Somadeva: Kathasaritsagara 12.7

तान्यानीयामृतस्वादून्युटजे ऽहं च भुक्तवान् । एवं तान्यन्वहं प्राप्तान्याश्नन्नहमिह स्थितः

tānyānīyāmṛtasvādūnyuṭaje 'haṃ ca bhuktavān / evaṃ tānyanvahaṃ prāptānyāśnannahamiha sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेनोदिते शङ्खदत्तं भीमभटो ऽब्रवीत् । अस्मै गार्हस्थ्यपर्याप्तं ददामि गुणिने धनम्

iti tenodite śaṅkhadattaṃ bhīmabhaṭo 'bravīt / asmai gārhasthyaparyāptaṃ dadāmi guṇine dhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा श्रद्धितवचास्तेन राजसुतो ऽथ सः । मात्रा निसृष्टं तद्द्रव्यमदात्तस्मै द्विजन्मने

tac chrutvā śraddhitavacāstena rājasuto 'tha saḥ / mātrā nisṛṣṭaṃ taddravyamadāttasmai dvijanmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलुप्तसत्त्वकोषाणां महत्त्वं महतां हि किम् । आकर्णितां परस्यार्तिं न चेच्छिन्दन्ति तत्क्षणम्

aluptasattvakoṣāṇāṃ mahattvaṃ mahatāṃ hi kim / ākarṇitāṃ parasyārtiṃ na cecchindanti tatkṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतार्थीकृत्य तं विप्रं ततो गत्वा स सर्वतः । चिन्वन्नुत्तरणोपायं गङ्गायां नाप्तवान्यदा

kṛtārthīkṛtya taṃ vipraṃ tato gatvā sa sarvataḥ / cinvannuttaraṇopāyaṃ gaṅgāyāṃ nāptavānyadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा भीमभटो मूर्धनिबद्धासिविभूषणः । शङ्खदत्तयुतो दोर्भ्यां तरीतुं तामवातरत्

tadā bhīmabhaṭo mūrdhanibaddhāsivibhūṣaṇaḥ / śaṅkhadattayuto dorbhyāṃ tarītuṃ tāmavātarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यभागे च वार्योघदूरीकृतवयस्यकः । कथंचित् तीर्णवान् पारं ह्रियमाणः स वीचिभिः

madhyabhāge ca vāryoghadūrīkṛtavayasyakaḥ / kathaṃcit tīrṇavān pāraṃ hriyamāṇaḥ sa vīcibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारं प्राप्तस्य मित्त्रं तं शङ्खदत्तमपश्यतः । अन्विष्यतश्चानुतटं तस्यास्तमगमद्रविः

pāraṃ prāptasya mittraṃ taṃ śaṅkhadattamapaśyataḥ / anviṣyataścānutaṭaṃ tasyāstamagamadraviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निराशो हा मित्त्रेत्याक्रन्दन्नतिदुःखितः । गङ्गायां क्षेप्तुमात्मानमुद्यतो ऽभून्निशागमे

tato nirāśo hā mittretyākrandannatiduḥkhitaḥ / gaṅgāyāṃ kṣeptumātmānamudyato 'bhūnniśāgame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवितं मे सहा देवि जाह्नव्यपहृतस्त्वया । तच्छून्यं देहम् अप्य् एतं त्वं गृहाणाधुना मम

jīvitaṃ me sahā devi jāhnavyapahṛtastvayā / tacchūnyaṃ deham apy etaṃ tvaṃ gṛhāṇādhunā mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा यावदात्मानं क्षेप्तुमिच्छति तत्र सः । तावदाविरभूत्साक्षाद्गङ्गा तस्याम्बुमध्यतः

ity uktvā yāvadātmānaṃ kṣeptumicchati tatra saḥ / tāvadāvirabhūtsākṣādgaṅgā tasyāmbumadhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रवीत्तीव्रसंवेगतुष्टा सा तं च तत्क्षणम् । मा पुत्र साहसं कार्षीः स ते जीवन्सखा स्थितः

abravīttīvrasaṃvegatuṣṭā sā taṃ ca tatkṣaṇam / mā putra sāhasaṃ kārṣīḥ sa te jīvansakhā sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिरेण च संयोगस्तव तेन भविष्यति । प्रतिलोमानुलोमाख्यां विद्यां चैतां गृहाण मे

acireṇa ca saṃyogastava tena bhaviṣyati / pratilomānulomākhyāṃ vidyāṃ caitāṃ gṛhāṇa me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृश्यः स्यात् परस्यैताम् अनुलोमां पठन् नरः । प्रतिलोमां पठन् कुर्याद् इष्टरूपप्रकाशनम्

adṛśyaḥ syāt parasyaitām anulomāṃ paṭhan naraḥ / pratilomāṃ paṭhan kuryād iṣṭarūpaprakāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्प्रभावा विद्येयं यत् सा सप्ताक्षरोभिता । एतत्प्रभावात् त्वं चास्यां पृथ्व्यां राजा भविष्यसि

etatprabhāvā vidyeyaṃ yat sā saptākṣarobhitā / etatprabhāvāt tvaṃ cāsyāṃ pṛthvyāṃ rājā bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा दत्तविद्या सा तिरो ऽभूत्तस्य जाह्नवी । जातास्थः सखिलाभादौ मरणात्सो ऽप्य् उपारमत्

ity uktvā dattavidyā sā tiro 'bhūttasya jāhnavī / jātāsthaḥ sakhilābhādau maraṇātso 'py upāramat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्त्रप्राप्त्युत्सुको नीत्वा कृच्छ्रात् पद्म इव क्षपाम् । प्रातर् भीमभटस् तं स चिन्वन् प्रस्थितवांस् ततः

mittraprāptyutsuko nītvā kṛcchrāt padma iva kṣapām / prātar bhīmabhaṭas taṃ sa cinvan prasthitavāṃs tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथान्वेष्टुं क्रमादेतं शङ्खदत्तं परिभ्रमन् । देशं स लाटविषयं कदाचित्प्रापदेककः

athānveṣṭuṃ kramādetaṃ śaṅkhadattaṃ paribhraman / deśaṃ sa lāṭaviṣayaṃ kadācitprāpadekakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रासंकीर्णवर्णो ऽपि जनश्चित्रोज्ज्वलस्थितिः । निलयो ऽपि कलानां यो न दोषाकरशब्दभाक्

yatrāsaṃkīrṇavarṇo 'pi janaścitrojjvalasthitiḥ / nilayo 'pi kalānāṃ yo na doṣākaraśabdabhāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रान्तर्नगरे देवकुलावासान्विलोकयन् । भ्रान्त्वा स द्यूतकाराणामेकां शालामवाप्तवान्फ़्

tatrāntarnagare devakulāvāsānvilokayan / bhrāntvā sa dyūtakārāṇāmekāṃ śālāmavāptavānf

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रविश्य चापश्यत्कितवानक्षदेविनः । कटिकर्पटमात्रैकवसनानपि पेशलैः

tatra praviśya cāpaśyatkitavānakṣadevinaḥ / kaṭikarpaṭamātraikavasanānapi peśalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभक्तैः पीवरैश्चाङ्गैर् भोगव्यायामसूचकैः । शंसतो गूढम् ऐश्वर्यम् अर्थार्थाश्रिततत्कलम्

vibhaktaiḥ pīvaraiścāṅgair bhogavyāyāmasūcakaiḥ / śaṃsato gūḍham aiśvaryam arthārthāśritatatkalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतालापैश् च तैः साकं द्यूतमारभते स्म सः । अयं साभरणो ऽस्माकं भक्ष्य इत्यात्तबुद्धिभिः

kṛtālāpaiś ca taiḥ sākaṃ dyūtamārabhate sma saḥ / ayaṃ sābharaṇo 'smākaṃ bhakṣya ityāttabuddhibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तेन हृतं तेषां जित्वाक्षैर् अखिलं धनम् । धूर्तैर् यद्वञ्चयित्वान्यांस्तैर् अभूत्सम् उपार्जितम्

tatastena hṛtaṃ teṣāṃ jitvākṣair akhilaṃ dhanam / dhūrtair yadvañcayitvānyāṃstair abhūtsam upārjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारितार्थांश् च कितवान् स्वगृहान् गन्तुम् उद्यतान् । द्वारार्पितभुजो रुद्ध्वा स तान् भीमभटो ऽब्रवीत्

hāritārthāṃś ca kitavān svagṛhān gantum udyatān / dvārārpitabhujo ruddhvā sa tān bhīmabhaṭo 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व गच्छथेदं गृह्णीत धनं किममुना मम । मयैतद्देयमिष्टेभ्यो यूयं चेष्टा न किं मम

kva gacchathedaṃ gṛhṇīta dhanaṃ kimamunā mama / mayaitaddeyamiṣṭebhyo yūyaṃ ceṣṭā na kiṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवद्भिः सदृशान् इष्टान् सखीन् प्राप्नोम्य् अहं कुतः । इति तस्मिन् वदत्य् एव तेष्व् अगृह्णत्सु च ह्रिया

bhavadbhiḥ sadṛśān iṣṭān sakhīn prāpnomy ahaṃ kutaḥ / iti tasmin vadaty eva teṣv agṛhṇatsu ca hriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षक्षपणको नाम तत्रैकः कितवो ऽब्रवीत् । तद्द्यूतपरिभाषैषा हारितं यन्न दीयते

akṣakṣapaṇako nāma tatraikaḥ kitavo 'bravīt / taddyūtaparibhāṣaiṣā hāritaṃ yanna dīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाप्येष सुहृद्भूत्वा यद्यस्मभ्यं प्रयच्छति । स्वेच्छया जितम् अप्य् अर्थं तद्गृह्णीमो वयं न किम्

tathāpyeṣa suhṛdbhūtvā yadyasmabhyaṃ prayacchati / svecchayā jitam apy arthaṃ tadgṛhṇīmo vayaṃ na kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा ते ऽब्रुवन्नन्ये सख्यं चेदेष शाश्वतम् । तादृशं कुरुते ऽस्माभिस्तदैतदुपपद्यते

tac chrutvā te 'bruvannanye sakhyaṃ cedeṣa śāśvatam / tādṛśaṃ kurute 'smābhistadaitadupapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तवतस्तान्स मत्वा वीरांस् तथेति तैः । व्यधाद्भीमभटः सख्यमदात्तेभ्यश् च तद्धनम्

evam uktavatastānsa matvā vīrāṃs tatheti taiḥ / vyadhādbhīmabhaṭaḥ sakhyamadāttebhyaś ca taddhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्थितश् च तैः साकमुद्याने सकुटुम्बकैः । गत्वा भोजनपानाद्यैर् व्यहरत्तदुपाहृतैः

tadarthitaś ca taiḥ sākamudyāne sakuṭumbakaiḥ / gatvā bhojanapānādyair vyaharattadupāhṛtaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽक्षक्षपणाद्यैस् तैः पृष्टस् तेभ्यो ऽब्रवीन् निजम् । स वंशनामवृत्तान्तम् अपृछच् च तथैव तान्

tato 'kṣakṣapaṇādyais taiḥ pṛṣṭas tebhyo 'bravīn nijam / sa vaṃśanāmavṛttāntam apṛchac ca tathaiva tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैवमक्षक्षपणस्तस्मै स्वोदन्तम् अभ्यधात् । शिवदत्ताभिधानो ऽभूद्ब्राह्मणो हस्तिनापुरे

athaivamakṣakṣapaṇastasmai svodantam abhyadhāt / śivadattābhidhāno 'bhūdbrāhmaṇo hastināpure

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याहं वसुदत्ताख्यो महाधनवतः सुतः । बाल्ये मया शस्त्रविद्या वेदविद्याश् च शिक्षिताः

tasyāhaṃ vasudattākhyo mahādhanavataḥ sutaḥ / bālye mayā śastravidyā vedavidyāś ca śikṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विवाहः पित्रा मे विहितः सदृशात्कुलात् । माता तु मे महारौद्रा दुराराध्यातिकोपना

tato vivāhaḥ pitrā me vihitaḥ sadṛśātkulāt / mātā tu me mahāraudrā durārādhyātikopanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया चोद्वेजितो ऽप्य् अर्थं दृष्ट्वा मां सपरिग्रहम् । पिता मे स्वगृहं त्यक्त्वा स गतः क्वाप्य् अतर्कितः

tayā codvejito 'py arthaṃ dṛṣṭvā māṃ saparigraham / pitā me svagṛhaṃ tyaktvā sa gataḥ kvāpy atarkitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् दृष्ट्वा सभयो ऽम्बायाश् चित्तग्रहविधावहम् । यत्नान् नियुक्तवान् भार्यां सापि भीता तथाकरोत्

tad dṛṣṭvā sabhayo 'mbāyāś cittagrahavidhāvaham / yatnān niyuktavān bhāryāṃ sāpi bhītā tathākarot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्बा तु तस्या नातुष्यत्कथंचित्कलहोद्यता । तूष्णींस्थानमवज्ञानं दैन्यालापं च कैतवम्

ambā tu tasyā nātuṣyatkathaṃcitkalahodyatā / tūṣṇīṃsthānamavajñānaṃ dainyālāpaṃ ca kaitavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यायनं विवादं च मन्यमाना दुराशया । को हि त्याजयितुं शक्तो वह्नेः स्वां दहनात्मताम्

pratyāyanaṃ vivādaṃ ca manyamānā durāśayā / ko hi tyājayituṃ śakto vahneḥ svāṃ dahanātmatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तस्या विरुद्धैस्तैश्चेष्टितैः सा ममाचिरात् । खिन्ना भार्यापि निर्गत्य न जाने क्व गता गृहात्

tatas tasyā viruddhaistaiśceṣṭitaiḥ sā mamācirāt / khinnā bhāryāpi nirgatya na jāne kva gatā gṛhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोद्विग्नो गृहं त्यक्तुमना अपि बलादहम् । मिलित्वा बन्धुभिः पापैर् विवाहं कारितो ऽपरम्

athodvigno gṛhaṃ tyaktumanā api balādaham / militvā bandhubhiḥ pāpair vivāhaṃ kārito 'param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि भार्या मम तया तथा संतापिताम्भया । उद्बध्य पाशेनात्मानं व्यापादितवती यथा

sāpi bhāryā mama tayā tathā saṃtāpitāmbhayā / udbadhya pāśenātmānaṃ vyāpāditavatī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽहं नितरां खिन्नो विदेशं गन्तुमुद्यतः । निवारयद्भ्यो बन्धुभ्यो ऽवर्णयं मातृदुष्टताम्

tato 'haṃ nitarāṃ khinno videśaṃ gantumudyataḥ / nivārayadbhyo bandhubhyo 'varṇayaṃ mātṛduṣṭatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृप्रवासनादौ मे कारणान्तरवादिनाम् । तेषां यत्प्रत्ययो नाभूत्तद्युक्त्या दारुपुत्रिका

pitṛpravāsanādau me kāraṇāntaravādinām / teṣāṃ yatpratyayo nābhūttadyuktyā dāruputrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयित्वा मयैकान्ते परिणीता मृषा पुनः । आनीय स्थापिता चान्तर्गृहे ऽन्यत्रार्पितार्गले

kārayitvā mayaikānte pariṇītā mṛṣā punaḥ / ānīya sthāpitā cāntargṛhe 'nyatrārpitārgale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षिकैका कृता चास्या नारी कर्मकरीनिभा । मयैषा नूतना भार्या स्थापितैव पृथग्गृहे

rakṣikaikā kṛtā cāsyā nārī karmakarīnibhā / mayaiṣā nūtanā bhāryā sthāpitaiva pṛthaggṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं चाहं चाधुनात्रैव स्वगृहे पृथगास्वहे । न गन्तव्यं त्वया तत्र नागन्तव्यमितस्तया

tvaṃ cāhaṃ cādhunātraiva svagṛhe pṛthagāsvahe / na gantavyaṃ tvayā tatra nāgantavyamitastayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराधनं तवाप्रौढा न सा वेत्ति हि संप्रति । इत्यम्बाम् अब्रवं चाहमन्वमन्यत सापि तत्

ārādhanaṃ tavāprauḍhā na sā vetti hi saṃprati / ityambām abravaṃ cāhamanvamanyata sāpi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दिनेषु यातेषु यदा तां कपटस्नुषाम् । न कथंचिदपि प्रापत्सार्गले ऽन्तर्गृहे स्थिताम्

tato dineṣu yāteṣu yadā tāṃ kapaṭasnuṣām / na kathaṃcidapi prāpatsārgale 'ntargṛhe sthitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाश्मना सा मूर्धानमाहत्य स्वयमेकदा । तारमाक्रन्दति स्माम्बा रक्ताक्ता स्वगृहाङ्गणे

tadāśmanā sā mūrdhānamāhatya svayamekadā / tāramākrandati smāmbā raktāktā svagṛhāṅgaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वाक्रन्दं प्रविष्टेन मया सर्वैश् च बान्धवैः । दृष्ट्वा किम् एतद् ब्रूहीति पृष्टा सासूयम् अभ्यधात्

śrutvākrandaṃ praviṣṭena mayā sarvaiś ca bāndhavaiḥ / dṛṣṭvā kim etad brūhīti pṛṣṭā sāsūyam abhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईदृशी स्नुषयागत्य विनाहेतुः कृता मम । अवस्था तदिदानीं मे मरणेनैव निष्कृतिः

īdṛśī snuṣayāgatya vināhetuḥ kṛtā mama / avasthā tadidānīṃ me maraṇenaiva niṣkṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वैव सकोपास्ते तां सहादाय बान्धवाः । तत्रागच्छन्मया साकं यत्र सा दारुपुत्रिका

tac chrutvaiva sakopāste tāṃ sahādāya bāndhavāḥ / tatrāgacchanmayā sākaṃ yatra sā dāruputrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपास्यार्गलमुद्धाट्य द्वारं यावद्दिशन्ति ते । तावत्काष्ठमयीं नारीमपश्यंस् तत्र केवलाम्

apāsyārgalamuddhāṭya dvāraṃ yāvaddiśanti te / tāvatkāṣṭhamayīṃ nārīmapaśyaṃs tatra kevalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विडम्बितात्मानं हसन्तो ऽम्बां विलक्षिताम् । उत्पन्नप्रत्यया याता बान्धवास्ते यथागतम्

tato viḍambitātmānaṃ hasanto 'mbāṃ vilakṣitām / utpannapratyayā yātā bāndhavāste yathāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं च त्यक्ततद्देशो भ्राम्यन्निममवाप्तवान् । प्रदेशमिह च द्यूतशालां दैवात्किलाविशम्

ahaṃ ca tyaktataddeśo bhrāmyannimamavāptavān / pradeśamiha ca dyūtaśālāṃ daivātkilāviśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रैतानहमद्राक्षं पञ्चाक्षैर् दीव्यतो जनान् । इमं चण्डभुजंगाख्यमेतं पांसुपटं तथा

atraitānahamadrākṣaṃ pañcākṣair dīvyato janān / imaṃ caṇḍabhujaṃgākhyametaṃ pāṃsupaṭaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमुं श्मशानवेतालमिमं कालवराटकम् । शारिप्रस्तरमेतं च शूरांस्तुल्यपराक्रमान्

amuṃ śmaśānavetālamimaṃ kālavarāṭakam / śāriprastarametaṃ ca śūrāṃstulyaparākramān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतैः समं च द्यूतेन तत्र क्रीडितवानहम् । दासः स्याद्विजितो जेतुरिति बद्ध्वा मिथः पणम्

etaiḥ samaṃ ca dyūtena tatra krīḍitavānaham / dāsaḥ syādvijito jeturiti baddhvā mithaḥ paṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो द्यूतेन विजिता मम दास्यमिमे गताः । अहं गुणैर् जितस्त्वेषां दासतामागतः स्वयम्

tato dyūtena vijitā mama dāsyamime gatāḥ / ahaṃ guṇair jitastveṣāṃ dāsatāmāgataḥ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एभिः समं च वसतः स्वदुःखं विस्मृतं मम । नाम्नावस्थोचितेनात्र विद्ध्यक्षक्षपणं च माम्

ebhiḥ samaṃ ca vasataḥ svaduḥkhaṃ vismṛtaṃ mama / nāmnāvasthocitenātra viddhyakṣakṣapaṇaṃ ca mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यहं सत्कुलोत्पन्नैर् इहैवं गूहितात्मभिः । एतैः सह स्थितः पुण्यैस्त्वं चाद्य मिलितो ऽत्र नः

ityahaṃ satkulotpannair ihaivaṃ gūhitātmabhiḥ / etaiḥ saha sthitaḥ puṇyaistvaṃ cādya milito 'tra naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदिदानीं त्वमस्माकं प्रभुः प्रागेव चैतयाफ़् । बुद्ध्या तवात्तमस्माभिस्तद्धनं गुणरागिभिः

tadidānīṃ tvamasmākaṃ prabhuḥ prāgeva caitayāf / buddhyā tavāttamasmābhistaddhanaṃ guṇarāgibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यक्षक्षपणेनोक्ते स्ववृत्तान्ते क्रमेण ते । सर्वे भीमभटायान्ये ऽप्युदन्तान्स्वानवर्णयन्

ityakṣakṣapaṇenokte svavṛttānte krameṇa te / sarve bhīmabhaṭāyānye 'pyudantānsvānavarṇayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्थार्थम् उपात्ताभिः कलाभिश् छादितात्मनः । प्रवीरांस्तान्सखीन्मत्वा कृत्वान्या विविधाः कथाः

tato 'rthārtham upāttābhiḥ kalābhiś chāditātmanaḥ / pravīrāṃstānsakhīnmatvā kṛtvānyā vividhāḥ kathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीत्वा विहारेण दिनं दृष्ट्वा पौरंदरीं दिशम् । उद्भासमानशीतांशुतिलकालंकृताननाम्

nītvā vihāreṇa dinaṃ dṛṣṭvā pauraṃdarīṃ diśam / udbhāsamānaśītāṃśutilakālaṃkṛtānanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगाद् भीमभटस् तस्माद् उद्यानात् स नृपात्मजः । अक्षक्षपणकाद्यैस् तैः षड्भिः सह तदास्पदम्

agād bhīmabhaṭas tasmād udyānāt sa nṛpātmajaḥ / akṣakṣapaṇakādyais taiḥ ṣaḍbhiḥ saha tadāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैः समं तिष्ठतश्चात्र तस्य प्रावृडुपागमत् । शंसन्तीव सुहृत्प्राप्तिं प्रवृष्टघनगर्जितैः

taiḥ samaṃ tiṣṭhataścātra tasya prāvṛḍupāgamat / śaṃsantīva suhṛtprāptiṃ pravṛṣṭaghanagarjitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा चात्र विपाशाख्या नदी मत्ता समुद्रगा । प्रतीपवाहिनी जाता सागरौघेण पूरिता

tadā cātra vipāśākhyā nadī mattā samudragā / pratīpavāhinī jātā sāgaraugheṇa pūritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समापूर्य महावारिपूरेण पुलिनं च सा । ओघप्रशान्ताव् अम्भोधिसंमुखीव जगाम सा

samāpūrya mahāvāripūreṇa pulinaṃ ca sā / oghapraśāntāv ambhodhisaṃmukhīva jagāma sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् काले ऽत्र चानीय क्षिप्तस् तेनौघवारिणा । महामत्स्यो गरीयस् त्वाद् व्यासक्तो ऽभून् नदीतटे

tasmin kāle 'tra cānīya kṣiptas tenaughavāriṇā / mahāmatsyo garīyas tvād vyāsakto 'bhūn nadītaṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा च तं प्रधाव्यैव निहन्तुं विविधायुधैः । तत्रत्याः पाटयामासुर्जनास्तस्योदरं तिमेः

dṛṣṭvā ca taṃ pradhāvyaiva nihantuṃ vividhāyudhaiḥ / tatratyāḥ pāṭayāmāsurjanāstasyodaraṃ timeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाटितान्निरगाच्चात्र तस्माज्जीवन्युवा द्विजः । तद्दर्शनाद्भुतात्तत्र लोकः कोलाहलं व्यधात्

pāṭitānniragāccātra tasmājjīvanyuvā dvijaḥ / taddarśanādbhutāttatra lokaḥ kolāhalaṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सह मित्त्रैस्तैर् गतो भीमभटो ऽत्र सः । अपश्यच्छङ्खदत्तं तं मित्त्रं मत्स्याद्विनिर्गतान्

tac chrutvā saha mittraistair gato bhīmabhaṭo 'tra saḥ / apaśyacchaṅkhadattaṃ taṃ mittraṃ matsyādvinirgatān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाश्लिषच् च धावित्वा सिञ्चन्धाराश्रुभिः स तम् । मीनोदरदरीवासविस्रं प्रक्षालयन्निव

samāśliṣac ca dhāvitvā siñcandhārāśrubhiḥ sa tam / mīnodaradarīvāsavisraṃ prakṣālayanniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि तद्विपदुत्तीर्णः प्राप्य तं परिरभ्य च । सुहृदं शङ्खदत्तो ऽगादुत्सवादुत्सवं तदा

so 'pi tadvipaduttīrṇaḥ prāpya taṃ parirabhya ca / suhṛdaṃ śaṅkhadatto 'gādutsavādutsavaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भीमभटेनात्र तेन पृष्टः स कौतुकात् । शङ्खदत्तः स्ववृत्तान्तं संक्षेपादेवम् अब्रवीत्

tato bhīmabhaṭenātra tena pṛṣṭaḥ sa kautukāt / śaṅkhadattaḥ svavṛttāntaṃ saṃkṣepādevam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा गङ्गोर्मिवेगेन हृतस् त्वद्दृष्टिगोचरात् । अशङ्कितं निगीर्णो ऽस्मि मत्स्येनातिमहीयसा

tadā gaṅgormivegena hṛtas tvaddṛṣṭigocarāt / aśaṅkitaṃ nigīrṇo 'smi matsyenātimahīyasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योदरमहावेश्मप्रविष्टो ऽहं ततश् चिरम् । अतिष्ठं छुरिकोत्कृत्तं तन्मांसं भक्षयन् क्षुधा

tasyodaramahāveśmapraviṣṭo 'haṃ tataś ciram / atiṣṭhaṃ churikotkṛttaṃ tanmāṃsaṃ bhakṣayan kṣudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य सो ऽयमिहानीय धात्रा क्षिप्तः कथंचन । मत्स्यो हतो जनैर् एभिः कृष्टश् चास्योदराद् अहम्

adya so 'yamihānīya dhātrā kṣiptaḥ kathaṃcana / matsyo hato janair ebhiḥ kṛṣṭaś cāsyodarād aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टो मया त्वमर्कश् च प्रकाशं मे गता दिशः । एष मे मित्त्र वृत्तान्तो वेद्मि नाहमतः परम्

dṛṣṭo mayā tvamarkaś ca prakāśaṃ me gatā diśaḥ / eṣa me mittra vṛttānto vedmi nāhamataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तः शङ्खदत्तेन तेन भीमभटश् च सः । अन्ये च सर्वे तत्रस्था विस्मयादेवमब्रुवन्

ity uktaḥ śaṅkhadattena tena bhīmabhaṭaś ca saḥ / anye ca sarve tatrasthā vismayādevamabruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व गङ्गायां निगरणं मत्स्येनाब्धौ क्व तद्गतिः । क्व च तद्वर्त्मना तस्य विपाशायां निवेशनम्

kva gaṅgāyāṃ nigaraṇaṃ matsyenābdhau kva tadgatiḥ / kva ca tadvartmanā tasya vipāśāyāṃ niveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व वधस् तस्य तस्माच् च जीवतः क्वास्य निर्गमः । अहो विधेरचिन्त्यैव गतिरद्भुतकर्मणः

kva vadhas tasya tasmāc ca jīvataḥ kvāsya nirgamaḥ / aho vidheracintyaiva gatiradbhutakarmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादि तैः सह वदन्नक्षक्षपणकादिभिः । अनयच्छङ्खदत्तं स धाम भीमभटो निजम्

ityādi taiḥ saha vadannakṣakṣapaṇakādibhiḥ / anayacchaṅkhadattaṃ sa dhāma bhīmabhaṭo nijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र चोपाचरत्स्नानवस्त्राद्यैस्तं स सोत्सवः । तेनैव वपुषा जातम् इव मत्स्योदरात्पुनः

tatra copācaratsnānavastrādyaistaṃ sa sotsavaḥ / tenaiva vapuṣā jātam iva matsyodarātpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तेन समं देशे तस्मिन् भीमभटे स्थिते । आगाद् यात्रोत्सवस् तत्र नागराजस्य वासुकेः

tatas tena samaṃ deśe tasmin bhīmabhaṭe sthite / āgād yātrotsavas tatra nāgarājasya vāsukeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दर्शनाय स प्रायाद्राजपुत्रः सुहृद्वृतः । मिलन्महाजनं तस्य नागमुख्यस्य केतनम्

taddarśanāya sa prāyādrājaputraḥ suhṛdvṛtaḥ / milanmahājanaṃ tasya nāgamukhyasya ketanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रणम्य तन्मूर्तिं प्रासादे माल्यदामभिः । भृते भोगिगणाकारैः पास्तालोदकसंनिभे

tatra praṇamya tanmūrtiṃ prāsāde mālyadāmabhiḥ / bhṛte bhogigaṇākāraiḥ pāstālodakasaṃnibhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा दक्षिणतो ऽपश्यन्महान्तं तस्य स ह्रदम् । फणारत्नप्रभापुञ्जैर् इव रक्ताम्बुजैश्चितम्

gatvā dakṣiṇato 'paśyanmahāntaṃ tasya sa hradam / phaṇāratnaprabhāpuñjair iva raktāmbujaiścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषाग्निधूमपटलैर् इव नीलोत्पलैर् भृतम् । वृतं वातपतत्पुष्पैर् अर्चद्भिर् इव पादपैः

viṣāgnidhūmapaṭalair iva nīlotpalair bhṛtam / vṛtaṃ vātapatatpuṣpair arcadbhir iva pādapaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वल्पः समुद्रो ऽमुद्रस्य पुरो ऽस्य प्रतिभाति मे । अनन्यहारिश्रीकस्य हृतश्रीकः स शौरिणा

svalpaḥ samudro 'mudrasya puro 'sya pratibhāti me / ananyahāriśrīkasya hṛtaśrīkaḥ sa śauriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति यावच् च तं दृष्ट्वा स चिन्तयति विस्मितः । तावत् स्नानार्थमायातामद्राक्षीत्तत्र कन्यकाम्

iti yāvac ca taṃ dṛṣṭvā sa cintayati vismitaḥ / tāvat snānārthamāyātāmadrākṣīttatra kanyakām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञो लाटेश्वरस्यात्र चन्द्रादित्यस्य पुत्रिकाम् । जातां कुवलयावल्यां नाम्ना हंसावलीं शुभाम्

rājño lāṭeśvarasyātra candrādityasya putrikām / jātāṃ kuvalayāvalyāṃ nāmnā haṃsāvalīṃ śubhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गैर् अपह्नुतो ऽप्य् अन्यैर् यस्या दिव्यानुकारिभिः । चक्षुषा चपलेनोक्तो मर्त्यभावो निमेषतः

aṅgair apahnuto 'py anyair yasyā divyānukāribhiḥ / cakṣuṣā capalenokto martyabhāvo nimeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा पुष्पपेलववपुष्कोटिप्राप्तस्फुरद्गुणा । मुष्टिग्राह्येण मध्येन मान्मथीव धनुर्लता

sā puṣpapelavavapuṣkoṭiprāptasphuradguṇā / muṣṭigrāhyeṇa madhyena mānmathīva dhanurlatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैव तिर्यग् वलितैर् अपि लोचनसायकैः । अमोहयद्भीमभटं हृदि निर्भिद्य तं तदा

dṛṣṭvaiva tiryag valitair api locanasāyakaiḥ / amohayadbhīmabhaṭaṃ hṛdi nirbhidya taṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि तस्याः प्रविश्यैव तिर्यङ् नयनवर्त्मना । हृत्कोषमहरद्धैर् यं जगत्सौन्दर्यतस्करः

so 'pi tasyāḥ praviśyaiva tiryaṅ nayanavartmanā / hṛtkoṣamaharaddhair yaṃ jagatsaundaryataskaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गुप्तविसृष्टाप्तदक्षचेटीमुखेन सा । अन्विष्यति स्म मित्त्रेभ्यस् तस्य नामास्पदादिकम्

tato guptavisṛṣṭāptadakṣaceṭīmukhena sā / anviṣyati sma mittrebhyas tasya nāmāspadādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथागात्सा परिजनैर् नीयमाना स्वमन्दिरम् । स्नाता विवर्तितमुखी मुहुस्तद्गतया दृशा

athāgātsā parijanair nīyamānā svamandiram / snātā vivartitamukhī muhustadgatayā dṛśā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भीमभटः सो ऽपि स्वावासं सखिभिः सह । प्रत्यागात्तत्प्रियाप्रेमपाशबन्धस्खलद्गतिः

tato bhīmabhaṭaḥ so 'pi svāvāsaṃ sakhibhiḥ saha / pratyāgāttatpriyāpremapāśabandhaskhaladgatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तस्मै क्षणाद्दूतीं तां चेटीं राजकन्यका । हंसावली सा व्यसृजद्दत्त्वा संदेशमीप्सितम्

tatra tasmai kṣaṇāddūtīṃ tāṃ ceṭīṃ rājakanyakā / haṃsāvalī sā vyasṛjaddattvā saṃdeśamīpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साभुपेत्य तमाह स्म चेटी भीमभटं रहः । देव हंसावली राजसुता त्वामनुनाथति

sābhupetya tamāha sma ceṭī bhīmabhaṭaṃ rahaḥ / deva haṃsāvalī rājasutā tvāmanunāthati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रियमाणं स्मरौघेणा दृष्ट्वा प्रणयिनं जनम् । इमं द्रुतमनादृत्य न युक्ता ते तटस्थता

hriyamāṇaṃ smaraugheṇā dṛṣṭvā praṇayinaṃ janam / imaṃ drutamanādṛtya na yuktā te taṭasthatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संप्राप्य दूतीतो दयितावचनामृतम् । लब्धजीवितहृष्टस्तां सो ऽथ भीमभटो ऽब्रवीत्

iti saṃprāpya dūtīto dayitāvacanāmṛtam / labdhajīvitahṛṣṭastāṃ so 'tha bhīmabhaṭo 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओघस्थो न तटस्थो ऽहमिति वेत्ति न किं प्रिया । तद्वचस्तु करिष्यामि कामं लब्धावलम्बनः

oghastho na taṭastho 'hamiti vetti na kiṃ priyā / tadvacastu kariṣyāmi kāmaṃ labdhāvalambanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एत्य संभावयिष्यामि नक्तमन्तःपुरे ऽद्य ताम् । विद्याच्छन्नं विशन्तं च नहि द्रक्ष्यति कोऽपि माम्

etya saṃbhāvayiṣyāmi naktamantaḥpure 'dya tām / vidyācchannaṃ viśantaṃ ca nahi drakṣyati ko'pi mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ता तेन चेटी सा तुष्टा गत्वा शशंस तत् । हंसावल्यै ततः सापि तस्थौ तत्संगमोन्मुखी

ity uktā tena ceṭī sā tuṣṭā gatvā śaśaṃsa tat / haṃsāvalyai tataḥ sāpi tasthau tatsaṃgamonmukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि प्रदोषसमये दिव्याभरणभूषितः । गङ्गावितीर्णविद्याया आनुलोम्येन पाठतः

so 'pi pradoṣasamaye divyābharaṇabhūṣitaḥ / gaṅgāvitīrṇavidyāyā ānulomyena pāṭhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृश्यीभूय गत्वा तत्तस्या अन्तःपुरोत्तमम् । समाविशद्भीमभटः प्राग्विविक्तीकृतं तया

adṛśyībhūya gatvā tattasyā antaḥpurottamam / samāviśadbhīmabhaṭaḥ prāgviviktīkṛtaṃ tayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतिप्रीतिकरे तत्र कालागुरुसुगन्धिनि । दशार्धवर्णविन्यस्तपुष्पप्रकरशोभिते

ratiprītikare tatra kālāgurusugandhini / daśārdhavarṇavinyastapuṣpaprakaraśobhite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामोद्याननिभे कान्तां तां वहद्दिव्यसौरभाम् । सो ऽपश्यद्गाङ्गसद्विद्यावल्लीप्रसवसंनिभाम्

kāmodyānanibhe kāntāṃ tāṃ vahaddivyasaurabhām / so 'paśyadgāṅgasadvidyāvallīprasavasaṃnibhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातिलोम्येन विद्यां च तां पठित्वा स दृश्यताम् । सहसा सुभगस्तस्या राजपुत्र्या गतो ऽभवत्

prātilomyena vidyāṃ ca tāṃ paṭhitvā sa dṛśyatām / sahasā subhagastasyā rājaputryā gato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तं दृष्ट्वैव सानन्दपुलकोत्कम्पसाध्वसा । रणत्स्वाभरणातोद्येष्व् अनृत्यदिव तत्क्षणम्

sā taṃ dṛṣṭvaiva sānandapulakotkampasādhvasā / raṇatsvābharaṇātodyeṣv anṛtyadiva tatkṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीच् च कन्यकाभावलज्जया विनतानना । कर्तव्यम् इव पृच्छन्ती हृदयं तत्प्रवृत्तिकृत्

āsīc ca kanyakābhāvalajjayā vinatānanā / kartavyam iva pṛcchantī hṛdayaṃ tatpravṛttikṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुग्धे प्रकाशितस्यापि ह्रिया किं चेतसो ऽधुना । निगूहते न तद्वस्तु कथमेष तु गूह्यते

mugdhe prakāśitasyāpi hriyā kiṃ cetaso 'dhunā / nigūhate na tadvastu kathameṣa tu gūhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुलको ऽङ्गेषु किं चैतद्विदलत्संधि कञ्चुकम् । इत्यादिभिर् वचोभिस्तामन्यैश् च प्रणयक्रमैः

pulako 'ṅgeṣu kiṃ caitadvidalatsaṃdhi kañcukam / ityādibhir vacobhistāmanyaiś ca praṇayakramaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधाय सुमुखीं मुक्तलज्जां भीमभटो ऽथ ताम् । गान्धर्वोद्वाहविधिना भार्यां हंसावलीं व्यधात्

vidhāya sumukhīṃ muktalajjāṃ bhīmabhaṭo 'tha tām / gāndharvodvāhavidhinā bhāryāṃ haṃsāvalīṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीत्वा तया समं रात्रिं तन्मुखाब्जालिलीलया । कृच्छ्रात्तां नक्तमेष्यामीत्यामन्त्र्यागात्स्वमास्पदम्

nītvā tayā samaṃ rātriṃ tanmukhābjālilīlayā / kṛcchrāttāṃ naktameṣyāmītyāmantryāgātsvamāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.