Somadeva: Kathasaritsagara 12.34

हस्ते कुमारदत्तस्य तद्दूतस्यापरस्य च । चन्द्रस्वाम्यभिधानस्य स्वस्य लेखे ऽभिलिख्य सः

haste kumāradattasya taddūtasyāparasya ca / candrasvāmyabhidhānasya svasya lekhe 'bhilikhya saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ च दूतौ ततो गत्वा लेखं दत्त्वा तथैव च । हंसद्वीपेश्वरस्याग्रे तस्य सर्वं शशंसतुः

tau ca dūtau tato gatvā lekhaṃ dattvā tathaiva ca / haṃsadvīpeśvarasyāgre tasya sarvaṃ śaśaṃsatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि राजा तथेत्य् उक्त्वा चन्द्रस्वामिनमर्चितम् । व्यसृज्यत्तं महासेनदूतं स्वस्वामिनो ऽन्तिकम्

so 'pi rājā tathety uktvā candrasvāminamarcitam / vyasṛjyattaṃ mahāsenadūtaṃ svasvāmino 'ntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यागते ऽलकां तस्मिन्न्नुक्तकार्यविनिश्चये । लग्नप्रतीक्षास् ते तस्थुः सर्वे ऽप्युभयपक्षयोः

pratyāgate 'lakāṃ tasminnnuktakāryaviniścaye / lagnapratīkṣās te tasthuḥ sarve 'pyubhayapakṣayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावच् च हंसद्वीपे सा प्राक्चित्रपटदर्शनात् । जातानुरागा मन्दारवती तं चिरभाविनम्

tāvac ca haṃsadvīpe sā prākcitrapaṭadarśanāt / jātānurāgā mandāravatī taṃ cirabhāvinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवाहलग्नं बुद्ध्वा तं तावत्कालक्रमासहा । प्रेयस्यत्युत्सुका गाढं संतेपे मदनाग्निना

vivāhalagnaṃ buddhvā taṃ tāvatkālakramāsahā / preyasyatyutsukā gāḍhaṃ saṃtepe madanāgninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गारवर्षमङ्गे च चन्दनैर् अपि लेपनम् । पद्मिनीपत्रशय्यापि संतप्तसिकतास्तरः

aṅgāravarṣamaṅge ca candanair api lepanam / padminīpatraśayyāpi saṃtaptasikatāstaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीप्रदावानलशिखाः सुधांशोरपि रश्मयः । तस्याः सुन्दरसेनोत्कचेतसो वत जज्ञिरे

dīpradāvānalaśikhāḥ sudhāṃśorapi raśmayaḥ / tasyāḥ sundarasenotkacetaso vata jajñire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौनस्था वर्जिताहारा विरहव्रतमाश्रिता । आकुलाप्तसखीपृष्टा कृच्छ्रादेवम् उवाच सा

maunasthā varjitāhārā virahavratamāśritā / ākulāptasakhīpṛṣṭā kṛcchrādevam uvāca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सखि दूरे विवाहो मे न च शक्नोमि तं विना । वरं प्रतीक्षितुं कालमलकाधिपतेः सुतम्

sakhi dūre vivāho me na ca śaknomi taṃ vinā / varaṃ pratīkṣituṃ kālamalakādhipateḥ sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूरो देशश् च कालश् च विचित्रा च गतिर्विधेः । तद् अत्र मध्ये को वेत्ति किं कस्येह भविष्यति

dūro deśaś ca kālaś ca vicitrā ca gatirvidheḥ / tad atra madhye ko vetti kiṃ kasyeha bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मे मर्तव्यमेवेति वदन्ती विरहातुरा । जगाम मन्दारवती सद्यः सा विषमां दशाम्

tanme martavyameveti vadantī virahāturā / jagāma mandāravatī sadyaḥ sā viṣamāṃ daśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्बुद्ध्वा तत्सखीवक्त्रात्तां च दृष्ट्वा तथाविधाम् । सभार्यो मन्त्रयाम् आस तत्पिता सह मन्त्रिभिः

tadbuddhvā tatsakhīvaktrāttāṃ ca dṛṣṭvā tathāvidhām / sabhāryo mantrayām āsa tatpitā saha mantribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा स मित्त्रमस्माकं महासेनो ऽलकापतिः । एषा च मन्दारवती कालं सुढुमिहाक्षमा

rājā sa mittramasmākaṃ mahāseno 'lakāpatiḥ / eṣā ca mandāravatī kālaṃ suḍhumihākṣamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्का त्रपा यथा चास्तु तत्रैव प्रेष्यतामियम् । कान्तान्तिकस्था धृत्या हि कालक्षेपं सहिष्यते

tatkā trapā yathā cāstu tatraiva preṣyatāmiyam / kāntāntikasthā dhṛtyā hi kālakṣepaṃ sahiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यालोच्य समाश्वास्य तां मन्दारवतीं सुताम् । आरोप्य च प्रवहणे सधनां सपरिच्छदाम्

ityālocya samāśvāsya tāṃ mandāravatīṃ sutām / āropya ca pravahaṇe sadhanāṃ saparicchadām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभे ऽहनि ततो हंसद्वीपादम्बुधिवर्त्मना । विवाहहेतोर्विधिवज्जननीकृतमङ्गलाम्

śubhe 'hani tato haṃsadvīpādambudhivartmanā / vivāhahetorvidhivajjananīkṛtamaṅgalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनीतमतिनामानं सह दत्त्वा स्वमन्त्रिणम् । राजा मन्दारदेवो ऽसौ विससर्जालकां प्रति

vinītamatināmānaṃ saha dattvā svamantriṇam / rājā mandāradevo 'sau visasarjālakāṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दिनानि कतिचिद्यावत् प्रवहणेन सा । प्रयाति मन्दारवती राजपुत्री महोदधौ

tato dināni katicidyāvat pravahaṇena sā / prayāti mandāravatī rājaputrī mahodadhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकस्मात्तावदुत्तस्थौ गर्जञ्जलदतस्करः । सशूत्कारमरुद्धोरमुक्तधाराशरोत्करः

akasmāttāvaduttasthau garjañjaladataskaraḥ / saśūtkāramaruddhoramuktadhārāśarotkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणाच् च दुरमाकृष्य विधिनेव बलीयसा । वातेन तस्या वहनं हन्यमानमभज्यत

kṣaṇāc ca duramākṛṣya vidhineva balīyasā / vātena tasyā vahanaṃ hanyamānamabhajyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मग्ने तस्मिन् परीवारे विनीतमतिना सह । ममज्ज तस्याः सकलं भाण्डागारं महोदधौ

magne tasmin parīvāre vinītamatinā saha / mamajja tasyāḥ sakalaṃ bhāṇḍāgāraṃ mahodadhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा त्वब्धिना राजपुत्री जीवन्त्येवोर्मिबाहुना । उत्क्षिप्य नीत्वा निकटे क्षिप्ता वेलावने तदा

sā tvabdhinā rājaputrī jīvantyevormibāhunā / utkṣipya nītvā nikaṭe kṣiptā velāvane tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वाब्धौ पातः क्व चात्युच्चेनोर्मिणा प्रापणं वने । भवितव्यस्य नासाध्यं दृश्यते बत दृश्यताम्

kvābdhau pātaḥ kva cātyuccenormiṇā prāpaṇaṃ vane / bhavitavyasya nāsādhyaṃ dṛśyate bata dṛśyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा तादृशी त्रस्तविह्वला विजने वने । दृष्ट्वैकाकिनमात्मानं दुःखाब्धावपतत्पुनः

tataḥ sā tādṛśī trastavihvalā vijane vane / dṛṣṭvaikākinamātmānaṃ duḥkhābdhāvapatatpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व प्रस्थितास्मि क्व प्राप्ता क्व च मे स परिच्छदः । क्व विनीतमतिर्वृत्तमकस्मात्किमिदं मम

kva prasthitāsmi kva prāptā kva ca me sa paricchadaḥ / kva vinītamatirvṛttamakasmātkimidaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दभाग्या क्व गच्छामि हा हतास्मि करोमि किम् । उत्तारिता हतविधे किमहं जलधेस्त्वया

mandabhāgyā kva gacchāmi hā hatāsmi karomi kim / uttāritā hatavidhe kimahaṃ jaladhestvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा तात हाम्ब हा हार्यपुत्र पुत्रालकापतेः । त्वामप्राप्य विपद्ये ऽहं पश्य किं त्रायसे न माम्

hā tāta hāmba hā hāryaputra putrālakāpateḥ / tvāmaprāpya vipadye 'haṃ paśya kiṃ trāyase na mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादि विलपन्ती च सा मन्दारवती भृशम् । प्ररुरोदाश्रुभिश् छिन्नहारमुक्ताफलोपमैः

ityādi vilapantī ca sā mandāravatī bhṛśam / prarurodāśrubhiś chinnahāramuktāphalopamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावच् च नातिदूरस्थात्तत्राश्रमपदान्मुनिः । आजगाम मतङ्गाख्यः स्नातुं जलनिधेर्जले

tāvac ca nātidūrasthāttatrāśramapadānmuniḥ / ājagāma mataṅgākhyaḥ snātuṃ jalanidherjale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बालब्रह्मचारिण्या दुहित्रा यमुनाख्यया । अन्वितस्तमृषिस्तस्याः शुश्राव रुदितध्वनिम्

sa bālabrahmacāriṇyā duhitrā yamunākhyayā / anvitastamṛṣistasyāḥ śuśrāva ruditadhvanim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपेत्य कृपया तां च ददर्श तनयायुतः । युथभ्रष्टाम् इव मृगीं दिक्षु क्षिप्तार्तलोचनाम्

upetya kṛpayā tāṃ ca dadarśa tanayāyutaḥ / yuthabhraṣṭām iva mṛgīṃ dikṣu kṣiptārtalocanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का त्वं वने ऽत्र ते प्राप्तिः कथं कस्माच् च रोदिषि । इति तां च स पप्रच्छ महर्षिः स्निग्धया गिरा

kā tvaṃ vane 'tra te prāptiḥ kathaṃ kasmāc ca rodiṣi / iti tāṃ ca sa papraccha maharṣiḥ snigdhayā girā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तं सकृपं दृष्ट्वा सा मन्दारवती शनैः । आश्वास्याकथयत्तस्मै स्ववृत्तान्तं त्रपानता

tatas taṃ sakṛpaṃ dṛṣṭvā sā mandāravatī śanaiḥ / āśvāsyākathayattasmai svavṛttāntaṃ trapānatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स प्रणिधायैतां मतङ्गमुनिरब्रवीत् । राजपुत्रि विषादेन कृतं धृतिमवाप्नुहि

atha sa praṇidhāyaitāṃ mataṅgamunirabravīt / rājaputri viṣādena kṛtaṃ dhṛtimavāpnuhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरीषपेशलाङ्गीं त्वां बाधते क्लेशविप्लवः । अपेक्षन्ते हि विपदः किं पेलवमपेलवम्

śirīṣapeśalāṅgīṃ tvāṃ bādhate kleśaviplavaḥ / apekṣante hi vipadaḥ kiṃ pelavamapelavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवती त्वचिरादेव पतिं प्राप्स्यत्यभीप्सितम् । तदागच्छाश्रमं तावन्नातिदूरमितो मम

bhavatī tvacirādeva patiṃ prāpsyatyabhīpsitam / tadāgacchāśramaṃ tāvannātidūramito mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रानया मत्सुताया सहास्स्व स्वगृहे यथा । ॥।

tatrānayā matsutāyā sahāssva svagṛhe yathā / ...

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तां स समाश्वास्य कृत्वा स्नानं महामुनिः । निनाय मन्दारवतीमाश्रमं स्वं सुतान्वितः

iti tāṃ sa samāśvāsya kṛtvā snānaṃ mahāmuniḥ / nināya mandāravatīmāśramaṃ svaṃ sutānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सा संयता तस्थौ भर्तृसंगमकाङ्क्षिणी । परिचर्याविनोदेन तस्यर्षेस्तत्सुतान्विता

tatra sā saṃyatā tasthau bhartṛsaṃgamakāṅkṣiṇī / paricaryāvinodena tasyarṣestatsutānvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे चालकायां दिनानि गणयन्सदा । तस्यां स मन्दारवतीविवाहदिवसोन्मुखः

atrāntare cālakāyāṃ dināni gaṇayansadā / tasyāṃ sa mandāravatīvivāhadivasonmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालं सुन्दरसेनो ऽपि चिरोत्कण्ठाकृशो नयन् । आसीदाश्वास्यमानः स्वैर् मित्त्रैश्चण्डप्रभादिभिः

kālaṃ sundaraseno 'pi cirotkaṇṭhākṛśo nayan / āsīdāśvāsyamānaḥ svair mittraiścaṇḍaprabhādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमाच् च लग्नदिवसे प्रत्यासन्ने पिता नृपः । तस्य यात्रासमारम्भं हंसद्वीपं प्रति व्यधात्

kramāc ca lagnadivase pratyāsanne pitā nṛpaḥ / tasya yātrāsamārambhaṃ haṃsadvīpaṃ prati vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभे ऽह्नि च ततः प्रायात्कृतप्रस्थानमङ्गलः । सैन्यैः सुन्दरसेनः क्ष्मां कम्पयन्स नृपात्मजः

śubhe 'hni ca tataḥ prāyātkṛtaprasthānamaṅgalaḥ / sainyaiḥ sundarasenaḥ kṣmāṃ kampayansa nṛpātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छन् क्रमेण च प्राप तुष्टः स्वसचिवान्वितः । तीराभरणम् अम्भोधे स शशाङ्कपुरं पुरम्

gacchan krameṇa ca prāpa tuṣṭaḥ svasacivānvitaḥ / tīrābharaṇam ambhodhe sa śaśāṅkapuraṃ puram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रत्युद्गतो राज्ञा प्रश्रयावनतेन सः । बुद्ध्वा महेन्द्रादित्येन प्रविवेशानुगैः सह

tatra pratyudgato rājñā praśrayāvanatena saḥ / buddhvā mahendrādityena praviveśānugaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वात्यायमानरूपश्रीः पौरस्त्रीपद्मिनीवने । समाससाद चारूढवारणो राजमन्दिरम्

vātyāyamānarūpaśrīḥ paurastrīpadminīvane / samāsasāda cārūḍhavāraṇo rājamandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोपचरितस्तेन महेन्द्रादित्यभूभुजा । प्रतिपन्नानुयात्रेण स विशश्राम तद्दिनम्

tatropacaritastena mahendrādityabhūbhujā / pratipannānuyātreṇa sa viśaśrāma taddinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वारिधिमुत्तीर्य तामहं प्राप्नुयां प्रियाम् । नवोढासुलभप्रेमलज्जासाध्वसशीलिनीम्

api vāridhimuttīrya tāmahaṃ prāpnuyāṃ priyām / navoḍhāsulabhapremalajjāsādhvasaśīlinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलिङ्ग्यमानां मा मेति लपन्तीं शृणुयां च ताम् । इत्यादिभिर् अनैषीत्तां यामिनीं स मनोरथैः

āliṅgyamānāṃ mā meti lapantīṃ śṛṇuyāṃ ca tām / ityādibhir anaiṣīttāṃ yāminīṃ sa manorathaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातश्चात्रैव नगरे स्थापयित्वा स्वसैनिकम् । महेन्द्रादित्यसहितः कूलं वारिनिधेर्ययौ

prātaścātraiva nagare sthāpayitvā svasainikam / mahendrādityasahitaḥ kūlaṃ vārinidheryayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तेन समं राज्ञा स्वयं प्रवहणं महत् । आरुरोहैकमन्नाम्बुपूर्णं स्वसचिवैर् युतः

tatra tena samaṃ rājñā svayaṃ pravahaṇaṃ mahat / ārurohaikamannāmbupūrṇaṃ svasacivair yutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयस्मिन् प्रवहणे राजपुत्रः परिच्छदम् । अवश्यनेयं संक्षिप्तं समारोपितवांश् च सः

dvitīyasmin pravahaṇe rājaputraḥ paricchadam / avaśyaneyaṃ saṃkṣiptaṃ samāropitavāṃś ca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मुक्ते प्रवहणे चलवातपटध्वजे । अभिप्रययतुस्ते द्वे दिशं दक्षिणपश्चिमाम्

tato mukte pravahaṇe calavātapaṭadhvaje / abhiprayayatuste dve diśaṃ dakṣiṇapaścimām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वित्रेष्व् अहः सु यातेषु गच्छतोश्चाम्बुधौ तयोः । अकस्मादुदभूत्तत्र महानुत्पातमारुतः

dvitreṣv ahaḥ su yāteṣu gacchatoścāmbudhau tayoḥ / akasmādudabhūttatra mahānutpātamārutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो वायुरपूर्वो ऽयमित्याश्चर्यवशादिव । व्याघूर्णन्ते स्म जलधेस्तटेषु वनराजयः

aho vāyurapūrvo 'yamityāścaryavaśādiva / vyāghūrṇante sma jaladhestaṭeṣu vanarājayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यत्यस्ताश् च मुहुर्वातादधरोत्तरतां ययुः । वारिधेर्वारिनिचया भावाः कालक्रमादिव

vyatyastāś ca muhurvātādadharottaratāṃ yayuḥ / vāridhervārinicayā bhāvāḥ kālakramādiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आक्रन्देन समं दत्ते रत्नैर् अर्घे महाब्धये । प्रयत्नेन सहापास्ते कर्णधारैर् मरुत्पटे

ākrandena samaṃ datte ratnair arghe mahābdhaye / prayatnena sahāpāste karṇadhārair marutpaṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तासु जिविताशाभिः सह सर्वैः ससंभ्रमैः । शिलासु शृङ्खलाबद्धास्वतिगुर्वीषु सर्वतः

muktāsu jivitāśābhiḥ saha sarvaiḥ sasaṃbhramaiḥ / śilāsu śṛṅkhalābaddhāsvatigurvīṣu sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरङ्गोत्क्षिप्तविक्षिप्ते नागबन्धैर् इवाम्बुधौ । प्रभ्रेमतुः प्रवहणे प्रयुद्ध इव ते उभे

taraṅgotkṣiptavikṣipte nāgabandhair ivāmbudhau / prabhrematuḥ pravahaṇe prayuddha iva te ubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुन्दरसेनस्तद्दृष्ट्वा धैर् यादिवासनात् । चलितस्तम् उवाचेदं महेन्द्रादित्यभूपतिम्

tataḥ sundarasenastaddṛṣṭvā dhair yādivāsanāt / calitastam uvācedaṃ mahendrādityabhūpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममापुण्यैर् अकाण्डे वः प्रलयो ऽयम् उपस्थितः । तन् न शक्नोम्यहं द्रष्टुं क्षिपाम्यात्मानमम्बुधौ

mamāpuṇyair akāṇḍe vaḥ pralayo 'yam upasthitaḥ / tan na śaknomyahaṃ draṣṭuṃ kṣipāmyātmānamambudhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा स्वोत्तरीयेण बद्ध्वा परिकरं द्रुतम् । स राजपुत्रो जलधौ तत्रात्मानमपातयत्

ity uktvā svottarīyeṇa baddhvā parikaraṃ drutam / sa rājaputro jaladhau tatrātmānamapātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दृष्ट्वा तद्वयस्यास्ते पञ्च चण्डप्रभादयः । महेन्द्रादित्यसहितास्तत्रैवात्मानमक्षिपन्

taddṛṣṭvā tadvayasyāste pañca caṇḍaprabhādayaḥ / mahendrādityasahitāstatraivātmānamakṣipan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाहुभ्यां च तरन्तस् ते नदीनां गतसंभ्रमाः । सर्वे ऽपीतस्ततो जग्मुर्विक्षिप्ता वीचिवेगतः

bāhubhyāṃ ca tarantas te nadīnāṃ gatasaṃbhramāḥ / sarve 'pītastato jagmurvikṣiptā vīcivegataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणाच् च शान्ते पवने निःशब्दस्तिमितो ऽम्बुधिः । ददौ प्रशान्तकोपस्य सज्जनस्य समानताम्

kṣaṇāc ca śānte pavane niḥśabdastimito 'mbudhiḥ / dadau praśāntakopasya sajjanasya samānatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावच् च वातेन कुतो ऽप्यानीतां यानपात्रिकाम् । प्राप सुन्दरसेनो ऽत्र सहितो दृढबुद्धिना

tāvac ca vātena kuto 'pyānītāṃ yānapātrikām / prāpa sundaraseno 'tra sahito dṛḍhabuddhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमारुरोह चैकेन समं तेन स्वमन्त्रिणा । स जीवितप्रमययोर् अन्तर्दोलामिवापराम्

tamāruroha caikena samaṃ tena svamantriṇā / sa jīvitapramayayor antardolāmivāparām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दिशमजानानः पयोमयमिवाखिलम् । प्रभ्रष्टपौरुषः पश्यन्देवताशरणस्तदा

tato diśamajānānaḥ payomayamivākhilam / prabhraṣṭapauruṣaḥ paśyandevatāśaraṇastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नावा मन्दानुकूलेन दैवेनेव नभस्वता । संप्रेर्यमाणया तीरं प्रापितो ऽभूत्त्रिभिर् दिनैः

nāvā mandānukūlena daiveneva nabhasvatā / saṃpreryamāṇayā tīraṃ prāpito 'bhūttribhir dinaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तीरविलग्नायां तस्यामात्मद्वितीयकः । स्थलं च जीविताशां च सममध्यारुरोह सः

tatastīravilagnāyāṃ tasyāmātmadvitīyakaḥ / sthalaṃ ca jīvitāśāṃ ca samamadhyāruroha saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रस्थश् च समाश्वस्य दृढबुद्धिम् अभाषत । उत्तीर्णो ऽप्य् अम्बुधेरस्मि पातालादप्यधो गतः

tatrasthaś ca samāśvasya dṛḍhabuddhim abhāṣata / uttīrṇo 'py ambudherasmi pātālādapyadho gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतो विक्रमशक्तिं तं तं च व्याघ्रपराक्रमम् । चण्डप्रभं भीमभुजं सचिवांस्तांस् तथाविधान्

yato vikramaśaktiṃ taṃ taṃ ca vyāghraparākramam / caṇḍaprabhaṃ bhīmabhujaṃ sacivāṃstāṃs tathāvidhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेन्द्रादित्यनृपतिं तं चाकारणबान्धवम् । विनाश्य सर्वानधुना का शोभा जीवितेन मे

mahendrādityanṛpatiṃ taṃ cākāraṇabāndhavam / vināśya sarvānadhunā kā śobhā jīvitena me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवन्तं तं मन्त्री दृढबुद्धिर्जगाद सः । देव धैर् यं गृहाण त्वं जाने कल्याणमस्ति नः

ity uktavantaṃ taṃ mantrī dṛḍhabuddhirjagāda saḥ / deva dhair yaṃ gṛhāṇa tvaṃ jāne kalyāṇamasti naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा ह्य् आवां तथा ते ऽपि तरेयुर्जातु वारिधिम् । शक्या हि केन निश्चेतुं दुर्ज्ञाना नियतेर्गतिः

yathā hy āvāṃ tathā te 'pi tareyurjātu vāridhim / śakyā hi kena niścetuṃ durjñānā niyatergatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादि तत् तद् यावत् तं दृढबुद्धिर् ब्रवीति सः । तावद् आजग्मतुस् तत्र स्नानार्थं तापसाव् उभौ

ityādi tat tad yāvat taṃ dṛḍhabuddhir bravīti saḥ / tāvad ājagmatus tatra snānārthaṃ tāpasāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ विलोक्य विषण्णं तं राजपुत्रम् उपेत्य च । परिपृच्छ्य च वृत्तान्तं साधू सदयमूचतुः

tau vilokya viṣaṇṇaṃ taṃ rājaputram upetya ca / paripṛcchya ca vṛttāntaṃ sādhū sadayamūcatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमते नान्यथाभावं बलिनः पूर्वकर्मणः । अपि देवाः क्षमाः कर्तुं सुखदुःखप्रदायिनः

sumate nānyathābhāvaṃ balinaḥ pūrvakarmaṇaḥ / api devāḥ kṣamāḥ kartuṃ sukhaduḥkhapradāyinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हातुमिच्छन्नतो दुःखं धीरः सुकृतमाचरेत् । सा हि प्रतिक्रिया तस्य न शोकः शातनस्तनोः

hātumicchannato duḥkhaṃ dhīraḥ sukṛtamācaret / sā hi pratikriyā tasya na śokaḥ śātanastanoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विषादं जहीहि त्वं शरीरं रक्ष धैर् यतः । शरीरे सति को नाम पुरुषार्थो न सिद्ध्यति

tadviṣādaṃ jahīhi tvaṃ śarīraṃ rakṣa dhair yataḥ / śarīre sati ko nāma puruṣārtho na siddhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्याणलक्षणश्चासि भाव्यवश्यं शुभं तव । इत्य् उक्त्वा तौ समाश्वास्य निन्यतुः स्वाश्रमं मुनी

kalyāṇalakṣaṇaścāsi bhāvyavaśyaṃ śubhaṃ tava / ity uktvā tau samāśvāsya ninyatuḥ svāśramaṃ munī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कांश्चिच् च दिवसान् प्रतीक्षन् स नृपात्मजः । तस्थौ सुन्दरसेनो ऽथ दृढबुद्धिसमन्वितः

tatra kāṃścic ca divasān pratīkṣan sa nṛpātmajaḥ / tasthau sundaraseno 'tha dṛḍhabuddhisamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे च तन्मन्त्री दोर्भ्यां भीमभुजो ऽम्बुधिम् । तीर्त्वा विक्रमशक्तिश् च द्वौ पृथक्प्रापतुस्तटम्

atrāntare ca tanmantrī dorbhyāṃ bhīmabhujo 'mbudhim / tīrtvā vikramaśaktiś ca dvau pṛthakprāpatustaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मद्वदुत्तरेज्जातु सो ऽपीत्याशावशाच् च तौ । महाटवीं विविशतुश्चिन्वानौ दुःखमोहितौ

asmadvaduttarejjātu so 'pītyāśāvaśāc ca tau / mahāṭavīṃ viviśatuścinvānau duḥkhamohitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषौ तत्सचिवौ चण्डप्रभव्याघ्रपराक्रमौ । राजा महेन्द्रादित्यश् च तथैवोत्तीर्य वारिधिम्

śeṣau tatsacivau caṇḍaprabhavyāghraparākramau / rājā mahendrādityaś ca tathaivottīrya vāridhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्ताः सुन्दरसेनं तमन्विष्यप्राप्य दुःखिताः । अलब्धभग्नवहनास्तच्छशाङ्कपुरं ययुः

ārtāḥ sundarasenaṃ tamanviṣyaprāpya duḥkhitāḥ / alabdhabhagnavahanāstacchaśāṅkapuraṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तौ मन्त्रिणौ तत्र तच प्राक्स्थापितं बलम् । रुदन्तो ज्ञातवृत्तान्ता ययुः स्वामलकां पुरीम्

tatas tau mantriṇau tatra taca prāksthāpitaṃ balam / rudanto jñātavṛttāntā yayuḥ svāmalakāṃ purīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तेष्व् अराजतनयेष्व् अनुशोचत्सु तेषु सा । आक्रन्दैकमयी जज्ञे पुरी प्ररुदितप्रजा

prāpteṣv arājatanayeṣv anuśocatsu teṣu sā / ākrandaikamayī jajñe purī praruditaprajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महासेननृपश्चात्र सदेवीको निशम्य तत् । सुतोदन्तं न यत्प्राणैर् जहे तद्बलमायुषः

mahāsenanṛpaścātra sadevīko niśamya tat / sutodantaṃ na yatprāṇair jahe tadbalamāyuṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहत्यागोद्यतं तं च सदेवीकं न्यवारयन् । सचिवा वचनैस्तस्तैर् दर्शिताशोपपत्तिभिः

dehatyāgodyataṃ taṃ ca sadevīkaṃ nyavārayan / sacivā vacanaistastair darśitāśopapattibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स नगरीबाह्ये स्वयंभ्वायतने नृपः । सूनोः प्रवृत्तिं चिन्वानस्तपस्यन्नास्त सानुगः

tataḥ sa nagarībāhye svayaṃbhvāyatane nṛpaḥ / sūnoḥ pravṛttiṃ cinvānastapasyannāsta sānugaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावन्मन्दारदेवो ऽपि हंसद्वीपे स भूपतिः । जामातुर्दुहितुश्चाब्धिपातोदन्तमबुध्यत

tāvanmandāradevo 'pi haṃsadvīpe sa bhūpatiḥ / jāmāturduhituścābdhipātodantamabudhyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुश्राव चालकप्राप्तं जामातृसचिवद्वयम् । महासेननृपं चास्थाधृतप्राणं तपः स्थितम्

śuśrāva cālakaprāptaṃ jāmātṛsacivadvayam / mahāsenanṛpaṃ cāsthādhṛtaprāṇaṃ tapaḥ sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सो ऽपि सुताशोककातरो मरणोद्यमात् । वारितो मन्त्रिभिस्तैस्तैस्तेषु न्यस्तभरो नृपः

tataḥ so 'pi sutāśokakātaro maraṇodyamāt / vārito mantribhistaistaisteṣu nyastabharo nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महासेननृपस्यागात्पार्श्वं तस्यालकां पुरीम् । समदुःखस्य सहितो देव्या कंदर्पसेनया

mahāsenanṛpasyāgātpārśvaṃ tasyālakāṃ purīm / samaduḥkhasya sahito devyā kaṃdarpasenayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्विज्ञातसुतोदन्तनिश्चयः स करिष्यति । तदेवाहं समं तेन करिष्यामीति निश्चितः

yadvijñātasutodantaniścayaḥ sa kariṣyati / tadevāhaṃ samaṃ tena kariṣyāmīti niścitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञातमन्दारवतीवृत्तान्ताधिकदुःखिना । महासेनावनीशेन समागम्यान्वशोचत

vijñātamandāravatīvṛttāntādhikaduḥkhinā / mahāsenāvanīśena samāgamyānvaśocata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनैव सह तत्रासीत्तपस्यन्नियतेन्द्रियः । मिताशी दर्भशयनो हंसद्वीपेश्वरो ऽपि सः

tenaiva saha tatrāsīttapasyanniyatendriyaḥ / mitāśī darbhaśayano haṃsadvīpeśvaro 'pi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं धात्रा विकीर्णेषु तेषु सर्वेष्वितस् ततः । मारुतेनेव पर्णेषु प्रस्थाय स्वाश्रमात्ततः

evaṃ dhātrā vikīrṇeṣu teṣu sarveṣvitas tataḥ / māruteneva parṇeṣu prasthāya svāśramāttataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैवात्सुन्दरसेनो ऽत्र मतङ्गर्ष्याश्रमस्य सः । तस्य प्रापान्तिकं यत्र सा मन्दारवती स्थिता

daivātsundaraseno 'tra mataṅgarṣyāśramasya saḥ / tasya prāpāntikaṃ yatra sā mandāravatī sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र नानारसानेकपरिपक्वफलानतैः । निरुद्धतीरं तरुभिर् ददर्शाच्छजलं सरः

tatra nānārasānekaparipakvaphalānataiḥ / niruddhatīraṃ tarubhir dadarśācchajalaṃ saraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रान्तस् तस्मिन् कृतस्नानो भुक्तस्वादुफलस् ततः । दृढबुद्धिसखो गत्वा प्रापैकां वननिम्नगाम्

śrāntas tasmin kṛtasnāno bhuktasvāduphalas tataḥ / dṛḍhabuddhisakho gatvā prāpaikāṃ vananimnagām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास्तीरेण गच्छंश् च लिङ्गायतनपार्श्वतः । स पुष्पावचयव्यग्रा दृष्टवान् मुनिकन्यकाः

tasyāstīreṇa gacchaṃś ca liṅgāyatanapārśvataḥ / sa puṣpāvacayavyagrā dṛṣṭavān munikanyakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां मध्ये ददर्शैकां कन्यां कोकैकसुन्दरीम् । कान्त्या प्रकाशयन्तीं तज्ज्योत्स्नयेवाखिलं वनम्

tāsāṃ madhye dadarśaikāṃ kanyāṃ kokaikasundarīm / kāntyā prakāśayantīṃ tajjyotsnayevākhilaṃ vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोकितेन कुर्वाणां फुल्लनीलोत्पला दिशः । तन्वतीं चरणन्यासैर् अवनौ नलिनीवनम्

vilokitena kurvāṇāṃ phullanīlotpalā diśaḥ / tanvatīṃ caraṇanyāsair avanau nalinīvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केयं सहस्रनयनप्रेक्षणीया किमप्सराः । वनश्रीरथवा पुष्पलग्नाग्रकरपल्लवा

keyaṃ sahasranayanaprekṣaṇīyā kimapsarāḥ / vanaśrīrathavā puṣpalagnāgrakarapallavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहु दिव्याङ्गनासर्गसिद्धाभ्यासेन वेधसा । एतस्या निर्मितमिदं नूनमत्यद्भुतं वपुः

bahu divyāṅganāsargasiddhābhyāsena vedhasā / etasyā nirmitamidaṃ nūnamatyadbhutaṃ vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्चानुहरत्येषा चित्रदृष्टाकृतेरहो । प्रियाया मम मन्दारवत्याः सैव भवेन्नु किम्

tasyāścānuharatyeṣā citradṛṣṭākṛteraho / priyāyā mama mandāravatyāḥ saiva bhavennu kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं वैतत्क सा हंसद्वीपे क्वैतद्वनान्तरम् । तन् न जानीमहे केयं कुतः कुत्रेह भामिनी

kathaṃ vaitatka sā haṃsadvīpe kvaitadvanāntaram / tan na jānīmahe keyaṃ kutaḥ kutreha bhāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति राजसुतस्तं च दृढबुद्धिं जगाद सः । दृढबुद्धिश् च दृष्ट्वा तां वरकन्यां तदाब्रवीत्

iti rājasutastaṃ ca dṛḍhabuddhiṃ jagāda saḥ / dṛḍhabuddhiś ca dṛṣṭvā tāṃ varakanyāṃ tadābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यैव देव काप्यस्या वनपुष्पमयेष्व् अपि । हारकाञ्चीकलापादिभङ्गिराभरणेष्वियम्

anyaiva deva kāpyasyā vanapuṣpamayeṣv api / hārakāñcīkalāpādibhaṅgirābharaṇeṣviyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चेदं जायते रूपं सौकुमार्यं च कानने । तद्दिव्या राजकन्या वा काप्येषा नर्षिकन्यका

na cedaṃ jāyate rūpaṃ saukumāryaṃ ca kānane / taddivyā rājakanyā vā kāpyeṣā narṣikanyakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठावः क्षणं ज्ञातुमिहेति दृढबुद्धिना । उक्ते तौ तस्थतुस् तत्र पादपान्तरितावुभौ

uttiṣṭhāvaḥ kṣaṇaṃ jñātumiheti dṛḍhabuddhinā / ukte tau tasthatus tatra pādapāntaritāvubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावच् चोच्चितपुष्पास्ता मुनिकन्यास्तया सह । वरकन्यकया स्नातुं सरितं तामवातरन्

tāvac coccitapuṣpāstā munikanyāstayā saha / varakanyakayā snātuṃ saritaṃ tāmavātaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तासु जलक्रीडाप्रवृत्तासु विधेर्वशात् । ग्राहेणागत्य जगृहे सैवात्र वरकन्यका

tatra tāsu jalakrīḍāpravṛttāsu vidhervaśāt / grāheṇāgatya jagṛhe saivātra varakanyakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विलोक्यैव तत्कालं कन्यास् तास् त्रस्तविह्वलाः । चक्रन्दुर् आर्तास् त्रायध्वं त्रायध्वं वनदेवताः

tadvilokyaiva tatkālaṃ kanyās tās trastavihvalāḥ / cakrandur ārtās trāyadhvaṃ trāyadhvaṃ vanadevatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा हि मन्दारवती स्नान्ती नद्यामशङ्कितम् । ग्राहेणागत्य तरसा गृहीता हा विपद्यते

eṣā hi mandāravatī snāntī nadyāmaśaṅkitam / grāheṇāgatya tarasā gṛhītā hā vipadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वैव किं सैव स्यात्प्रियेति प्रधाव्य सः । द्रुतं सुन्दरसेनस्तं ग्राहं क्षुरिकयावधीत्

etac chrutvaiva kiṃ saiva syātpriyeti pradhāvya saḥ / drutaṃ sundarasenastaṃ grāhaṃ kṣurikayāvadhīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृत्योरिव मुखात्तस्माद्द्रुतमुत्क्षिप्य रोधसि । आश्वासयाम् आस च तां स मन्दारवतीं ततः

mṛtyoriva mukhāttasmāddrutamutkṣipya rodhasi / āśvāsayām āsa ca tāṃ sa mandāravatīṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.