrāgitā ye mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षा कोटिसहस्र पञ्चनवती अन्धो ऽहमासं तदा द्वाषष्टी पि च कल्प कोटिनयुता नेत्रा मि भिन्ना पुरा । नैका कल्पसहस्र कोटिनयुतामुत्पाट्य चक्षुर्हृतं हस्ता च्छिन्न अनन्तकल्पनयुतान् पादाश्च कर्णाः शिराः

varṣā koṭisahasra pañcanavatī andho 'hamāsaṃ tadā dvāṣaṣṭī pi ca kalpa koṭinayutā netrā mi bhinnā purā / naikā kalpasahasra koṭinayutāmutpāṭya cakṣurhṛtaṃ hastā cchinna anantakalpanayutān pādāśca karṇāḥ śirāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानुष्ये सति कल्पकोटिनयुतानन्यासु वा जातिषु दुःखा वेदन वेदयामि च चिरं संसारदुःखार्दितः । कृत्वा पापकु कर्म दुःखनुभवी संसारमाणश्चिरं तस्मात् पापु न कुर्यु अध्वि त्रिभवे यो बोधिमिच्छेच्छिवाम्

mānuṣye sati kalpakoṭinayutānanyāsu vā jātiṣu duḥkhā vedana vedayāmi ca ciraṃ saṃsāraduḥkhārditaḥ / kṛtvā pāpaku karma duḥkhanubhavī saṃsāramāṇaściraṃ tasmāt pāpu na kuryu adhvi tribhave yo bodhimicchecchivām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशेत्व कर्मं पुरिमकु राजश्रेष्ठो नासौ विमुच्यी पुरिमकु दुष्कृतातः । कृत्वा च कर्मं पुरिमकु घोररुपं स च च्यवित्व गच्छेन्निरयमवीचि घोरम्

deśetva karmaṃ purimaku rājaśreṣṭho nāsau vimucyī purimaku duṣkṛtātaḥ / kṛtvā ca karmaṃ purimaku ghorarupaṃ sa ca cyavitva gacchennirayamavīci ghoram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्ता विच्छिन्नास्तथपि च पाद कर्ण नासा विच्छिन्ना बहुविध नन्तकल्पान् । नेत्रा च मह्यं बलशो हृता क्षिपित्वा उत्क्षिप्त दण्डैर्विचरतु चारिकायाम्

hastā vicchinnāstathapi ca pāda karṇa nāsā vicchinnā bahuvidha nantakalpān / netrā ca mahyaṃ balaśo hṛtā kṣipitvā utkṣipta daṇḍairvicaratu cārikāyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा स्वकाये शिर कर बोधिहेतोः पुत्राश्च दारान्नयन तथात्ममांसम् । हस्तांश्च पादान् परित्यजि हृष्टचित्तो नो च क्षपेमी पुरिमकु पापकर्म

tyaktvā svakāye śira kara bodhihetoḥ putrāśca dārānnayana tathātmamāṃsam / hastāṃśca pādān parityaji hṛṣṭacitto no ca kṣapemī purimaku pāpakarma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा अभूवं तद अहु शूरदत्तो ते पुत्र मह्यं चरिमक धर्मपालाः । पद्मोत्तरो ऽयं आसि सुपुष्पचन्द्रो वसुनन्दि आसीद्दशबलु शान्तिराजः

rājā abhūvaṃ tada ahu śūradatto te putra mahyaṃ carimaka dharmapālāḥ / padmottaro 'yaṃ āsi supuṣpacandro vasunandi āsīddaśabalu śāntirājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सि नारिसंघो सुविपुल क्षत्रियाश्चो गृहपती ये बलपति ये चमात्याः । श्रेष्ठी तथैव नैगम कोदृराजा सर्वे ऽप्यभूषी दशबल निष्किलेशाः

si nārisaṃgho suvipula kṣatriyāśco gṛhapatī ye balapati ye camātyāḥ / śreṣṭhī tathaiva naigama kodṛrājā sarve 'pyabhūṣī daśabala niṣkileśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.