Somadeva: Kathasaritsagara 12.34

सापि तीर्णभया दृष्ट्वा सुभगं तमचिन्तयत् । महात्मा प्राणदः को ऽयं मम भाग्यैर् इहागतः

sāpi tīrṇabhayā dṛṣṭvā subhagaṃ tamacintayat / mahātmā prāṇadaḥ ko 'yaṃ mama bhāgyair ihāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रं सुसदृशश्चैष चित्रदृष्टस्य तस्य मे । प्राणेशस्यालकानाथतनयस्य सुजन्मनः

citraṃ susadṛśaścaiṣa citradṛṣṭasya tasya me / prāṇeśasyālakānāthatanayasya sujanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि नाम स एव स्याद्धिग्धिग्दुश्चिन्तितं मम । ईदृशः स विदेशस्थः शान्तं मा भूत्कदाचन

api nāma sa eva syāddhigdhigduścintitaṃ mama / īdṛśaḥ sa videśasthaḥ śāntaṃ mā bhūtkadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्नान्यपुरुषोपान्ते स्थातुं युक्तं ममाधुना । व्रजामि तदितः स्वस्ति भवत्वस्मै महात्मने

tannānyapuruṣopānte sthātuṃ yuktaṃ mamādhunā / vrajāmi taditaḥ svasti bhavatvasmai mahātmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य मन्दारवती प्राह स्म ताः सखीः । प्रणम्यैतं महाभागमेत यामो ऽधुना वयम्

iti saṃcintya mandāravatī prāha sma tāḥ sakhīḥ / praṇamyaitaṃ mahābhāgameta yāmo 'dhunā vayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा बहुसाधारो नामश्रवणमात्रतः । प्रागनुच्छिन्नसंदेहो राजपुत्रः स तत्सखीम्

tac chrutvā bahusādhāro nāmaśravaṇamātrataḥ / prāganucchinnasaṃdeho rājaputraḥ sa tatsakhīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकां सुन्दरसेनो ऽत्र पप्रच्छाख्यायतां शुभे । कस्यात्मजा कीदृशीयं सखी वः कौतुकं हि मे

ekāṃ sundaraseno 'tra papracchākhyāyatāṃ śubhe / kasyātmajā kīdṛśīyaṃ sakhī vaḥ kautukaṃ hi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तं पृष्टवन्तं सा मुनिकन्यैवम् अभ्यधात् । राज्ञो मन्दारदेवस्य हंसद्वीपपतेरियम्

iti taṃ pṛṣṭavantaṃ sā munikanyaivam abhyadhāt / rājño mandāradevasya haṃsadvīpapateriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुता मन्दारवत्याख्या कुमारी राजसूनवे । दातुं सुन्दरसेनाय नीयमानालकां पुरीम्

sutā mandāravatyākhyā kumārī rājasūnave / dātuṃ sundarasenāya nīyamānālakāṃ purīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भग्नप्रवहणाम्भोधावुत्क्षिप्ता वीचिभिस्तटे । आनीतेह किल प्राप्य मतङ्गमुनिनाश्रमम्

bhagnapravahaṇāmbhodhāvutkṣiptā vīcibhistaṭe / ānīteha kila prāpya mataṅgamunināśramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्ते तया हर्षविषादाकुलितं सखा । नृत्यन्सुन्दरसेनं तं दृढबुद्धिर् उवाच सः

evam ukte tayā harṣaviṣādākulitaṃ sakhā / nṛtyansundarasenaṃ taṃ dṛḍhabuddhir uvāca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिष्ट्याद्य मन्दारवती देवीलाभेन वर्धसे । सैवैषा हि न यास्माकं मनोरथपथे ऽप्य् अभूत्

diṣṭyādya mandāravatī devīlābhena vardhase / saivaiṣā hi na yāsmākaṃ manorathapathe 'py abhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा सा सखी तस्याः पृच्छन्तीर्मुनिकन्यकाः । अबोधयत्तं वृत्तान्तं ताः सखीं तामनन्दयन्

ity uktvā sā sakhī tasyāḥ pṛcchantīrmunikanyakāḥ / abodhayattaṃ vṛttāntaṃ tāḥ sakhīṃ tāmanandayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुन्दरसेनस्य हार्यपुत्रेत्युदीर्य सा । पपात मन्दारवती रुदती तस्य पादयोः

tataḥ sundarasenasya hāryaputretyudīrya sā / papāta mandāravatī rudatī tasya pādayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽप्य् आश्लिष्य रुरोदैतां रुदतोस् तत्र चैतयोः । अरुदन् करुणार्द्राणि काष्ठान्य् अपि तृणान्य् अपि

so 'py āśliṣya rurodaitāṃ rudatos tatra caitayoḥ / arudan karuṇārdrāṇi kāṣṭhāny api tṛṇāny api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वाथ मुनिकन्याभिस्ताभिः स श्रावितो द्रुतम् । आजगाम मुनिस् तत्र मतङ्गो यमुनान्वितः

gatvātha munikanyābhistābhiḥ sa śrāvito drutam / ājagāma munis tatra mataṅgo yamunānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽत्र सुन्दरसेनं तमाश्वास्य चरणानतम् । मन्दारवत्या सहितं निनाय निजमाश्रमम्

so 'tra sundarasenaṃ tamāśvāsya caraṇānatam / mandāravatyā sahitaṃ nināya nijamāśramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदहश् च तदातिथ्यविश्रान्तं जातनिर्वृतिम् । अन्येद्युः स तमाह स्म राजपुत्रं महामुनिः

tadahaś ca tadātithyaviśrāntaṃ jātanirvṛtim / anyedyuḥ sa tamāha sma rājaputraṃ mahāmuniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतद्वीपे मया पुत्र गन्तव्यं कार्यतो ऽधुना । तन्मन्दारवतीयुक्तो गच्छ त्वमलकां प्रति

śvetadvīpe mayā putra gantavyaṃ kāryato 'dhunā / tanmandāravatīyukto gaccha tvamalakāṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र राजसुतामेतां परिणीयानुपालयेः । सुतेति प्रतिपन्ना हि तुभ्यमेषा मयार्पिता

tatra rājasutāmetāṃ pariṇīyānupālayeḥ / suteti pratipannā hi tubhyameṣā mayārpitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुचिरं चानया सार्धं पृथ्वीराज्यं करिष्यसि । सचिवांश् च निजान्सर्वानचिरात्तानवाप्स्यसि

suciraṃ cānayā sārdhaṃ pṛthvīrājyaṃ kariṣyasi / sacivāṃś ca nijānsarvānacirāttānavāpsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा सवधूकं तमामन्त्र्य नभसा ययौ । मुनिर्यमुनया साकं दुहित्रा स स्वतुल्यया

ity uktvā savadhūkaṃ tamāmantrya nabhasā yayau / muniryamunayā sākaṃ duhitrā sa svatulyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुन्दरसेनो ऽपि स मन्दारवतीयुतः । दृढबुद्धिसहायश् च प्रोच्चचालाश्रमात्ततः

tataḥ sundaraseno 'pi sa mandāravatīyutaḥ / dṛḍhabuddhisahāyaś ca proccacālāśramāttataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्य वारिनिधेस्तीरं ददर्श निकटागतम् । केनाप्यधिष्ठितं यूना वणिजा वहनं लघु

prāpya vārinidhestīraṃ dadarśa nikaṭāgatam / kenāpyadhiṣṭhitaṃ yūnā vaṇijā vahanaṃ laghu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययाचे चाश्रयं तस्मिन्नध्वसौकर्यलोभतः । दृढबुद्धिमुखेनारात्तत्पतिं तं वणिक्सुतम्

yayāce cāśrayaṃ tasminnadhvasaukaryalobhataḥ / dṛḍhabuddhimukhenārāttatpatiṃ taṃ vaṇiksutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि तीरे तथेत्य् अस्य वहनं तद् अढौकयत् । तां मन्दारवतीं पश्यन् कुवणिक् स्मरमोहितः

so 'pi tīre tathety asya vahanaṃ tad aḍhaukayat / tāṃ mandāravatīṃ paśyan kuvaṇik smaramohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुन्दरसेनो ऽत्र ताम् आरोप्याग्रतः प्रियाम् । तटस्थितः सन्न् आरोढुम् आत्मना यावद् इच्छति

tataḥ sundaraseno 'tra tām āropyāgrataḥ priyām / taṭasthitaḥ sann āroḍhum ātmanā yāvad icchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् स कर्णधारस्य संज्ञां कृत्वा वणिग्द्रुतम् । वहनं चालयाम् आस परस्त्रीलोलुभः शठः

tāvat sa karṇadhārasya saṃjñāṃ kṛtvā vaṇigdrutam / vahanaṃ cālayām āsa parastrīlolubhaḥ śaṭhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रन्दद्राजसुतं तच् च क्षणेनादृष्टिगोचरम् । अभूत्सुन्दरसेनस्य वहनं तस्य पश्यतः

krandadrājasutaṃ tac ca kṣaṇenādṛṣṭigocaram / abhūtsundarasenasya vahanaṃ tasya paśyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा धिक् चौरैः प्रमुषितो ऽस्मीत्य् आक्रन्दन् पपात सः । विलपंश् च चिरं सो ऽत्र जगदे दृढबुद्धिना

hā dhik cauraiḥ pramuṣito 'smīty ākrandan papāta saḥ / vilapaṃś ca ciraṃ so 'tra jagade dṛḍhabuddhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठ मुञ्च वैक्लव्यं नायं वीरोचितः क्रमः । एहि चौरं तमन्वेष्टुं गच्छावो ऽनेन वर्त्मना

uttiṣṭha muñca vaiklavyaṃ nāyaṃ vīrocitaḥ kramaḥ / ehi cauraṃ tamanveṣṭuṃ gacchāvo 'nena vartmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपत्काले च कष्टे ऽपि नोत्साहस्त्यज्यते बुधैः ।

āpatkāle ca kaṣṭe 'pi notsāhastyajyate budhaiḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रबोधितस्तेन कथंचिद्दृढबुद्धिना । तीरात्सुन्दरसेनो ऽब्धेरुत्थाय प्रस्थितो ऽभवत्

iti prabodhitastena kathaṃciddṛḍhabuddhinā / tīrātsundaraseno 'bdherutthāya prasthito 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छन् क्रमाच् च हा देवि हा मन्दारवतीति सः । विलपन् साश्रुनिरशं संतप्तो विरहाग्निना

gacchan kramāc ca hā devi hā mandāravatīti saḥ / vilapan sāśruniraśaṃ saṃtapto virahāgninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निराहारः सबाष्पैकदृढबुद्धिपरिच्छदः । विवेश सोनाद इव व्यामोहेन महद्वनम्

nirāhāraḥ sabāṣpaikadṛḍhabuddhiparicchadaḥ / viveśa sonāda iva vyāmohena mahadvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चात्र गणयाम् आस सख्युस् तस्य वचो हितम् । तत्र तत्राभ्यधावत्तु केवलं दयितामयः

na cātra gaṇayām āsa sakhyus tasya vaco hitam / tatra tatrābhyadhāvattu kevalaṃ dayitāmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्निद्रपुष्पाभरणा वणिक् चौरात् पलायिता । आगता हि प्रिया सा स्याद् इति फुल्लासु वल्लिषु

unnidrapuṣpābharaṇā vaṇik caurāt palāyitā / āgatā hi priyā sā syād iti phullāsu valliṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भयात्सरोनिमग्ना किं वदनं पक्ष्मलेक्षणम् । उन्नमय्येक्षते सा मामिति चाब्जेषु सालिषु

bhayātsaronimagnā kiṃ vadanaṃ pakṣmalekṣaṇam / unnamayyekṣate sā māmiti cābjeṣu sāliṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं व्याहरति सैषात्र मुग्धा मां मञ्जुभाषिणी । इति पत्रलताच्छन्नकोकिलाकूजितेष्व् अपि

kiṃ vyāharati saiṣātra mugdhā māṃ mañjubhāṣiṇī / iti patralatācchannakokilākūjiteṣv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रतिपदं मुह्यन्यथार्केण तथेन्दुना । ताप्यमानः स बभ्राम तुल्यनक्तंदिनश्चिरम्

evaṃ pratipadaṃ muhyanyathārkeṇa tathendunā / tāpyamānaḥ sa babhrāma tulyanaktaṃdinaściram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथंचिन्निर्गतस्तस्माद्वनात्सदृढबुद्धिकः । राजपुत्रो ऽथ स प्राप मार्गभ्रष्टो महाटवीम्

kathaṃcinnirgatastasmādvanātsadṛḍhabuddhikaḥ / rājaputro 'tha sa prāpa mārgabhraṣṭo mahāṭavīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदग्रखड्गविषमां सिंहाधिष्ठानभीषणाम् । सेनाम् इव सुदुर्दर्शां दस्युसेनानिषेविताम्

udagrakhaḍgaviṣamāṃ siṃhādhiṣṭhānabhīṣaṇām / senām iva sudurdarśāṃ dasyusenāniṣevitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां गाहमानः सुलभानेकपायां निराश्रयाम् । दुर्दशाम् इव स प्रापि पुलिन्दैर् उद्यतायुधैः

tāṃ gāhamānaḥ sulabhānekapāyāṃ nirāśrayām / durdaśām iva sa prāpi pulindair udyatāyudhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवत्युपहारार्थं चिन्वद्भिः पुरुषान् पशून् । विन्ध्यकेतोः पुलिन्देन्द्रस्याज्ञया तन्निवासिनः

bhagavatyupahārārthaṃ cinvadbhiḥ puruṣān paśūn / vindhyaketoḥ pulindendrasyājñayā tannivāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदेशो विरहक्लेशो नीचात्परिभवो ऽपि सः । अनाहारो ऽध्वसंताप इति पञ्चाग्निविप्लवे

videśo virahakleśo nīcātparibhavo 'pi saḥ / anāhāro 'dhvasaṃtāpa iti pañcāgniviplave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असृजद्दस्युसंपातं षष्ठमग्निमहो विधिः । राजपुत्रस्य तस्यात्र धैर्यस्यान्तम् अवेक्षितुम्

asṛjaddasyusaṃpātaṃ ṣaṣṭhamagnimaho vidhiḥ / rājaputrasya tasyātra dhairyasyāntam avekṣitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चात्मना द्वितीयस् तान् ग्रहणार्थं प्रधावितान् । पृषत्कवर्षिणो दस्यून् बहून् क्षुरिकयावधीत्

sa cātmanā dvitīyas tān grahaṇārthaṃ pradhāvitān / pṛṣatkavarṣiṇo dasyūn bahūn kṣurikayāvadhīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्बुद्ध्वा प्रैष्यत बलं राज्ञान्यद्विन्ध्यकेतुना । ततो ऽपि सुबहूंश्चौरान्युद्धज्ञो निजघान सः

tadbuddhvā praiṣyata balaṃ rājñānyadvindhyaketunā / tato 'pi subahūṃścaurānyuddhajño nijaghāna saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स सवयस्यो ऽपि व्रणितक्लान्तमूर्च्छितः । बद्ध्वा कारागृहे नीत्वा शबरैस्तैर् निचिक्षिपे

tataḥ sa savayasyo 'pi vraṇitaklāntamūrcchitaḥ / baddhvā kārāgṛhe nītvā śabaraistair nicikṣipe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कीटोत्कराकीर्णे जालकारालयाविले । सूच्यमानाहिसंचारे निर्मोकैर् गर्तलम्बिभिः

tatra kīṭotkarākīrṇe jālakārālayāvile / sūcyamānāhisaṃcāre nirmokair gartalambibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुल्फदघ्नोच्छलद्धूलावाखुखातबिलोल्बणे । अन्तः क्षिप्तस्थितानेकभीतापन्नजनाकुले

gulphadaghnocchaladdhūlāvākhukhātabilolbaṇe / antaḥ kṣiptasthitānekabhītāpannajanākule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरयाणामिवोत्पत्तिधाम्नि द्वौ तावपश्यताम् । मन्त्रिणौ तद्वदेवादौ बद्धानीतस्थितावुभौ

nirayāṇāmivotpattidhāmni dvau tāvapaśyatām / mantriṇau tadvadevādau baddhānītasthitāvubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौ तौ प्रविशतां तद्वदटवीं तीर्णवारिधी । तमन्वेष्टुं प्रभुं भीमभुजविक्रमशक्तिकौ

yau tau praviśatāṃ tadvadaṭavīṃ tīrṇavāridhī / tamanveṣṭuṃ prabhuṃ bhīmabhujavikramaśaktikau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ रुदन्तौ परिज्ञाय पेततुस् तस्य पादयोः । सो ऽपि तौ प्रत्यभिज्ञातौ कण्ठे बाष्पाकुलो ऽग्रहीत्

tau rudantau parijñāya petatus tasya pādayoḥ / so 'pi tau pratyabhijñātau kaṇṭhe bāṣpākulo 'grahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शतगुणीभूतदुःखास्ते ऽन्योन्यदर्शनात् । आश्वासयद्भिर् अपरैर् ऊचिरे बन्धनस्थितैः

tataḥ śataguṇībhūtaduḥkhāste 'nyonyadarśanāt / āśvāsayadbhir aparair ūcire bandhanasthitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतं दुःखेन किं शक्यं पूर्वकर्मातिवर्तितुम् । किं न पश्यथ सर्वेषां सह मृत्युम् उपस्थितम्

kṛtaṃ duḥkhena kiṃ śakyaṃ pūrvakarmātivartitum / kiṃ na paśyatha sarveṣāṃ saha mṛtyum upasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगामिन्यां चतुर्दश्यां पुलिन्दक्ष्माभृतामुना । देव्याः पशूपहारार्थं वयमेते हि संभृताः

āgāminyāṃ caturdaśyāṃ pulindakṣmābhṛtāmunā / devyāḥ paśūpahārārthaṃ vayamete hi saṃbhṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्किं शुचा गतिश्चित्रा जन्तुषु क्रीडतो विधेः । तदभद्रं यथा तद्वद्दद्याद्भद्रं स एव वः

tatkiṃ śucā gatiścitrā jantuṣu krīḍato vidheḥ / tadabhadraṃ yathā tadvaddadyādbhadraṃ sa eva vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ता बन्धनस्थैस्ते बद्धास्तत्रावतस्थिरे । कष्टं निरनुरोधत्वमापदां सुमहत्स्वपि

ity uktā bandhanasthaiste baddhāstatrāvatasthire / kaṣṭaṃ niranurodhatvamāpadāṃ sumahatsvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तायां च चतुर्दश्यामत्र राजाज्ञया ततः । ते सर्वे ऽप्य् उपहारार्थमनीयन्ताम्बिकागृहम्

prāptāyāṃ ca caturdaśyāmatra rājājñayā tataḥ / te sarve 'py upahārārthamanīyantāmbikāgṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपज्वालाचलज्जिह्वं घण्टालीदन्तमालया । व्यासक्तवीरशिरसा घोरं मृत्युमुखं यथा

dīpajvālācalajjihvaṃ ghaṇṭālīdantamālayā / vyāsaktavīraśirasā ghoraṃ mṛtyumukhaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सुन्दरसेनस्तां दृष्ट्वां देवीं प्रणम्य सः । भक्तिप्रह्वेन मनसा स्तुवन्नेवं व्यजिज्ञपत्

tatra sundarasenastāṃ dṛṣṭvāṃ devīṃ praṇamya saḥ / bhaktiprahvena manasā stuvannevaṃ vyajijñapat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारितोद्दामदैत्येन त्रिशिखेनास्रवर्षिणा । शमितासुरसंतापे प्रणताभयदायिनि

dāritoddāmadaityena triśikhenāsravarṣiṇā / śamitāsurasaṃtāpe praṇatābhayadāyini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वापय प्रसन्नेन लोचनेनामृतश्च्युता । दृष्टा मां दुःखदावाग्निदग्धं देवि नमो ऽस्तु ते

nirvāpaya prasannena locanenāmṛtaścyutā / dṛṣṭā māṃ duḥkhadāvāgnidagdhaṃ devi namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति राजसुते तस्मिन्व्याहरत्येव तत्र सः । आगात् पूजयितुं देवीं विन्ध्यकेतुः पुलिन्दराट्

iti rājasute tasminvyāharatyeva tatra saḥ / āgāt pūjayituṃ devīṃ vindhyaketuḥ pulindarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वैव परिज्ञाय भिल्लराजं त्रपानतः । स तान्सुन्दरसेनः स्वान्वयस्यान्स्वैर् अम् अब्रवीत्

taṃ dṛṣṭvaiva parijñāya bhillarājaṃ trapānataḥ / sa tānsundarasenaḥ svānvayasyānsvair am abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो सैष पुलिन्देन्द्रो विन्ध्यकेतुरुपैति यः । तातस्य पार्श्वे सेवार्थं भुङ्क्ते चैतां महाटवीम्

aho saiṣa pulindendro vindhyaketurupaiti yaḥ / tātasya pārśve sevārthaṃ bhuṅkte caitāṃ mahāṭavīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् यद् अस्तु न वक्तव्यम् अस्माभिर् इह किंचन । श्रेयान् हि मानिनो मृत्युर् नेदृगात्मप्रकाशनम्

tad yad astu na vaktavyam asmābhir iha kiṃcana / śreyān hi mānino mṛtyur nedṛgātmaprakāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मन्त्रयते यावत् सखिभिः स नृपात्मजः । तावत् स विन्ध्यकेतुः स्वान्राजा भृत्यानभाषत

iti mantrayate yāvat sakhibhiḥ sa nṛpātmajaḥ / tāvat sa vindhyaketuḥ svānrājā bhṛtyānabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरे प्रदर्शयत तं प्रवीरं मे महापशुम् । हताः सुबहवो योधा गृह्यमाणेन येन मे

are pradarśayata taṃ pravīraṃ me mahāpaśum / hatāḥ subahavo yodhā gṛhyamāṇena yena me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वैव स शुष्कासृग्दिग्धो व्रणितधूसरः । तस्य सुन्दरसेनो ऽग्रे तद्भृत्यैः प्रापितो ऽभवत्

tac chrutvaiva sa śuṣkāsṛgdigdho vraṇitadhūsaraḥ / tasya sundaraseno 'gre tadbhṛtyaiḥ prāpito 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तं दृष्ट्वा पुलिन्देन्द्रः परिज्ञाय मनागिव । ब्रूहि कस्त्वं कुतश्चेति पप्रच्छ परिशङ्कितः

sa taṃ dṛṣṭvā pulindendraḥ parijñāya manāgiva / brūhi kastvaṃ kutaśceti papraccha pariśaṅkitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽहं यतः कुरुध्वं यत्प्रस्तुतं किमनेन वः । इति सुन्दरसेनो ऽपि भिल्लेन्द्रं प्रत्युवाच तम्

yo 'haṃ yataḥ kurudhvaṃ yatprastutaṃ kimanena vaḥ / iti sundaraseno 'pi bhillendraṃ pratyuvāca tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तं सम्यगालापात्प्रत्यभिज्ञाय संभ्रमात् । हा हेति जल्पन्नवनौ विन्ध्यकेतुः पपात सः

tatas taṃ samyagālāpātpratyabhijñāya saṃbhramāt / hā heti jalpannavanau vindhyaketuḥ papāta saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा महाराज पापेन महासेन मयाधुना । पश्य युष्मत्प्रसादानामुचितं कीदृशं कृतम्

hā mahārāja pāpena mahāsena mayādhunā / paśya yuṣmatprasādānāmucitaṃ kīdṛśaṃ kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्ते प्राणसमः सूनुर्नीतो ऽवस्थामिहेदृशीम् । देवः सुन्दरसेनो ऽयं कुतो ऽप्येवमिहागतः

yatte prāṇasamaḥ sūnurnīto 'vasthāmihedṛśīm / devaḥ sundaraseno 'yaṃ kuto 'pyevamihāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्याद्याश्लिष्य तं राजपुत्रं स व्यलपत् तथा । विन्ध्यकेतुर्यथा सर्वे ऽप्य् अत्राभूवन्नुदश्रवः

ityādyāśliṣya taṃ rājaputraṃ sa vyalapat tathā / vindhyaketuryathā sarve 'py atrābhūvannudaśravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन् न बहु यत्पूर्वं प्रत्यभिज्ञातवानसि । राजपुत्रमिमं पश्चाद्वृत्ते ऽर्थे किं व्यधास्यथाः

etan na bahu yatpūrvaṃ pratyabhijñātavānasi / rājaputramimaṃ paścādvṛtte 'rthe kiṃ vyadhāsyathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्को विषादो हर्षे ऽस्मिन्नित्याश्वास्यत तैश् च सः । हृष्टैः सुन्दरसेनस्य वयस्यैर् भिल्लभूपतिः

tatko viṣādo harṣe 'sminnityāśvāsyata taiś ca saḥ / hṛṣṭaiḥ sundarasenasya vayasyair bhillabhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् च पादपतितः स राजा सममानयत् । प्रीत्या सुन्दरसेनं तं मोचिताखिलपुंपशुम्

tataś ca pādapatitaḥ sa rājā samamānayat / prītyā sundarasenaṃ taṃ mocitākhilapuṃpaśum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतार्चनश् च नीत्वैनं स्वपल्लीं सवयस्यकम् । क्रमादुपाचरत्पथ्यैर् आबद्धव्रणपट्टिकम्

kṛtārcanaś ca nītvainaṃ svapallīṃ savayasyakam / kramādupācaratpathyair ābaddhavraṇapaṭṭikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पप्रच्छ चेहागमनं राजपुत्र कथं नु ते । महत्कौतुकमेतद्धि मम तत्कथ्यतामिति

papraccha cehāgamanaṃ rājaputra kathaṃ nu te / mahatkautukametaddhi mama tatkathyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुन्दरसेनेन स्ववृत्तान्ते ऽनुवर्णिते । चित्रीयमाणचेतास्तं शबरेन्द्रो जगाद सः

tataḥ sundarasenena svavṛttānte 'nuvarṇite / citrīyamāṇacetāstaṃ śabarendro jagāda saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व मन्दारवतीहेतोर्यात्रा पातः क्व चाम्बुधौ । क्व मतङ्गाश्रमप्राप्तिः क्व तया तत्र संगमः

kva mandāravatīhetoryātrā pātaḥ kva cāmbudhau / kva mataṅgāśramaprāptiḥ kva tayā tatra saṃgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वापहारश् च वणिजा तस्या विश्वासतः पुनः । क्व चाटवीप्रवेशस् ते कोपहास्राय बन्धनम्

kvāpahāraś ca vaṇijā tasyā viśvāsataḥ punaḥ / kva cāṭavīpraveśas te kopahāsrāya bandhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व चास्माभिः प्रत्यभिज्ञा मृत्योरास्याच् च निर्गमः । विचित्रविधये तस्मै सर्वथा विधये नमः

kva cāsmābhiḥ pratyabhijñā mṛtyorāsyāc ca nirgamaḥ / vicitravidhaye tasmai sarvathā vidhaye namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् न कार्या त्वया चिन्ता कान्तां प्रति यतो विधिः । यथेदमकरोत्कर्ता तथैतदपि ते द्रुतम्

tan na kāryā tvayā cintā kāntāṃ prati yato vidhiḥ / yathedamakarotkartā tathaitadapi te drutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वादिनमेवैतं पुलिन्देन्द्रं द्रुतागतः । निजसेनापतिः प्रीतः प्रविश्यैवं व्यजिज्ञपत्

iti vādinamevaitaṃ pulindendraṃ drutāgataḥ / nijasenāpatiḥ prītaḥ praviśyaivaṃ vyajijñapat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवादाय धनं भूरि स्त्रीरत्नं चातिरूपवत् । प्रविष्टः सानुगजनः को ऽप्येतामटवीं वणिक्

devādāya dhanaṃ bhūri strīratnaṃ cātirūpavat / praviṣṭaḥ sānugajanaḥ ko 'pyetāmaṭavīṃ vaṇik

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च बुद्ध्वा मया गत्वा सबलेन सहानुगः । वष्टभ्य सधनस्त्रीक इहानीतो बहिः स्थितः

sa ca buddhvā mayā gatvā sabalena sahānugaḥ / vaṣṭabhya sadhanastrīka ihānīto bahiḥ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा किं वणिक्स स्यात्सा मन्दारवती च किम् । इति सुन्दरसेनो ऽन्तर्विन्ध्यकेतुश् च दध्यतुः

tac chrutvā kiṃ vaṇiksa syātsā mandāravatī ca kim / iti sundaraseno 'ntarvindhyaketuś ca dadhyatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवेश्यतामिहैवासौ स्त्री चेत्य् उक्तवतोस्तयोः । प्रावेशयच्चमूपस्तं वणिजं तां च योषितम्

praveśyatāmihaivāsau strī cety uktavatostayoḥ / prāveśayaccamūpastaṃ vaṇijaṃ tāṃ ca yoṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दृष्ट्वैव तौ सो ऽत्र दृढबुद्धिरभाषत । सैव मन्दारवत्येषा देवी चैष च दुर्वणिक्

tato dṛṣṭvaiva tau so 'tra dṛḍhabuddhirabhāṣata / saiva mandāravatyeṣā devī caiṣa ca durvaṇik

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा देवि घर्मदग्धेव लतावस्थामिमां कथम् । गतास्यपुष्पाभरणा विशुष्काधरपल्लवा

hā devi gharmadagdheva latāvasthāmimāṃ katham / gatāsyapuṣpābharaṇā viśuṣkādharapallavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति क्रन्दति तस्मिंश् च दृढबुद्धौ प्रधाव्य सः । प्रियां सुन्दरसेनस्तां कण्ठे सरभसो ऽग्रहीत्

iti krandati tasmiṃś ca dṛḍhabuddhau pradhāvya saḥ / priyāṃ sundarasenastāṃ kaṇṭhe sarabhaso 'grahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विरहमालिन्यमश्रुधाराजलेन तौ । क्षालयन्ताविवान्योन्यं प्रियौ रुरुदतुश्चिरम्

tato virahamālinyamaśrudhārājalena tau / kṣālayantāvivānyonyaṃ priyau rurudatuściram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोभौ तौ समाश्वास्य विन्ध्यकेतुर् उवाच तम् । वणिजं किं त्वया दारा विश्वस् तस्य हृता इति

athobhau tau samāśvāsya vindhyaketur uvāca tam / vaṇijaṃ kiṃ tvayā dārā viśvas tasya hṛtā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जगाद स वणिग् भयगद्गदया गिरा । वृथा मयेदं नाशाय कृतमेषा तु रक्षिता

tato jagāda sa vaṇig bhayagadgadayā girā / vṛthā mayedaṃ nāśāya kṛtameṣā tu rakṣitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजेनाधर्षणीयेन महसैव मनस्विनी । वह्निज्वालेव न स्प्रष्टुम् अप्य् असौ शकिता मया

nijenādharṣaṇīyena mahasaiva manasvinī / vahnijvāleva na spraṣṭum apy asau śakitā mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च नीत्वा निजं देशं शान्तमन्युः प्रसादिता । परिणेतुमभिप्रेता पापस्याभूदियं मम

kiṃ ca nītvā nijaṃ deśaṃ śāntamanyuḥ prasāditā / pariṇetumabhipretā pāpasyābhūdiyaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवन्तमादिष्टवधं तेनात्र भूभुजा । सो ऽथ सुन्दरसेनस् तं ररक्ष वणिजं वधात्

ity uktavantamādiṣṭavadhaṃ tenātra bhūbhujā / so 'tha sundarasenas taṃ rarakṣa vaṇijaṃ vadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणाधिकं तु तत्तस्य धनोद्रेकमहारयत् । दिने दिने म्रियन्ते हि गतार्था न गतासवः

prāṇādhikaṃ tu tattasya dhanodrekamahārayat / dine dine mriyante hi gatārthā na gatāsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सुन्दरसेनेन तस्मिन्वणिजि मोचिते । प्राणलाभेन संतुष्टे यथेच्छं कृपणे गते

evaṃ sundarasenena tasminvaṇiji mocite / prāṇalābhena saṃtuṣṭe yathecchaṃ kṛpaṇe gate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विन्ध्यकेतुरादाय तां मन्दारवतीं नृपः । युक्तां सुन्दरसेनेन स्वदेवीमन्दिरं ययौ

sa vindhyaketurādāya tāṃ mandāravatīṃ nṛpaḥ / yuktāṃ sundarasenena svadevīmandiraṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रादिश्य स देवीं तां स्नानवस्त्रानुलेपनैः । संमान्य मन्दारवतीं तद्वत् स्नातमलंकृतम्

tatrādiśya sa devīṃ tāṃ snānavastrānulepanaiḥ / saṃmānya mandāravatīṃ tadvat snātamalaṃkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं सुन्दरसेनं तम् उपवेश्य वरासने । प्राभृतैर् अर्चयाम् आस मुक्तामृगमदादिभिः

svayaṃ sundarasenaṃ tam upaveśya varāsane / prābhṛtair arcayām āsa muktāmṛgamadādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रे तयोश् च दंपत्योः संगमाद्भृशमुत्सवम् । स राजा मुदिताशेषप्रनृत्तशबराङ्गनम्

cakre tayoś ca daṃpatyoḥ saṃgamādbhṛśamutsavam / sa rājā muditāśeṣapranṛttaśabarāṅganam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुन्दरसेनस्तमन्येद्युर्नृपम् अभ्यधात् । रूढं व्रणैर् मे सिद्धं च यथेष्टं तदितो ऽधुना

atha sundarasenastamanyedyurnṛpam abhyadhāt / rūḍhaṃ vraṇair me siddhaṃ ca yatheṣṭaṃ tadito 'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यामो वयं स्वनगरीं ताताय प्रेषयाशु तत् । लेखहारं सवृत्तान्तं मदागमनशंसिनम्

yāmo vayaṃ svanagarīṃ tātāya preṣayāśu tat / lekhahāraṃ savṛttāntaṃ madāgamanaśaṃsinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो राजपुत्रेण स तेन शबरेश्वरः । तथैव दत्तसंदेशं लेखहारं विसृष्टवान्

ity ukto rājaputreṇa sa tena śabareśvaraḥ / tathaiva dattasaṃdeśaṃ lekhahāraṃ visṛṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स लेखहारको यावत्तां प्राप्नोत्यलकां पुरीम् । तावत्तत्र महासेनः सदेवीकः स भूपतिः

sa lekhahārako yāvattāṃ prāpnotyalakāṃ purīm / tāvattatra mahāsenaḥ sadevīkaḥ sa bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य सुन्दरसेनस्य प्रवृत्त्यज्ञानदुःखितः । अग्निप्रवेशायोद्युक्तः शंकरायतनाग्रतः

tasya sundarasenasya pravṛttyajñānaduḥkhitaḥ / agnipraveśāyodyuktaḥ śaṃkarāyatanāgrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभूत्किलानुशोचद्भिः पौरैः परिवृतो ऽखिलैः । ॥।

abhūtkilānuśocadbhiḥ pauraiḥ parivṛto 'khilaiḥ / ...

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा स महासेनं नृपतिं लेखहारकः । उपाजगाम शबरो धावन्नावेदितात्मकः

taṃ dṛṣṭvā sa mahāsenaṃ nṛpatiṃ lekhahārakaḥ / upājagāma śabaro dhāvannāveditātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूलीलिप्तो धनुष्पाणिर्लतात्वग्बद्धमूर्धजः । श्यामः कटीनिवसनं बिल्वपत्त्रमयं दधत्

dhūlīlipto dhanuṣpāṇirlatātvagbaddhamūrdhajaḥ / śyāmaḥ kaṭīnivasanaṃ bilvapattramayaṃ dadhat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिष्ट्याद्य वर्धसे देव यन्मन्दारवतीयुतः । पुत्रः सुन्दरसेनस् ते निस्तीर्याम्भोधिमागतः

diṣṭyādya vardhase deva yanmandāravatīyutaḥ / putraḥ sundarasenas te nistīryāmbhodhimāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मत्प्रभोर् विन्ध्यकेतोः स हि प्राप्यन्तिकं प्रभो । तेनैव साकमागन्तुं प्रवृत्तः प्रेष्य मां पुरः

asmatprabhor vindhyaketoḥ sa hi prāpyantikaṃ prabho / tenaiva sākamāgantuṃ pravṛttaḥ preṣya māṃ puraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उदीर्य च तस्यात्र राज्ञः पादान्तिके न्यधात् । लेखं स भिल्लभूपाललेखहारो हरञ् शुचम्

ity udīrya ca tasyātra rājñaḥ pādāntike nyadhāt / lekhaṃ sa bhillabhūpālalekhahāro harañ śucam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो हृष्टैर् जनैः सर्वैः कृते कलकलारवे । लेखे च वाचिते ज्ञाते यथावृत्ते महाद्भुते

tato hṛṣṭair janaiḥ sarvaiḥ kṛte kalakalārave / lekhe ca vācite jñāte yathāvṛtte mahādbhute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्कृत्य लेखहारं स त्यक्तशोकः कृतोत्सवः । राजधानीं महासेननृपः सर्वैः सहाविशत्

satkṛtya lekhahāraṃ sa tyaktaśokaḥ kṛtotsavaḥ / rājadhānīṃ mahāsenanṛpaḥ sarvaiḥ sahāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.