Library·Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk]·1·1.44

Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk] 1.44

SamkI 1.44

धर्मेण गमनमूर्द्ध्वं धर्मं निमित्तं कृत्वोर्द्ध्वमुपनयति ऊर्द्ध्वमित्यष्टौ स्थानानि गृह्यन्ते । तद्यथा । ब्राह्मं प्राजापत्यं सौम्यमैन्द्रं गान्धर्वं राक्षसं पैशाचमिति तत् सूक्ष्मं शरीरं गच्छति पशुमृगपक्षिसरीसृपस्थावरान्तेष्वधर्मो निमित्तम् । किंच ज्ञानेन चापवर्गश्च पञ्चविंशतितत्त्वज्ञानं तेन निमित्तेनापवर्गो मोक्षः ततः सूक्ष्मं शरीरं निवर्तते परमात्मा उच्यते । विपर्ययादिष्यते बन्धः अज्ञानं निमित्तं स चैष नैमित्तिकः प्राकृतो वैकारिको दाक्षिणिकश्च बन्ध इति वक्ष्यति पुरस्तात् यदिदमुक्तम् । ऽप्राकृतेन च बन्धेन तथा वैकारिकेण च । दक्षिणाभिस्तृतीयेन बद्धो नान्येन मुच्यतेऽ;

dharmeṇa gamanamūrddhvaṃ dharmaṃ nimittaṃ kṛtvorddhvamupanayati ūrddhvamityaṣṭau sthānāni gṛhyante / tadyathā / brāhmaṃ prājāpatyaṃ saumyamaindraṃ gāndharvaṃ rākṣasaṃ paiśācamiti tat sūkṣmaṃ śarīraṃ gacchati paśumṛgapakṣisarīsṛpasthāvarānteṣvadharmo nimittam / kiṃca jñānena cāpavargaśca pañcaviṃśatitattvajñānaṃ tena nimittenāpavargo mokṣaḥ tataḥ sūkṣmaṃ śarīraṃ nivartate paramātmā ucyate / viparyayādiṣyate bandhaḥ ajñānaṃ nimittaṃ sa caiṣa naimittikaḥ prākṛto vaikāriko dākṣiṇikaśca bandha iti vakṣyati purastāt yadidamuktam / 'prākṛtena ca bandhena tathā vaikārikeṇa ca / dakṣiṇābhistṛtīyena baddho nānyena mucyate';

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/SamkI/1.44

Cite as: Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk] 1.44, in HREEM (hreem.cc/library/SamkI/1.44), after GRETIL, Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya (commentary) Based on the ed.: The Sankhya Karika.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/samkhya/iskgaudu.htm — Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya (commentary) Based on the ed.: The Sankhya Karika. By Iswara Krishna; Translated from the Sanscrit by Henry Thomas Colebrooke, also the Bhashya, or, Commentary of Gaudapada; Translated, and Illustrated by an | NOTE: the file numbers verses only within chapters; chapter numbers were inferred from each restart at 1 — verify against a printed edition before citing formally.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text