Library·Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Mathara's Vrtti [SkMv]·49

Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Mathara's Vrtti [SkMv] 49

SkMv 49

एकादशेन्द्रियवधाः आन्ध्यबाधिर्यघ्रानपाकजडत्वकुष्ठत्वमूकत्वकुणित्वपङ्गुत्वगुदावर्तक्लैब्योन्मादा इत्य् एकादशेन्द्रियवधाः । इन्द्रियाणां स्वविषयग्रहणासामर्थ्यं वध इव वधः । यथेह लोके कश्चिद् देवदत्तो यज्ञदत्तम् आहूय अब्रवीत् --- भो दुःखितो ऽस्मि किं करवाणीति । स तेनोक्तः साङ्ख्यज्ञानाधिगमं कुरुष्व दुःखान्तमोक्षं प्राप्स्यसीति । एवम् उक्तो ऽसाव् आह --- नाहम् एतद् अभ्यासं कर्तुम् अलम् । बाधिर्यात् गुरुवचनं न शृणोमि, शुश्रूषायाम् असमर्थो ऽस्मि । आन्ध्यकुणित्वपङ्गुत्वादिदोषाश्रयत्वात् कुतो मम ज्ञानाधिगम इति । एवम् एवान्ध्यमूकत्वोन्मादाद इन्द्रियोपघाता विद्याग्रहणे असमर्था बोद्धव्याः । एवम् एते एकादशेन्द्रियवधा अशक्तिर् उच्यन्ते । किञ् च --- सह बुद्धिवधैर् इति । बुद्धेर् वधा बुद्धिवधास् तैः सह । के ते बुद्धिवधाः? सप्तदशसङ्ख्याः । ते च सप्तदशापि --- नव तुष्टिभेदा अष्टौ सिद्धयः । तन्निरूपणप्रस्तावे व्याख्यास्यामः

ekādaśendriyavadhāḥ āndhyabādhiryaghrānapākajaḍatvakuṣṭhatvamūkatvakuṇitvapaṅgutvagudāvartaklaibyonmādā ity ekādaśendriyavadhāḥ | indriyāṇāṃ svaviṣayagrahaṇāsāmarthyaṃ vadha iva vadhaḥ | yatheha loke kaścid devadatto yajñadattam āhūya abravīt --- bho duḥkhito 'smi kiṃ karavāṇīti | sa tenoktaḥ sāṅkhyajñānādhigamaṃ kuruṣva duḥkhāntamokṣaṃ prāpsyasīti | evam ukto 'sāv āha --- nāham etad abhyāsaṃ kartum alam | bādhiryāt guruvacanaṃ na śṛṇomi, śuśrūṣāyām asamartho 'smi | āndhyakuṇitvapaṅgutvādidoṣāśrayatvāt kuto mama jñānādhigama iti | evam evāndhyamūkatvonmādāda indriyopaghātā vidyāgrahaṇe asamarthā boddhavyāḥ | evam ete ekādaśendriyavadhā aśaktir ucyante | kiñ ca --- saha buddhivadhair iti | buddher vadhā buddhivadhās taiḥ saha | ke te buddhivadhāḥ? saptadaśasaṅkhyāḥ | te ca saptadaśāpi --- nava tuṣṭibhedā aṣṭau siddhayaḥ | tannirūpaṇaprastāve vyākhyāsyāmaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/SkMv/49

Cite as: Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Mathara's Vrtti [SkMv] 49, in HREEM (hreem.cc/library/SkMv/49), after GRETIL, Isvarakrsna: Samkhyakarika (Samkhyasaptati), with Mathara's commentary Matharavrtti Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/samkhya/iskamatu.htm — Isvarakrsna: Samkhyakarika (Samkhyasaptati), with Mathara's commentary Matharavrtti Based on the ed. by Visnu Prasada Sarma: Sāṃkhyakārikā: Māṭharācāryaviracita-"Māṭharavṛtti"-sahitā, Varanasi : The Chowkhamba Sanskrit Series Office 1970 (Chowkhamba Sanskrit S

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text