Library·Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk]·1·1.38

Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk] 1.38

SamkI 1.38

यानि पञ्च तन्मात्राण्यहंकारादुत्पद्यन्ते ते शब्दतन्मात्रं स्पर्शतन्मात्रं रूपतन्मात्रं रसतन्मात्रं गन्धतन्मात्रमेतान्यविशेषा उच्यन्ते देवानामेते सुखलक्षणा विषया दुःखमोहरहितास्तेभ्यः पञ्चभ्यस्तन्मात्रेभ्यः पञ्चमहाभूतानि पृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशसंज्ञितानि यान्युत्पद्यन्ते । एते स्मृता विशेषाः । गन्धतन्मात्रात् पृथिवी रसतन्मात्रादापो रूपतन्मात्रात्तेजः स्पर्शतन्मात्राद्वायुः शब्दतन्मात्रादाकाशमित्येवमुत्पन्नान्येतानि महाभूतान्येते विशेषा मानुषाणां विषयाः शान्ता सुखलक्षणा घोरा दुःखलक्षणा मूढा मोहजनका यथाकाशं कस्यचिदनवकाशादन्तर्गृहादेर्निर्गतस्य सुखात्मकं शान्तं भवति तदेव शीतोष्णवातवर्षाभिभूतस्य दुःखात्मकं घोरं भवति तदेव पन्थानं गच्छतो वनमार्गात् भ्रष्टस्य दिङ् मोहान्मूढं भवति । एवं वायुर्घर्मार्तस्य शान्तो भवति शीतार्तस्य घोरो धूलीशर्कराविमिश्रो ऽतिवान् मूढ इति । एवं तेजः प्रभृतिषु द्रष्टव्यम्

yāni pañca tanmātrāṇyahaṃkārādutpadyante te śabdatanmātraṃ sparśatanmātraṃ rūpatanmātraṃ rasatanmātraṃ gandhatanmātrametānyaviśeṣā ucyante devānāmete sukhalakṣaṇā viṣayā duḥkhamoharahitāstebhyaḥ pañcabhyastanmātrebhyaḥ pañcamahābhūtāni pṛthivyaptejovāyvākāśasaṃjñitāni yānyutpadyante / ete smṛtā viśeṣāḥ / gandhatanmātrāt pṛthivī rasatanmātrādāpo rūpatanmātrāttejaḥ sparśatanmātrādvāyuḥ śabdatanmātrādākāśamityevamutpannānyetāni mahābhūtānyete viśeṣā mānuṣāṇāṃ viṣayāḥ śāntā sukhalakṣaṇā ghorā duḥkhalakṣaṇā mūḍhā mohajanakā yathākāśaṃ kasyacidanavakāśādantargṛhādernirgatasya sukhātmakaṃ śāntaṃ bhavati tadeva śītoṣṇavātavarṣābhibhūtasya duḥkhātmakaṃ ghoraṃ bhavati tadeva panthānaṃ gacchato vanamārgāt bhraṣṭasya diṅ mohānmūḍhaṃ bhavati / evaṃ vāyurgharmārtasya śānto bhavati śītārtasya ghoro dhūlīśarkarāvimiśro 'tivān mūḍha iti / evaṃ tejaḥ prabhṛtiṣu draṣṭavyam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/SamkI/1.38

Cite as: Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk] 1.38, in HREEM (hreem.cc/library/SamkI/1.38), after GRETIL, Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya (commentary) Based on the ed.: The Sankhya Karika.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/samkhya/iskgaudu.htm — Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya (commentary) Based on the ed.: The Sankhya Karika. By Iswara Krishna; Translated from the Sanscrit by Henry Thomas Colebrooke, also the Bhashya, or, Commentary of Gaudapada; Translated, and Illustrated by an | NOTE: the file numbers verses only within chapters; chapter numbers were inferred from each restart at 1 — verify against a printed edition before citing formally.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text