तस्माच् च विपर्यासाद् इति । कर्तृकारणानां को विशेषः अत्रोच्यते । तद् यथा कश्चिद् यमनियमरतः साङ्ख्ययोगाचार्यरतो भिक्षुर् नगरे प्रतिवसति । स च जनादिषु प्रतिवर्णाश्रमविहितासु क्रियासु प्रवर्तमानानां तन्नगरवासिनां साक्षिमात्रो भवति । ऋतुवशात् शीतोष्णादीन् आयातान् अनुभवति । तद्वद् अयं नानावस्थे गुणविमर्दे वर्तमानो वैधर्म्यात् क्षेत्रज्ञः साक्षिमात्रः स्यात् । एवं साक्षित्वं सिद्धम् अस्य पुरुषस्य । केवलभावः कैवल्यं नाम त्रिभ्यो गुणेभ्यो ऽन्यत्वम् । यथासौ भिक्षुः कदाचिन् नागराणां विवदतां वक्ता भवति त्वया साधुकृतम् इति त्वयासाध्व् इति । किम् एवं पुरुषो भवति । अत्रोच्यते --- माध्यस्थ्यम् । नास्य केनचित् कृत्यम् अस्ति । उदासीनो ह्य् अयम् । अत्राह --- यद्य् अकर्ता तत् किं परकृतानां प्रयोक्ता । अत्रोच्यते --- कर्तृभावश् च द्विविधो हि, प्रयोक्ता कर्ता च । अत्रोदासीनस्य पुरुषस्य कर्तृत्वं प्रतिषिद्धं गुणलक्षणेन
tasmāc ca viparyāsād iti | kartṛkāraṇānāṃ ko viśeṣaḥ atrocyate | tad yathā kaścid yamaniyamarataḥ sāṅkhyayogācāryarato bhikṣur nagare prativasati | sa ca janādiṣu prativarṇāśramavihitāsu kriyāsu pravartamānānāṃ tannagaravāsināṃ sākṣimātro bhavati | ṛtuvaśāt śītoṣṇādīn āyātān anubhavati | tadvad ayaṃ nānāvasthe guṇavimarde vartamāno vaidharmyāt kṣetrajñaḥ sākṣimātraḥ syāt | evaṃ sākṣitvaṃ siddham asya puruṣasya | kevalabhāvaḥ kaivalyaṃ nāma tribhyo guṇebhyo 'nyatvam | yathāsau bhikṣuḥ kadācin nāgarāṇāṃ vivadatāṃ vaktā bhavati tvayā sādhukṛtam iti tvayāsādhv iti | kim evaṃ puruṣo bhavati | atrocyate --- mādhyasthyam | nāsya kenacit kṛtyam asti | udāsīno hy ayam | atrāha --- yady akartā tat kiṃ parakṛtānāṃ prayoktā | atrocyate --- kartṛbhāvaś ca dvividho hi, prayoktā kartā ca | atrodāsīnasya puruṣasya kartṛtvaṃ pratiṣiddhaṃ guṇalakṣaṇena
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.