दृष्टवदानुश्रविक इति दृष्टेन तुल्यो दृष्टवत् । को ऽसौ आनुश्रविकः कस्मात्स यस्मादविशुद्धिक्षयातिशययुक्तः । अविशुद्धियुक्तः पशुघातात् तथा चोक्तम् । षट् शतानि नियुज्यन्ते पशुनां मध्यमे ऽहनि । अश्वमेधस्य वचनादूनानि पशुहिस्त्रिभिः ॥ यद्यपि श्रुतिस्मृतिविहितो धर्म्मस्तथापि मिश्रीभावादविशुद्धियुक्त इति । यथा बहूनीन्द्रसहस्राणि देवानां च युगे युगे । कालेन समतीतानि कालो हि दुरतिक्रमः ॥ एवमिन्द्रादिनाशात्क्षययुक्तः । तथातिशयो विशेषस्तेन युक्तः । विशेषगुणादर्शनादितरस्य दुःखं स्यादिति । एवमानुश्रविको ऽपि हेतुर्दृष्टवत् । कस्तर्हि श्रेयानिति चेत् । उच्यते । तद्विपरीतः श्रेयान् ताभ्यां दृष्टानुश्रविकाभ्यां विपरीतः श्रेयान् प्रशस्यतर इति । अविशुद्धिक्षयातिशयायुक्तत्वात् । स कथमित्याह । व्यक्ताव्यक्तज्ञविज्ञानात् तत्र व्यक्तं महदादिबुद्धिरहंकारः पञ्च तन्मात्राणि एकादशेन्द्रियाणि पञ्चमहाभूतानि । अव्यक्तं प्रधानम् । ज्ञः पुरुषः । एवमेतानि पञ्चविंशतितत्त्वानि व्यक्ताव्यक्तज्ञानि कथ्यन्ते एतद्विज्ञानाच्छ्रेय इत्युक्तं च पञ्चविंशतितत्त्वज्ञ इति
dṛṣṭavadānuśravika iti dṛṣṭena tulyo dṛṣṭavat / ko 'sau ānuśravikaḥ kasmātsa yasmādaviśuddhikṣayātiśayayuktaḥ / aviśuddhiyuktaḥ paśughātāt tathā coktam / ṣaṭ śatāni niyujyante paśunāṃ madhyame 'hani / aśvamedhasya vacanādūnāni paśuhistribhiḥ // yadyapi śrutismṛtivihito dharmmastathāpi miśrībhāvādaviśuddhiyukta iti / yathā bahūnīndrasahasrāṇi devānāṃ ca yuge yuge / kālena samatītāni kālo hi duratikramaḥ // evamindrādināśātkṣayayuktaḥ / tathātiśayo viśeṣastena yuktaḥ / viśeṣaguṇādarśanāditarasya duḥkhaṃ syāditi / evamānuśraviko 'pi heturdṛṣṭavat / kastarhi śreyāniti cet / ucyate / tadviparītaḥ śreyān tābhyāṃ dṛṣṭānuśravikābhyāṃ viparītaḥ śreyān praśasyatara iti / aviśuddhikṣayātiśayāyuktatvāt / sa kathamityāha / vyaktāvyaktajñavijñānāt tatra vyaktaṃ mahadādibuddhirahaṃkāraḥ pañca tanmātrāṇi ekādaśendriyāṇi pañcamahābhūtāni / avyaktaṃ pradhānam / jñaḥ puruṣaḥ / evametāni pañcaviṃśatitattvāni vyaktāvyaktajñāni kathyante etadvijñānācchreya ityuktaṃ ca pañcaviṃśatitattvajña iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.