नानाविधैर् उपायैः । शब्दस्पर्शादिभिर् उपकर्तुं शीलम् अस्याः सा तथोक्ता । अनुपकारिणः पुंसः । निष्क्रियत्वाद् इति यावत् । तस्योपकारिणी प्रकृतिस् तस्योपकृत्याहम् अन्या त्वम् अन्य इति निवर्तते (प्रकृतिः) । किं चान्यत् --- गुणवती । सा सत्त्वरजस्तमोमयी । अगुणस्य सतः । पुंसः निष्क्रियोदासीनामूर्तादिलक्षणवत्त्वात् । एवम् अस्य पुंसो ऽगुणस्यापि सतः (नित्यस्य) सेयं गुणवती अर्थम् अपार्थकं चरति । करोति । यथा कश्चिद् अनुरक्तो मित्रसुहृत्त्वम् अवलम्ब्य मित्रार्थम् अनुक्तम् अपि प्रत्युपकारम् अनपेक्ष्य कुरुते । एवं प्रधानं पुरुषस्य द्विविधम् अपि विषयोपलब्धिमोक्षात्मकम् अर्थं कुरुते । पुमान् पुनः प्रधानस्य किम् अपि न प्रत्युपकरोति । तत् प्रधानपुंसोः शिखिपिच्छवदेकपक्षचित्रन्यायः
nānāvidhair upāyaiḥ | śabdasparśādibhir upakartuṃ śīlam asyāḥ sā tathoktā | anupakāriṇaḥ puṃsaḥ | niṣkriyatvād iti yāvat | tasyopakāriṇī prakṛtis tasyopakṛtyāham anyā tvam anya iti nivartate (prakṛtiḥ) | kiṃ cānyat --- guṇavatī | sā sattvarajastamomayī | aguṇasya sataḥ | puṃsaḥ niṣkriyodāsīnāmūrtādilakṣaṇavattvāt | evam asya puṃso 'guṇasyāpi sataḥ (nityasya) seyaṃ guṇavatī artham apārthakaṃ carati | karoti | yathā kaścid anurakto mitrasuhṛttvam avalambya mitrārtham anuktam api pratyupakāram anapekṣya kurute | evaṃ pradhānaṃ puruṣasya dvividham api viṣayopalabdhimokṣātmakam arthaṃ kurute | pumān punaḥ pradhānasya kim api na pratyupakaroti | tat pradhānapuṃsoḥ śikhipicchavadekapakṣacitranyāyaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.