Somadeva: Kathasaritsagara 7.9

यः प्राप्स्यति जयं मानपरा तस्य भविष्यति । श्रुत्वैतद्बाढमस्त्वेवमिति राजाप्यभाषत

yaḥ prāpsyati jayaṃ mānaparā tasya bhaviṣyati / śrutvaitadbāḍhamastvevamiti rājāpyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मानपरायां च राज्ञि चावेक्षमाणयोः । युद्धभूमिं हयारूढौ ताववातरतामुभौ

tato mānaparāyāṃ ca rājñi cāvekṣamāṇayoḥ / yuddhabhūmiṃ hayārūḍhau tāvavātaratāmubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्ते चाहवे तत्र कुन्ताघातोत्पतद्धयम् । अर्थलोभं सुखधनः पर्यास्थद्वसुधातले

pravṛtte cāhave tatra kuntāghātotpataddhayam / arthalobhaṃ sukhadhanaḥ paryāsthadvasudhātale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव वारां स्त्रीन् अन्यान् हताश्वं पतितं क्षितौ । धीरयन्धर्मयोधी स न तं सुखधनो ऽवधीत्

tathaiva vārāṃ strīn anyān hatāśvaṃ patitaṃ kṣitau / dhīrayandharmayodhī sa na taṃ sukhadhano 'vadhīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारे तु पञ्चमे ऽश्वेन पतित्वोपरि ताडितः । अर्थलोभः स निश्चेष्टस्ततो भृत्यैरनीयत

vāre tu pañcame 'śvena patitvopari tāḍitaḥ / arthalobhaḥ sa niśceṣṭastato bhṛtyairanīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुखधनं सर्वैः साधुवादाभिपूजितम् । स तं बाहुबलो राजा यथोचितममानयत्

tataḥ sukhadhanaṃ sarvaiḥ sādhuvādābhipūjitam / sa taṃ bāhubalo rājā yathocitamamānayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राभृतं च तदानीतं तस्म एव समर्पयत् । अहरच्चार्थलोभस्य सर्वस्वमशुभार्जितम्

prābhṛtaṃ ca tadānītaṃ tasma eva samarpayat / aharaccārthalobhasya sarvasvamaśubhārjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पदे चापरं कृत्वा तुष्टः प्रायात्स्वमन्दिरम् । निवृत्तपापसंपर्काः सन्तो यान्ति हि निर्वृतिम्

tatpade cāparaṃ kṛtvā tuṣṭaḥ prāyātsvamandiram / nivṛttapāpasaṃparkāḥ santo yānti hi nirvṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि प्रसह्य विहरन्न् आसीत् सुखधनः सुखम् । सहितो मानपरया भार्यया चानुरक्तया

so 'pi prasahya viharann āsīt sukhadhanaḥ sukham / sahito mānaparayā bhāryayā cānuraktayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं दाराः पलायन्ते हीनसत्त्वाद्धनानि च । सुसत्त्वस्योपतिष्ठन्ते स्वयमेत्य यतस् ततः

evaṃ dārāḥ palāyante hīnasattvāddhanāni ca / susattvasyopatiṣṭhante svayametya yatas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदलं चिन्तया निद्रां भजस्व नचिरेण हि । राजपुत्रीमवाप्तासि त्वं तां कर्पूरिकां प्रभो

tadalaṃ cintayā nidrāṃ bhajasva nacireṇa hi / rājaputrīmavāptāsi tvaṃ tāṃ karpūrikāṃ prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति राज्यधराच् छ्रुत्वा रात्रौ तत्रार्थवद्वचः । नरवाहनदत्तः स भेजे निद्रां सगोमुखः

iti rājyadharāc chrutvā rātrau tatrārthavadvacaḥ / naravāhanadattaḥ sa bheje nidrāṃ sagomukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातश् चात्र कृताहारः क्षणं यावत्स तिष्ठति । तावत्स गोमुखो धीमांस्तं राज्यधरमभ्यधात्

prātaś cātra kṛtāhāraḥ kṣaṇaṃ yāvatsa tiṣṭhati / tāvatsa gomukho dhīmāṃstaṃ rājyadharamabhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुरु यन्त्रविमानं तन्मत्प्रभोरस्य येन तत् । कर्पूरसंभवपुरं प्राप्य प्राप्नोत्य् असौ प्रियाम्

kuru yantravimānaṃ tanmatprabhorasya yena tat / karpūrasaṃbhavapuraṃ prāpya prāpnoty asau priyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वा स तक्षास्मै वातयन्त्रविमानकम् । नरवाहनदत्ताय पूर्वकॢप्तमढौकयत्

etac chrutvā sa takṣāsmai vātayantravimānakam / naravāhanadattāya pūrvakḷptamaḍhaukayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रारुह्य मनःशीघ्रे खगामिनि सगोमुखः । तद्धैर्यालोकसोल्लासमिवोच्छलितवीचिकम्

tatrāruhya manaḥśīghre khagāmini sagomukhaḥ / taddhairyālokasollāsamivocchalitavīcikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मकराकरमुल्लङ्घ्य प्राप तत्तीरवर्ति सः । नरवाहनदत्तस्तत्पुरं कर्पूरसंभवम्

makarākaramullaṅghya prāpa tattīravarti saḥ / naravāhanadattastatpuraṃ karpūrasaṃbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रावतीर्णान्नभसो विमानादवरुह्य सः । पुरान्तः परिबभ्राम कौतुकेन सगोमुखः

tatrāvatīrṇānnabhaso vimānādavaruhya saḥ / purāntaḥ paribabhrāma kautukena sagomukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्टाच् च लोकतो बुद्ध्वा तदेवाभीप्सितं पुरम् । प्राप्तं निःसंशयं हृष्टो ययौ राजकुलान्तिकम्

pṛṣṭāc ca lokato buddhvā tadevābhīpsitaṃ puram / prāptaṃ niḥsaṃśayaṃ hṛṣṭo yayau rājakulāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैकं रुचिरं वेश्म वृद्धयाधिष्ठितं स्त्रिया । स विवेश निवासाय नम्रयानुमतस्तया

tatraikaṃ ruciraṃ veśma vṛddhayādhiṣṭhitaṃ striyā / sa viveśa nivāsāya namrayānumatastayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तिं जिज्ञासमानश् च क्षणात् पप्रच्छ तां स्त्रियम् । आर्ये किमभिधानो ऽत्र राजापत्यं च तस्य किम्

yuktiṃ jijñāsamānaś ca kṣaṇāt papraccha tāṃ striyam / ārye kimabhidhāno 'tra rājāpatyaṃ ca tasya kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपं च तस्य नः शंस यतो वैदेशिका वयम् । इत्य् उक्ता तेन वृद्धा सा तं विलोक्योत्तमाकृतिम्

rūpaṃ ca tasya naḥ śaṃsa yato vaideśikā vayam / ity uktā tena vṛddhā sā taṃ vilokyottamākṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्युवाच महाभाग शृणु सर्वं वदामि ते । इह कर्पूरको नाम राजा कर्पूरसंभवे

pratyuvāca mahābhāga śṛṇu sarvaṃ vadāmi te / iha karpūrako nāma rājā karpūrasaṃbhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चानपत्यः संतानहेतोरुद्दिश्य शंकरम् । बुद्धिकार्या समं देव्या निराहारो ऽकरोत्तपः

sa cānapatyaḥ saṃtānahetoruddiśya śaṃkaram / buddhikāryā samaṃ devyā nirāhāro 'karottapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिरात्रोपोषितं देवो हरः स्वप्ने तमादिशत् । उत्तिष्ठ पुत्राभ्यधिका सा ते कन्या जनिष्यते

trirātropoṣitaṃ devo haraḥ svapne tamādiśat / uttiṣṭha putrābhyadhikā sā te kanyā janiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याधराणां साम्राज्यं यस्याः पतिरवाप्स्यति । इत्य् आदिष्टो हरेणासौ प्रतः प्राबुद्ध भूपतिः

vidyādharāṇāṃ sāmrājyaṃ yasyāḥ patiravāpsyati / ity ādiṣṭo hareṇāsau prataḥ prābuddha bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेद्य बुद्धिकार्यै च देव्यै स्वप्नं तमुत्थितः । प्रहृष्टो ऽथ तया साकं चकार व्रतपारणम्

nivedya buddhikāryai ca devyai svapnaṃ tamutthitaḥ / prahṛṣṭo 'tha tayā sākaṃ cakāra vratapāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तस्याचिराद्राज्ञो राज्ञी गर्भमधत्त सा । काले चासूत संपूर्णे कन्यां सर्वाङ्गसुन्दरीम्

tatas tasyācirādrājño rājñī garbhamadhatta sā / kāle cāsūta saṃpūrṇe kanyāṃ sarvāṅgasundarīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यया प्रभाजितास् तत्र जातवेश्मनि दीपकाः । कज्जलोद्गारमिषतो निःश्वासनमुचन्न् इव

yayā prabhājitās tatra jātaveśmani dīpakāḥ / kajjalodgāramiṣato niḥśvāsanamucann iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्पूरिकेति तस्याश् च निजं नाम ततः पिता । एष कर्पूरिको राजा व्यधत्त विहितोत्सवः

karpūriketi tasyāś ca nijaṃ nāma tataḥ pitā / eṣa karpūriko rājā vyadhatta vihitotsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमाच् च वृद्धिं प्राप्ता सा लोकलोचनचन्द्रिका । कर्पूरिका राजपुत्री यौवनस्थाद्य वर्तते

kramāc ca vṛddhiṃ prāptā sā lokalocanacandrikā / karpūrikā rājaputrī yauvanasthādya vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिता चेह नृपस् तस्या विवाहमभिकाङ्क्षति । पुरुषद्वेषिणी सा तु तं नेच्छति मनस्विनी

pitā ceha nṛpas tasyā vivāhamabhikāṅkṣati / puruṣadveṣiṇī sā tu taṃ necchati manasvinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्याजन्मफलं कस्माद्विवाहं सखि नेच्छसि । इति मत्सुतया सा च सख्या पृष्टेदम् अब्रवीत्

kanyājanmaphalaṃ kasmādvivāhaṃ sakhi necchasi / iti matsutayā sā ca sakhyā pṛṣṭedam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सखि जातिस्मराया मे प्राग्वृत्तं शृणु कारणम् । अस्ति तीरे महाम्भोधेर्महांश्चन्दनपादपः

sakhi jātismarāyā me prāgvṛttaṃ śṛṇu kāraṇam / asti tīre mahāmbhodhermahāṃścandanapādapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास्ति निकटे फुल्लनलिनालंकृतं सरः । तत्राहमभवं हंसी पूर्वजन्मनि कर्मतः

tasyāsti nikaṭe phullanalinālaṃkṛtaṃ saraḥ / tatrāhamabhavaṃ haṃsī pūrvajanmani karmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहमब्धितटाज्जातु तस्मिंश्चन्दनपादपे । अकार्षं राजहंसेन स्वेन भर्त्रा सहालयम्

sāhamabdhitaṭājjātu tasmiṃścandanapādape / akārṣaṃ rājahaṃsena svena bhartrā sahālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रालये वसन्त्या मे प्रजातान् पोतकान् सुतान् । अकस्माद् एत्य बलवान् समुद्रोर्मिर् अपाहरत्

tatrālaye vasantyā me prajātān potakān sutān / akasmād etya balavān samudrormir apāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृतेष्व् अपत्येष्व् ओघेन क्रन्दन्त्य् अहम् अनश्नती । आसं शुचाब्धितीरस्थशिवलिङ्गाग्रवर्तिनी

hṛteṣv apatyeṣv oghena krandanty aham anaśnatī / āsaṃ śucābdhitīrasthaśivaliṅgāgravartinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स राजहंसो मामुपेत्य पतिरभ्यधात् । उत्तिष्ठ किमपत्यानि व्यतीतान्यनुशोचसि

tataḥ sa rājahaṃso māmupetya patirabhyadhāt / uttiṣṭha kimapatyāni vyatītānyanuśocasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यानि नौ भविष्यन्ति सर्वं जीवद्भिर् आप्यते । इति तद्वाक्शरेणाहं हृदि विद्धा व्यचिन्तयम्

anyāni nau bhaviṣyanti sarvaṃ jīvadbhir āpyate / iti tadvākśareṇāhaṃ hṛdi viddhā vyacintayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिग् अहो पुरुषाः पापा बालापत्येष्व् अपीदृशाः । निःस्नेहा निष्कृपाश्चैव स्त्रीषु भक्तिमतीष्वपि

dhig aho puruṣāḥ pāpā bālāpatyeṣv apīdṛśāḥ / niḥsnehā niṣkṛpāścaiva strīṣu bhaktimatīṣvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मे किममुना पत्या किं वा देहेन दुःखिना । इत्य् आलोच्य हरं नत्वा कृत्वा भक्त्या च तं हृदि

tanme kimamunā patyā kiṃ vā dehena duḥkhinā / ity ālocya haraṃ natvā kṛtvā bhaktyā ca taṃ hṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव पुरतस् तस्य पत्युर् हंसस्य पश्यतः । जातिस्मरा राजपुत्री भूयासं जननान्तरे

tatraiva puratas tasya patyur haṃsasya paśyataḥ / jātismarā rājaputrī bhūyāsaṃ jananāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संकल्प्य तत्क्षिप्तं शरीरं जलधौ मया । ततो ऽहं सखि जाताद्य तथाभूतेह जन्मनि

iti saṃkalpya tatkṣiptaṃ śarīraṃ jaladhau mayā / tato 'haṃ sakhi jātādya tathābhūteha janmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वजातौ च तस्यां तां भर्तुस् तस्य नृशंसताम् । संस्मरन्त्या न कस्मिंश्चिद्वरे रज्यति मे मनः

pūrvajātau ca tasyāṃ tāṃ bhartus tasya nṛśaṃsatām / saṃsmarantyā na kasmiṃścidvare rajyati me manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो विवाहं नेच्छामि दैवायत्तमतः परम् । इत्य् उक्तं राजसुतया मत्सुतायै तया रहः

ato vivāhaṃ necchāmi daivāyattamataḥ param / ity uktaṃ rājasutayā matsutāyai tayā rahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया मत्सुतयाप्येतन् मह्यम् आगत्य वर्णितम् । तदेवं ते मया ख्यातं पुत्र यत्पृष्टवानसि

tayā matsutayāpyetan mahyam āgatya varṇitam / tadevaṃ te mayā khyātaṃ putra yatpṛṣṭavānasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव् ऐव भाविनी भार्या नूनं चैषा नृपात्मजा । सर्वविद्याधराणां हि भविष्यच्चक्रवर्तिनः

tav aiva bhāvinī bhāryā nūnaṃ caiṣā nṛpātmajā / sarvavidyādharāṇāṃ hi bhaviṣyaccakravartinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महिषीयं समादिष्टा पूर्वं देवेन शंभुना । तल्लक्षणैश् च युक्तं त्वां पश्यामि तिलकादिभिः

mahiṣīyaṃ samādiṣṭā pūrvaṃ devena śaṃbhunā / tallakṣaṇaiś ca yuktaṃ tvāṃ paśyāmi tilakādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंस्वित्तदर्थमानीतः कोऽपि त्वम् इह वेधसा । उत्तिष्ठ तावन् मद्गेहे द्रक्ष्यामः किं भविष्यति

kiṃsvittadarthamānītaḥ ko'pi tvam iha vedhasā / uttiṣṭha tāvan madgehe drakṣyāmaḥ kiṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वोपहृताहारो वृद्धयात्र तया निशाम् । नरवाहनदत्तस्ताम् अनैषीद्गोमुखान्वितः

ity uktvopahṛtāhāro vṛddhayātra tayā niśām / naravāhanadattastām anaiṣīdgomukhānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातः संमन्त्र्य कार्यं च गोमुखेन समं रहः । महाव्रतिकवेषं च कृत्वा वत्सेश्वरात्मजः

prātaḥ saṃmantrya kāryaṃ ca gomukhena samaṃ rahaḥ / mahāvratikaveṣaṃ ca kṛtvā vatseśvarātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्द्वितीयो ऽत्र हा हंसि हा हंसीति वदन्मुहुः । गत्वा राजकुलद्वारि बभ्राम जनतेक्षितः

taddvitīyo 'tra hā haṃsi hā haṃsīti vadanmuhuḥ / gatvā rājakuladvāri babhrāma janatekṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाभूतं च तं दृष्ट्वा तत्र गत्वैव चेटिकाः । कर्पूरिकां राजसुतां तमवोचन्सविस्मयाः

tathābhūtaṃ ca taṃ dṛṣṭvā tatra gatvaiva ceṭikāḥ / karpūrikāṃ rājasutāṃ tamavocansavismayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहद्वारे युवा देवि दृष्टो ऽस्माभिर् महाव्रती । सद्वितीयो ऽपि यो धत्ते सौन्दर्येणाद्वितीयताम्

siṃhadvāre yuvā devi dṛṣṭo 'smābhir mahāvratī / sadvitīyo 'pi yo dhatte saundaryeṇādvitīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारीजनमहामोहदायिनं मन्त्रमद्भुतम् । उच्चारयति हा हंसि हा हंसीति दिवानिशम्

nārījanamahāmohadāyinaṃ mantramadbhutam / uccārayati hā haṃsi hā haṃsīti divāniśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा पूर्वहंसी सा राजपुत्री सकौतुका । आनाययत्तमेताभिस्तद्रूपं पार्श्वमात्मनः

tac chrutvā pūrvahaṃsī sā rājaputrī sakautukā / ānāyayattametābhistadrūpaṃ pārśvamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श चैतमुद्दामरूपालंकृतभूमिकम् । शंकराराधनोपात्तव्रतं नवम् इव स्मरम्

dadarśa caitamuddāmarūpālaṃkṛtabhūmikam / śaṃkarārādhanopāttavrataṃ navam iva smaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजगाद च पश्यन्ती विस्मयोत्फुल्लया दृशा । किमेतदेव हा हंसि हा हंसीत्युच्यते त्वया

nijagāda ca paśyantī vismayotphullayā dṛśā / kimetadeva hā haṃsi hā haṃsītyucyate tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तयोक्ते ऽपि तदा हा हंसीत्येव सो ऽब्रवीत् । ततः सहस्थितस् तस्य गोमुखः प्रत्युवाच तम्

evaṃ tayokte 'pi tadā hā haṃsītyeva so 'bravīt / tataḥ sahasthitas tasya gomukhaḥ pratyuvāca tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं ते कथयाम्येतच् छृणु देवि समासतः । पूर्वजन्मनि हंसो ऽयमभवत्कर्मयोगतः

ahaṃ te kathayāmyetac chṛṇu devi samāsataḥ / pūrvajanmani haṃso 'yamabhavatkarmayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैष जलधेस्तीरे महतः सरसस्तटे । कृतालयः समं हंस्या तस्थौ चन्दनपादपे

tatraiṣa jaladhestīre mahataḥ sarasastaṭe / kṛtālayaḥ samaṃ haṃsyā tasthau candanapādape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् दैवादपत्येषु समुद्रोर्म् इहृतेषु सा । एतस्य हंसी शोकार्ता तत्रैवात्मानमक्षिपत्

tasmin daivādapatyeṣu samudrorm ihṛteṣu sā / etasya haṃsī śokārtā tatraivātmānamakṣipat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽसौ तद्वियोगार्तः पक्षिजातौ विरक्तिमान् । त्यक्तुकामः शरीरं तत्संकल्पमकरोद्धृदि

tato 'sau tadviyogārtaḥ pakṣijātau viraktimān / tyaktukāmaḥ śarīraṃ tatsaṃkalpamakaroddhṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातिस्मरो ऽहं भूयासं राजपुत्रो ऽन्यजन्मनि । एषा च तत्र मे भार्या भूयाज्जातिस्मरा सती

jātismaro 'haṃ bhūyāsaṃ rājaputro 'nyajanmani / eṣā ca tatra me bhāryā bhūyājjātismarā satī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संकल्प्य तं देहं तदा संस्मृत्य शंकरम् । विरहानलसंतप्तः समुद्राम्भस्यपातयत्

iti saṃkalpya taṃ dehaṃ tadā saṃsmṛtya śaṃkaram / virahānalasaṃtaptaḥ samudrāmbhasyapātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽयं वत्सराजस्य कौशाम्ब्यां तनयो ऽधुना । नरवाहनदत्ताख्यो जातो जातिस्मरःशुभे

tato 'yaṃ vatsarājasya kauśāmbyāṃ tanayo 'dhunā / naravāhanadattākhyo jāto jātismaraḥśubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ विद्याधरेन्द्राणां चक्रवर्ती भविष्यति । इति वागुदभूद् दिव्या जातस्यास्य स्फुटं तदा

asau vidyādharendrāṇāṃ cakravartī bhaviṣyati / iti vāgudabhūd divyā jātasyāsya sphuṭaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमेण यौवराज्यस्थः पित्रायं परिणायितः । दिव्यां कारणसंभूतां देवीं मदनमञ्चुकाम्

krameṇa yauvarājyasthaḥ pitrāyaṃ pariṇāyitaḥ / divyāṃ kāraṇasaṃbhūtāṃ devīṃ madanamañcukām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो हेमप्रभाक्यस्य विद्याधरपतेः सुता । एत्य स्वयं वृतवती कन्या रत्नप्रभेत्यमुम्

tato hemaprabhākyasya vidyādharapateḥ sutā / etya svayaṃ vṛtavatī kanyā ratnaprabhetyamum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथापि तां स्मरन् हंसीं नायं भजति निर्वृतिम् । एतच् च बालभृत्याय मह्यम् एतेन वर्णितम्

tathāpi tāṃ smaran haṃsīṃ nāyaṃ bhajati nirvṛtim / etac ca bālabhṛtyāya mahyam etena varṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्य मृगयायातस्यासीत्संदर्शनं वने । कयापि सिद्धतापस्या मद्द्वितीयस्य दैवतः

athāsya mṛgayāyātasyāsītsaṃdarśanaṃ vane / kayāpi siddhatāpasyā maddvitīyasya daivataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथाप्रसङ्गात् सा चैतम् एवं सानुग्रहाब्रवीत् । कर्मयोगात् पुरा पुत्र कामो हंसत्वम् आगतः

kathāprasaṅgāt sā caitam evaṃ sānugrahābravīt / karmayogāt purā putra kāmo haṃsatvam āgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य चाम्बुधितीरस्थचन्दनद्रुमवासिनः । प्रिया भार्याभवद्धंसी दिव्यस्त्री शापतश्च्युता

tasya cāmbudhitīrasthacandanadrumavāsinaḥ / priyā bhāryābhavaddhaṃsī divyastrī śāpataścyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेलाजलहृतापत्यशोकात्तस्यां च वारिधौ । क्षिप्तात्मनि स हंसो ऽपि तत्रैवात्मानमक्षिपत्

velājalahṛtāpatyaśokāttasyāṃ ca vāridhau / kṣiptātmani sa haṃso 'pi tatraivātmānamakṣipat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽद्य शंभोः प्रसादात्त्वं जातो वत्सेश्वरात्मजः । पूर्वजातिं च तां वत्स वेत्सि जातिस्मरो ह्य् असि

so 'dya śaṃbhoḥ prasādāttvaṃ jāto vatseśvarātmajaḥ / pūrvajātiṃ ca tāṃ vatsa vetsi jātismaro hy asi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा हंस्यप्येवमेवाब्धेः पारे कर्पूरसंभवे । पुरे कर्पूरिका नाम जाता राजसुताधुना

sā haṃsyapyevamevābdheḥ pāre karpūrasaṃbhave / pure karpūrikā nāma jātā rājasutādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्गच्छ तत्र पुत्र त्वं प्रियां भार्यामवाप्स्यसि । इत्य् उक्त्वा सा खमुत्पत्य तिरो ऽभूत्सिद्धतापसी

tadgaccha tatra putra tvaṃ priyāṃ bhāryāmavāpsyasi / ity uktvā sā khamutpatya tiro 'bhūtsiddhatāpasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं चास्मत्प्रभुर्ज्ञातप्रवृत्तिस्तत्क्षणं ततः । इतो ऽभिमुखमागन्तुं प्रावर्तत मया सह

ayaṃ cāsmatprabhurjñātapravṛttistatkṣaṇaṃ tataḥ / ito 'bhimukhamāgantuṃ prāvartata mayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वत्स्नेहास्कृष्यमाणश् च पणीकृत्य स्वजीवितम् । उत्तीर्य कान्तारशतं प्राप देशो ऽम्बुधेस्तटम्

tvatsnehāskṛṣyamāṇaś ca paṇīkṛtya svajīvitam / uttīrya kāntāraśataṃ prāpa deśo 'mbudhestaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र हेमपुरस्थो ऽस्मै तक्षा राज्यधराभिधः । मद्द्वितीयाय मिलितः प्रदाद्यन्त्रविमानकम्

tatra hemapurastho 'smai takṣā rājyadharābhidhaḥ / maddvitīyāya militaḥ pradādyantravimānakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्न् आरुह्य भयदे हा मूर्त इव साहसे । अब्धिकान्तारमुल्लङ्घ्य प्राप्तावावामिदं पुरम्

tasminn āruhya bhayade hā mūrta iva sāhase / abdhikāntāramullaṅghya prāptāvāvāmidaṃ puram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदर्थमसावेवं हा हंसीति वदन्निह । भ्रान्तो देवि मम स्वामी यावत्प्राप्तस्त्वदन्तिके

etadarthamasāvevaṃ hā haṃsīti vadanniha / bhrānto devi mama svāmī yāvatprāptastvadantike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीं त्वन्मुखोदारराकारमणदर्शनात् । असंख्यदुःखसांनिध्यतमोपह्नुतिम् अश्नुते

idānīṃ tvanmukhodārarākāramaṇadarśanāt / asaṃkhyaduḥkhasāṃnidhyatamopahnutim aśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। तद्दृष्टिनीलनलिनस्रजार्चय महातिथिम्

/ taddṛṣṭinīlanalinasrajārcaya mahātithim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वचो विरचितं गोमुखस्य निशम्य सा । संवादप्रत्ययात्सत्यं मेने कर्पूरिका तदा

evaṃ vaco viracitaṃ gomukhasya niśamya sā / saṃvādapratyayātsatyaṃ mene karpūrikā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो मय्यार्यपुत्रस्य स्नेहो ऽमुष्य मुधैव मे । विरक्तताभूद् इत्य् अन्तः प्रेमार्द्रा विममर्श च

aho mayyāryaputrasya sneho 'muṣya mudhaiva me / viraktatābhūd ity antaḥ premārdrā vimamarśa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच चाहं सत्यं सा हंसी धन्या च यत्कृते । एवं जन्मद्वये क्लेशमार्यपुत्रो ऽनुभूतवान्

uvāca cāhaṃ satyaṃ sā haṃsī dhanyā ca yatkṛte / evaṃ janmadvaye kleśamāryaputro 'nubhūtavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदहं वो ऽधुना दासी प्रेमक्रीतेति वादिनी । नरवाहनदत्तं तं स्नानाद्यैः सममानयत्

tadahaṃ vo 'dhunā dāsī premakrīteti vādinī / naravāhanadattaṃ taṃ snānādyaiḥ samamānayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परीवारमुखेनैतत् सर्वम् अबोधयत् । पितरं स्वं स चोपागत् तद्बुधैव तदन्तिकम्

tataḥ parīvāramukhenaitat sarvam abodhayat / pitaraṃ svaṃ sa copāgat tadbudhaiva tadantikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोत्पन्नविवाहेच्छां सुताम् तां तद्वरं तथा । नरवाहनदत्तं तं संप्राप्तम् उचितं चिरात्

tatrotpannavivāhecchāṃ sutām tāṃ tadvaraṃ tathā / naravāhanadattaṃ taṃ saṃprāptam ucitaṃ cirāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याधरमहाचक्रवर्तिलक्षणलाञ्छितम् । दृष्ट्वा कृतार्थमात्मानं सो ऽमन्यत तदा नृपः

vidyādharamahācakravartilakṣaṇalāñchitam / dṛṣṭvā kṛtārthamātmānaṃ so 'manyata tadā nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रददौ चामजामेतां तस्मै कर्पूरिकां ततः । नरवाहनदत्ताय यथाविधि स सादरम्

pradadau cāmajāmetāṃ tasmai karpūrikāṃ tataḥ / naravāhanadattāya yathāvidhi sa sādaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदादस्मै च जामात्रे प्रतिवह्निप्रदक्षिणम् । कोटीस्तिस्रः सुवर्णस्य कर्पूरस्य च तावतीः

adādasmai ca jāmātre prativahnipradakṣiṇam / koṭīstisraḥ suvarṇasya karpūrasya ca tāvatīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्राशयो बभूस् तत्र शोभां द्रष्टुम् इवागताः । गिरिजोद्वाहदृश्वानो मेरुकैलाससानवः

yadrāśayo babhūs tatra śobhāṃ draṣṭum ivāgatāḥ / girijodvāhadṛśvāno merukailāsasānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनस्तद्वस्त्रकोटीश् च दश दासीशतत्रयम् । स्वलंकृतं ददौ सो ऽस्मै कृती कर्पूरको नृपः

punastadvastrakoṭīś ca daśa dāsīśatatrayam / svalaṃkṛtaṃ dadau so 'smai kṛtī karpūrako nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तस्थौ कृतोद्वाहः स कर्पूरिकया तया । नरवाहनदत्तो ऽत्र समं प्रीत्येव मूर्तया

tatas tasthau kṛtodvāhaḥ sa karpūrikayā tayā / naravāhanadatto 'tra samaṃ prītyeva mūrtayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्य नाभून् मनःप्रीत्यै स वधूवरयोस्तयोः । संगमो माधवीवल्लीवसन्तोत्सवयोर् इव

kasya nābhūn manaḥprītyai sa vadhūvarayostayoḥ / saṃgamo mādhavīvallīvasantotsavayor iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एहि व्रजावः कौशाम्बीमित्यन्येद्युश् च सो ऽब्रवीत् । नरवाहनदत्तस्तां कृती कर्पूरिकां प्रियाम्

ehi vrajāvaḥ kauśāmbīmityanyedyuś ca so 'bravīt / naravāhanadattastāṃ kṛtī karpūrikāṃ priyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रत्यब्रवीत्सा तं यद्येवं तत्खगामिना । तेनैव त्वद्विमानेन व्रजामस्त्वरितं न किम्

tataḥ pratyabravītsā taṃ yadyevaṃ tatkhagāminā / tenaiva tvadvimānena vrajāmastvaritaṃ na kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्चेत्स्वल्पं तदपरं विस्तीर्णं ढौकयाम्य् अहम् । इह प्राणधराख्यो हि तक्षा यन्त्रविमानकृत्

taccetsvalpaṃ tadaparaṃ vistīrṇaṃ ḍhaukayāmy aham / iha prāṇadharākhyo hi takṣā yantravimānakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्ते देशान्तरायातस्तच्छीघ्रं कारयाम्यदः । इत्य् उक्त्वा सा प्रतीहारमानाय्य क्षत्तुरादिशत्

āste deśāntarāyātastacchīghraṃ kārayāmyadaḥ / ity uktvā sā pratīhāramānāyya kṣatturādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा तं यन्त्रतक्षाणं वद प्राणधरं महत् । व्योमगामि विमानं नः प्रस्थानायोपकल्पय

gatvā taṃ yantratakṣāṇaṃ vada prāṇadharaṃ mahat / vyomagāmi vimānaṃ naḥ prasthānāyopakalpaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विसृज्य क्षत्तारं राज्ञे कर्पूरिकाथ सा । चेटीमुखेन पित्रे तां प्रस्थानेच्छां न्यवेदयत्

evaṃ visṛjya kṣattāraṃ rājñe karpūrikātha sā / ceṭīmukhena pitre tāṃ prasthānecchāṃ nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च बुद्ध्व् ऐव तद्यावदायात्यत्रैव भूपतिः । नरवाहनदत्तो ऽन्तस्तावदेवम् अचिन्तयत्

sa ca buddhv aiva tadyāvadāyātyatraiva bhūpatiḥ / naravāhanadatto 'ntastāvadevam acintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्षा राज्यधरभ्राता सो ऽयं प्रानधरो ध्रुवम् । राजभीत्या स्वदेशाद्यो विद्रुतस् तेन वर्णितः

takṣā rājyadharabhrātā so 'yaṃ prānadharo dhruvam / rājabhītyā svadeśādyo vidrutas tena varṇitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् अस्मिंश्चिन्तयत्येव राज्ञि च क्षिप्रम् आगते । आगात् प्रतीहारयुतस्तक्षा प्राणधरो ऽत्र सः

ity asmiṃścintayatyeva rājñi ca kṣipram āgate / āgāt pratīhārayutastakṣā prāṇadharo 'tra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यजिज्ञपच् च सुमहद्विमानं कृतमस्ति मे । यन्मानुषसहस्राणि वहयद्यावहेलया

vyajijñapac ca sumahadvimānaṃ kṛtamasti me / yanmānuṣasahasrāṇi vahayadyāvahelayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवन्तं तक्षाणं साध्वित्य् उक्त्वाभिपूज्य च । नरवाहनदत्तो ऽथ तं पप्रच्छ स सादरम्

ity uktavantaṃ takṣāṇaṃ sādhvity uktvābhipūjya ca / naravāhanadatto 'tha taṃ papraccha sa sādaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिद्राज्यधरस्य त्वं भ्राता प्राणधरो ऽग्रजः । नानायन्त्रप्रयोगाणां वेत्ता सुमहताम् अपि

kaccidrājyadharasya tvaṃ bhrātā prāṇadharo 'grajaḥ / nānāyantraprayogāṇāṃ vettā sumahatām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव तस्य भ्राताहं देवो वेत्ति तु नौ कुतः । इति प्राणधरः सो ऽपि प्रणतः प्रत्युवाच तम्

sa eva tasya bhrātāhaṃ devo vetti tu nau kutaḥ / iti prāṇadharaḥ so 'pi praṇataḥ pratyuvāca tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो यथा राज्यधरेणोक्तं दृष्तो यथा च सः । नरवाहनदत्तस् तत् तथा तस्मै शशंस सः

tato yathā rājyadhareṇoktaṃ dṛṣto yathā ca saḥ / naravāhanadattas tat tathā tasmai śaśaṃsa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तेन मुदा प्राणधरेण समुपाहृते । महाविमाने ऽनुमतः श्वशुरेणात्र भूभुजा

atha tena mudā prāṇadhareṇa samupāhṛte / mahāvimāne 'numataḥ śvaśureṇātra bhūbhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आमन्त्र्य समारोप्य दासीकर्पूरकाञ्चनम् । तेन राजविसृष्टेन सह प्राणधरेण सः

tam āmantrya samāropya dāsīkarpūrakāñcanam / tena rājavisṛṣṭena saha prāṇadhareṇa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन च क्षत्तृमुख्येन श्वश्रूरचितमङ्गलः । कर्पूरिकां राजपुत्रीं नवामादाय तां वधूम्

tena ca kṣattṛmukhyena śvaśrūracitamaṅgalaḥ / karpūrikāṃ rājaputrīṃ navāmādāya tāṃ vadhūm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तदानो द्विजातिभ्यः सद्वस्त्रनिचयैश्च तैः । नरवाहनदत्तो ऽसावारुरोह सगोमुखः

dattadāno dvijātibhyaḥ sadvastranicayaiśca taiḥ / naravāhanadatto 'sāvāruroha sagomukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वमब्धेस्तटं तावद्यामो राज्यधरान्तिकम् । ततो हृहमिति प्राणधरं तं निजगाद सः

pūrvamabdhestaṭaṃ tāvadyāmo rājyadharāntikam / tato hṛhamiti prāṇadharaṃ taṃ nijagāda saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तेनाहतेनाशु विमानेनोत्पपात सः । नभो मनोरथेनेव पूर्णेन सपरिग्रहः

tatas tenāhatenāśu vimānenotpapāta saḥ / nabho manoratheneva pūrṇena saparigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणादुतीर्य जलधिं पुनस्तत्तीरवर्ति च । प्राप हेमपुरं धाम तस्य राज्यधरस्य अत्

kṣaṇādutīrya jaladhiṃ punastattīravarti ca / prāpa hemapuraṃ dhāma tasya rājyadharasya at

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र राज्यधरं प्रह्वं प्रहृष्टं भ्रातृदर्शनात् । दासीभिस्तमदासीकं संविभेजे च सोत्सवम्

tatra rājyadharaṃ prahvaṃ prahṛṣṭaṃ bhrātṛdarśanāt / dāsībhistamadāsīkaṃ saṃvibheje ca sotsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.