Library·Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk]·1·1.39

Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk] 1.39

SamkI 1.39

सूक्ष्मास्तन्मात्राणि यत्संगृहीतं तन्मात्रिकं सूक्ष्मशरीरं महदादिलिङ्गं सदा तिष्ठति संसरति च ते सूक्ष्मास्तथा मातापितृजा स्थूलशरीरोपचायका ऋतुकाले मातापितृसंयोगे शोणितशुक्रमिश्रीभावेनोदरान्तः सूक्ष्मशरीरस्योपचयं कुर्वीत तत् सूक्ष्मशरीरं पुनर्मातुरशितपीतनानाविधरसेन नाभीनिबन्धेनाप्यायते तथा प्रारब्धं शरीरं सूक्ष्मैर्मातापितृजैश्च सह महाभूतैस्त्रिविधा विशेषैः पृष्ठोदरजंघाकट्युरः शिरः प्रभृति षाट् कौशिकं पञ्चभौतिकं रुधिरमांसस्नायुशुक्रास्थिमज्जासंभृतमाकाशो ऽवकाशदानाद्वायुर्वर्द्धनात् तेजः पाकादापः संग्रहात्पृथिवी धारणात् समस्तावयवोपेतं मातुरुदराद्बहिर्भवति । एवमेते त्रिविधा विशेषा स्युः । अत्राह के नित्याः के वानित्याः सूक्ष्मास्तेषां नियताः सूक्ष्मास्तन्मात्रसंज्ञकास्तेषां मध्ये नियता नित्यास्तैरारब्धं शरीरं कर्मवशात् पशुमृगपक्षिसरीसृपस्थावरजातिषु संसरति धर्मवशादिन्द्रकादिलोकेष्वेवमेतन्नियतं सूक्ष्मशरीरं सरति यावत् ज्ञानमुत्पद्यते उत्पन्ने ज्ञाने विद्वांञ्छरीरं त्यक्त्वा मोक्षं गच्छति तस्मादेते विशेषा सूक्ष्मा नित्या इति मातापितृजा निवर्तन्ते तत् सूक्ष्मशरीरं परित्यज्येहैव प्राणत्यागवेलायां मातापितृजा निवर्तन्ते मरणकाले मातापितृजं शरीरमिहैव निवर्त्त्य भूम्यादिषु प्रलीयते यथा तत्त्वं

sūkṣmāstanmātrāṇi yatsaṃgṛhītaṃ tanmātrikaṃ sūkṣmaśarīraṃ mahadādiliṅgaṃ sadā tiṣṭhati saṃsarati ca te sūkṣmāstathā mātāpitṛjā sthūlaśarīropacāyakā ṛtukāle mātāpitṛsaṃyoge śoṇitaśukramiśrībhāvenodarāntaḥ sūkṣmaśarīrasyopacayaṃ kurvīta tat sūkṣmaśarīraṃ punarmāturaśitapītanānāvidharasena nābhīnibandhenāpyāyate tathā prārabdhaṃ śarīraṃ sūkṣmairmātāpitṛjaiśca saha mahābhūtaistrividhā viśeṣaiḥ pṛṣṭhodarajaṃghākaṭyuraḥ śiraḥ prabhṛti ṣāṭ kauśikaṃ pañcabhautikaṃ rudhiramāṃsasnāyuśukrāsthimajjāsaṃbhṛtamākāśo 'vakāśadānādvāyurvarddhanāt tejaḥ pākādāpaḥ saṃgrahātpṛthivī dhāraṇāt samastāvayavopetaṃ māturudarādbahirbhavati / evamete trividhā viśeṣā syuḥ / atrāha ke nityāḥ ke vānityāḥ sūkṣmāsteṣāṃ niyatāḥ sūkṣmāstanmātrasaṃjñakāsteṣāṃ madhye niyatā nityāstairārabdhaṃ śarīraṃ karmavaśāt paśumṛgapakṣisarīsṛpasthāvarajātiṣu saṃsarati dharmavaśādindrakādilokeṣvevametanniyataṃ sūkṣmaśarīraṃ sarati yāvat jñānamutpadyate utpanne jñāne vidvāṃñcharīraṃ tyaktvā mokṣaṃ gacchati tasmādete viśeṣā sūkṣmā nityā iti mātāpitṛjā nivartante tat sūkṣmaśarīraṃ parityajyehaiva prāṇatyāgavelāyāṃ mātāpitṛjā nivartante maraṇakāle mātāpitṛjaṃ śarīramihaiva nivarttya bhūmyādiṣu pralīyate yathā tattvaṃ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/SamkI/1.39

Cite as: Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk] 1.39, in HREEM (hreem.cc/library/SamkI/1.39), after GRETIL, Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya (commentary) Based on the ed.: The Sankhya Karika.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/samkhya/iskgaudu.htm — Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya (commentary) Based on the ed.: The Sankhya Karika. By Iswara Krishna; Translated from the Sanscrit by Henry Thomas Colebrooke, also the Bhashya, or, Commentary of Gaudapada; Translated, and Illustrated by an | NOTE: the file numbers verses only within chapters; chapter numbers were inferred from each restart at 1 — verify against a printed edition before citing formally.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text