अत्र नट-सूत्रधारयोः परस्पर-स्पर्धया स्व-स्व-प्रयोग-सामर्थ्य-प्रकाशनाद् अधिबलम् । अथ गण्डम्- गण्डं प्रस्तुत-सम्बन्धि भिन्नार्थं सहसोदितम् ॥स्र्स् ३।३७६॥ १७७ब् यथा वेणी-संहारे- निर्वाण-वैर-दहनाः प्रशमादरीणां नन्दन्तु पाण्डु-तनयाः सह माधवेन । रक्त-प्रसाधित-भुवः क्षत-विग्रहाश् च स्वस्था भवन्तु कुरु-राज-सुताः स-भृत्याः ॥ [वेसं। १।७] तत्र सूत्रधारेण निरुपद्रव-लक्षणेऽ र्थे विवक्षितेऽ पि स्वर्ग-स्थिति-लक्षणार्थ-सूचकस्य रक्त-प्रसाधितअ-भुव इत्य् आदि-श्लिष्ट-वाक्यस्य सहसा प्रस्तुत-सम्बन्धितया भाषितत्वाद् गण्डम् । अथ अवस्यन्दितम्- पूर्वोक्तस्यान्यथा व्याख्या यत्रावस्यन्दितं हि तत् ॥स्र्स् ३।३७७॥ १७८अ यथा वेणी-संहारे, सूत्रधारः- सत्-पक्षा मधुर-गिरः प्रसाधिताशा मदोद्धतारम्भाः । निपतन्ति धार्तराष्ट्राः काल-वशान् मेदिनी-पृष्ठे ॥स्र्स् ३।३७८॥ [वेसं। १।६] पारिपार्श्विकः (प्रविश्य सम्भ्रान्तः)-शान्तं पापम् । प्रतिहतम् अमङ्गलम् । सूत्रधारः-मा भैषीः । ननु शरत्-समय-वर्णनाशंसया हंसान् धार्तराष्ट्रा इति व्यपदिशामि । अत्र पूर्वोक्तस्य सुयोधनादि-निपातस्य हंस-पातत्वेन व्याख्यानाद् इदम् अवस्यन्दितम् । अथ नालिका- प्रहेलिका निगूढार्था हास्यार्थं नालिका स्मृता । १७८ अन्तर्-लापा बहिर्-लापेत्य् एषा द्वेधा समीरिता
atra naṭa-sūtradhārayoḥ paraspara-spardhayā sva-sva-prayoga-sāmarthya-prakāśanād adhibalam | atha gaṇḍam- gaṇḍaṃ prastuta-sambandhi bhinnārthaṃ sahasoditam ||SRs 3.376|| 177b yathā veṇī-saṃhāre- nirvāṇa-vaira-dahanāḥ praśamādarīṇāṃ nandantu pāṇḍu-tanayāḥ saha mādhavena | rakta-prasādhita-bhuvaḥ kṣata-vigrahāś ca svasthā bhavantu kuru-rāja-sutāḥ sa-bhṛtyāḥ || [ve.saṃ. 1.7] tatra sūtradhāreṇa nirupadrava-lakṣaṇe' rthe vivakṣite' pi svarga-sthiti-lakṣaṇārtha-sūcakasya rakta-prasādhitaa-bhuva ity ādi-śliṣṭa-vākyasya sahasā prastuta-sambandhitayā bhāṣitatvād gaṇḍam | atha avasyanditam- pūrvoktasyānyathā vyākhyā yatrāvasyanditaṃ hi tat ||SRs 3.377|| 178a yathā veṇī-saṃhāre, sūtradhāraḥ- sat-pakṣā madhura-giraḥ prasādhitāśā madoddhatārambhāḥ | nipatanti dhārtarāṣṭrāḥ kāla-vaśān medinī-pṛṣṭhe ||SRs 3.378|| [ve.saṃ. 1.6] pāripārśvikaḥ (praviśya sambhrāntaḥ)-śāntaṃ pāpam | pratihatam amaṅgalam | sūtradhāraḥ-mā bhaiṣīḥ | nanu śarat-samaya-varṇanāśaṃsayā haṃsān dhārtarāṣṭrā iti vyapadiśāmi | atra pūrvoktasya suyodhanādi-nipātasya haṃsa-pātatvena vyākhyānād idam avasyanditam | atha nālikā- prahelikā nigūḍhārthā hāsyārthaṃ nālikā smṛtā | 178 antar-lāpā bahir-lāpety eṣā dvedhā samīritā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.