राजा च स तद् आकर्ण्य जज्वाल झटिति क्रुधा । स्त्रीवचःप्रत्ययो हन्ति विचारं महताम् अपि
rājā ca sa tad ākarṇya jajvāla jhaṭiti krudhā / strīvacaḥpratyayo hanti vicāraṃ mahatām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Somadeva: Kathasaritsagara·8·8.6
Somadeva: Kathasaritsagara 8.6
अब्रवीच् च स कान्तां स्वां समाश्वसिहि सुन्दरि । तस्यावश्यं करिष्यामि द्रोहिणो वधनिग्रहम्
abravīc ca sa kāntāṃ svāṃ samāśvasihi sundari / tasyāvaśyaṃ kariṣyāmi drohiṇo vadhanigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तु युक्त्या स हन्तव्यो भवेद् अपयशो ऽन्यथा । ख्यातं हि यत् पञ्चकृत्वो दत्तं मे तेन जीवितम्
kiṃ tu yuktyā sa hantavyo bhaved apayaśo 'nyathā / khyātaṃ hi yat pañcakṛtvo dattaṃ me tena jīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वदास्कन्दनदोषश् च लोके वक्तुं न युज्यते । इत्य् उक्ता तेन राज्ञा सा राज्ञी तं प्रत्यभाषत
tvadāskandanadoṣaś ca loke vaktuṃ na yujyate / ity uktā tena rājñā sā rājñī taṃ pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवाच्य एष दोषश् चेत् तदा वाच्यो ऽस्य सो ऽपि किम् । यो गौडेश्वरसख्येन प्रभुद्रेहो समुद्यमः
avācya eṣa doṣaś cet tadā vācyo 'sya so 'pi kim / yo gauḍeśvarasakhyena prabhudreho samudyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्ते तया युक्तम् उक्तम् इत्य् अभिधाय सः । ययौ राजा महासेनो निजम् आस्थानसंसदम्
evam ukte tayā yuktam uktam ity abhidhāya saḥ / yayau rājā mahāseno nijam āsthānasaṃsadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सर्वे समाजग्मुर् दर्शनायास्य भूपतेः । राजानो राजपुत्राश् च सामन्ता मन्त्रिणस् तथा
tatra sarve samājagmur darśanāyāsya bhūpateḥ / rājāno rājaputrāś ca sāmantā mantriṇas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् च गुणशर्मापि गृहाद् राजकुल प्रति । आगान् मार्गे च सुबहून्य् अनिमित्तान्य् अवैक्षत
tāvac ca guṇaśarmāpi gṛhād rājakula prati / āgān mārge ca subahūny animittāny avaikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामस् तस्माभवत् काकः श्वा वामाद् दक्षिणं ययौ । दक्षिणो ऽहरिभूद् वामः सस्कन्धश् चास्फुरद् भुजः
vāmas tasmābhavat kākaḥ śvā vāmād dakṣiṇaṃ yayau / dakṣiṇo 'haribhūd vāmaḥ saskandhaś cāsphurad bhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशुभं सूचयन्त्य् एतान्य् अनिमित्तानि मे ध्रुवम् । तन् ममैवास्तु यत् किंचिन् मा भूद् राज्ञस् तु मत्प्रभोः
aśubhaṃ sūcayanty etāny animittāni me dhruvam / tan mamaivāstu yat kiṃcin mā bhūd rājñas tu matprabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अन्तश् चिन्तयन् सो ऽथ नृपस्यास्थानम् आविशत् । मा स्याद् राजकुले किंचिद् विरुद्धम् इति भक्तितः
ity antaś cintayan so 'tha nṛpasyāsthānam āviśat / mā syād rājakule kiṃcid viruddham iti bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणम्यात्रोपविष्टं च न तं राजा स पूर्ववत् । अभ्यनन्दद् अपश्यत् तु तिर्यक् क्रोधेद्धया दृशा
praṇamyātropaviṣṭaṃ ca na taṃ rājā sa pūrvavat / abhyanandad apaśyat tu tiryak krodheddhayā dṛśā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् एतद् इति तस्मिंश् च गुणशर्मणि शङ्किते । स उत्थायासनाद् राजा तस्य स्कन्ध उपाविशत्
kim etad iti tasmiṃś ca guṇaśarmaṇi śaṅkite / sa utthāyāsanād rājā tasya skandha upāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मितांश् चाब्रवीत् सभ्यान् न्यायं मे गुणशर्मणः । शृणुतेति ततस् तं स गुणशर्मा व्यजिज्ञपत्
vismitāṃś cābravīt sabhyān nyāyaṃ me guṇaśarmaṇaḥ / śṛṇuteti tatas taṃ sa guṇaśarmā vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृत्यो ऽहं त्वं प्रभुस् तन् नौ व्यवहारः कथं समः । अधितिष्ठासनं पश्चाद् यथेच्छसि तथादिश
bhṛtyo 'haṃ tvaṃ prabhus tan nau vyavahāraḥ kathaṃ samaḥ / adhitiṣṭhāsanaṃ paścād yathecchasi tathādiśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति धीरेण तेनोक्तो मन्त्रिभिश् च प्रबोधितः । अध्यास्ते स्मासनं राजा पुनः सभ्यान् उवाच च
iti dhīreṇa tenokto mantribhiś ca prabodhitaḥ / adhyāste smāsanaṃ rājā punaḥ sabhyān uvāca ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदितं तावद् एतद् वो मन्त्रिणो यत् क्रमागतान् । विहाय गुणशर्मायं तावद् आत्मसमः कृतः
viditaṃ tāvad etad vo mantriṇo yat kramāgatān / vihāya guṇaśarmāyaṃ tāvad ātmasamaḥ kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रूयतां मम चैतेन कीदृग् दूतगतागतैः । गौडेश्वरेण कृत्वैक्यं द्रोहः कर्तुम् अचिन्त्यत
śrūyatāṃ mama caitena kīdṛg dūtagatāgataiḥ / gauḍeśvareṇa kṛtvaikyaṃ drohaḥ kartum acintyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा वर्णयाम् आस तत् तेभ्यः स महीपतिः । यद् अशोकवती तस्मै जगाद रचितं मृषा
ity uktvā varṇayām āsa tat tebhyaḥ sa mahīpatiḥ / yad aśokavatī tasmai jagāda racitaṃ mṛṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽप्य् आत्मध्वंसनाक्षेपस् तया तस्य मृषोदितः । निष्कास्य लोकान् आप्तेभ्यः सो ऽप्य् उक्तस् तेन भूभुजा
yo 'py ātmadhvaṃsanākṣepas tayā tasya mṛṣoditaḥ / niṣkāsya lokān āptebhyaḥ so 'py uktas tena bhūbhujā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स गुणशर्मा तम् उवाचासत्यम् ईदृशम् । देव केनासि विज्ञप्तः खचित्रं केन निर्मितम्
tataḥ sa guṇaśarmā tam uvācāsatyam īdṛśam / deva kenāsi vijñaptaḥ khacitraṃ kena nirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वैव नृपो ऽवादीत् पाप सत्यं न चेद् इदम् । चरुभाण्डान्तरस्थं तत् कथं ज्ञातं विषं त्वया
tac chrutvaiva nṛpo 'vādīt pāpa satyaṃ na ced idam / carubhāṇḍāntarasthaṃ tat kathaṃ jñātaṃ viṣaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्ञया ज्ञायते सर्वम् इत्य् उक्ते गुणशर्मणा । अशक्यम् एतद् इत्य् ऊचुस् तद्द्वेषेणान्यमन्त्रिणः
prajñayā jñāyate sarvam ity ukte guṇaśarmaṇā / aśakyam etad ity ūcus taddveṣeṇānyamantriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव तत्त्वम् अनन्विष्य वक्तुम् एव न ते क्षमम् । प्रभुश् च निर्विचारश् च नीतिज्ञैर् न प्रशस्यते
deva tattvam ananviṣya vaktum eva na te kṣamam / prabhuś ca nirvicāraś ca nītijñair na praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अस्य वदतो भूयः स राजा गुणशर्मणः । धावित्वा छुरिकाघातं ददौ धृष्ट इति ब्रुवन्
ity asya vadato bhūyaḥ sa rājā guṇaśarmaṇaḥ / dhāvitvā churikāghātaṃ dadau dhṛṣṭa iti bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् प्रहारे करणप्रयोगात् तेन वञ्चिते । अन्ये तु प्रहरन्ति स्म वीरे तस्मिन् नृपानुगाः
tasmin prahāre karaṇaprayogāt tena vañcite / anye tu praharanti sma vīre tasmin nṛpānugāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चापि युद्धकरणैर् वञ्चयित्वा कृपाणिकाः । गुणशर्मा समं तेषां सर्वेषाम् अप्य् अपाहरत्
sa cāpi yuddhakaraṇair vañcayitvā kṛpāṇikāḥ / guṇaśarmā samaṃ teṣāṃ sarveṣām apy apāharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बबन्ध चैतान् अन्योन्यकेशपाशेन वेष्टितान् । कृत्वा करणयुक्त्यैव चित्रशिक्षितलाघवः
babandha caitān anyonyakeśapāśena veṣṭitān / kṛtvā karaṇayuktyaiva citraśikṣitalāghavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्ययौ च ततस् तस्याः प्रसह्य नृपसंसदः । जघान शतमात्रं च योधानाम् अनुधावताम्
niryayau ca tatas tasyāḥ prasahya nṛpasaṃsadaḥ / jaghāna śatamātraṃ ca yodhānām anudhāvatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दत्त्वाञ्चलस्थं तद् अन्तर्धानाञ्जनं दृशोः । अदृश्यः प्रययौ तस्माद् देशात् तत्क्षणम् एव सः
tato dattvāñcalasthaṃ tad antardhānāñjanaṃ dṛśoḥ / adṛśyaḥ prayayau tasmād deśāt tatkṣaṇam eva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणापथम् उद्दिश्य गच्छंश् चाचिन्तयत् पथि । नूनं तयाशोकवत्या मूढो ऽसौ प्रेरितो नृपः
dakṣiṇāpatham uddiśya gacchaṃś cācintayat pathi / nūnaṃ tayāśokavatyā mūḍho 'sau prerito nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो विषाद् अप्य् अधिकाः स्त्रियो रक्तविमानिताः । अहो असेव्याः साधूनां राजानो तत्त्वदर्शिनः
aho viṣād apy adhikāḥ striyo raktavimānitāḥ / aho asevyāḥ sādhūnāṃ rājāno tattvadarśinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादि चिन्तयन् प्राप गुणशर्मा कथंचन । ग्रामं तत्र वटस्याधो ददर्शैकं द्विजोत्तमम्
ityādi cintayan prāpa guṇaśarmā kathaṃcana / grāmaṃ tatra vaṭasyādho dadarśaikaṃ dvijottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्यान् अध्यापयन्तं तम् उपसृत्याभ्यवादयत् । सो ऽपि तं विहितातिथ्यः पप्रच्छ ब्राह्मणः क्षणात्
śiṣyān adhyāpayantaṃ tam upasṛtyābhyavādayat / so 'pi taṃ vihitātithyaḥ papraccha brāhmaṇaḥ kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हे ब्रह्मन् कतमां शाखाम् अधीषे कथ्यताम् इति । ततः स गुणशर्मा तं ब्राह्मणं प्रत्यवोचत
he brahman katamāṃ śākhām adhīṣe kathyatām iti / tataḥ sa guṇaśarmā taṃ brāhmaṇaṃ pratyavocata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पठामि द्वादश ब्रह्मञ् शाखा द्वे सामवेदतः । ऋग्वेदाद् द्वे यजुर्वेदात् सप्त चैकाम् अथर्वतः
paṭhāmi dvādaśa brahmañ śākhā dve sāmavedataḥ / ṛgvedād dve yajurvedāt sapta caikām atharvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा तर्हि देवस् त्वम् इत्य् उक्त्वा ब्राह्मणो ऽथ सः । आकृत्या कथितोत्कर्षं प्रह्वः पप्रच्छ तं पुनः
tac chrutvā tarhi devas tvam ity uktvā brāhmaṇo 'tha saḥ / ākṛtyā kathitotkarṣaṃ prahvaḥ papraccha taṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को देशः को ऽन्वयो ब्रूहि जन्मनालंकृतस् त्वया । किं ते नाम कथं चेयत् त्वयाधीतं क्व वा वद
ko deśaḥ ko 'nvayo brūhi janmanālaṃkṛtas tvayā / kiṃ te nāma kathaṃ ceyat tvayādhītaṃ kva vā vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा गुणशर्मा तम् उवाचोज्जयिनीपुरि । आदित्यशर्मनामासीत् कोऽपि ब्राह्मणपुत्रकः
tac chrutvā guṇaśarmā tam uvācojjayinīpuri / ādityaśarmanāmāsīt ko'pi brāhmaṇaputrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिता तस्य च बालस्य सतः पञ्चत्वम् आययौ । माता तेन समं पत्या विवेश च हुताशनम्
pitā tasya ca bālasya sataḥ pañcatvam āyayau / mātā tena samaṃ patyā viveśa ca hutāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स ववृधे तस्यां पुरि मातुलवेश्मनि । आदित्यशर्माधीयानो वेदान् विद्याः कलास् तथा
tataḥ sa vavṛdhe tasyāṃ puri mātulaveśmani / ādityaśarmādhīyāno vedān vidyāḥ kalās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तविद्यस्य तस्यात्र जपव्रतनिषेविणः । प्रव्राजकेन केनापि सख्यं समुदपद्यत
prāptavidyasya tasyātra japavrataniṣeviṇaḥ / pravrājakena kenāpi sakhyaṃ samudapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स परिव्राट् समं तेन मित्त्रेणादित्यशर्मणा । गत्वा पितृवने होमं यक्षिणीसिद्धये व्यधात्
sa parivrāṭ samaṃ tena mittreṇādityaśarmaṇā / gatvā pitṛvane homaṃ yakṣiṇīsiddhaye vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तस्याविरासीच् च कार्तस्वरविमानगा । वरकन्यापरिवृता दिव्यकन्या स्वलंकृता
tatra tasyāvirāsīc ca kārtasvaravimānagā / varakanyāparivṛtā divyakanyā svalaṃkṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तं मधुरया वाचा बभाषे मस्करिन्न् अहम् । विद्युन्मालाभिधा यक्षी यक्षिण्यश् चापरा इमाः
sā taṃ madhurayā vācā babhāṣe maskarinn aham / vidyunmālābhidhā yakṣī yakṣiṇyaś cāparā imāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् इतो मत्परीवाराद् गृहाणैकां यथारुचि । एतावद् एव सिद्धं ते मन्त्रसाधनयानया
tad ito matparīvārād gṛhāṇaikāṃ yathāruci / etāvad eva siddhaṃ te mantrasādhanayānayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया हि नैव विज्ञातं पूर्णं मन्मन्त्रसाधनम् । अतो ऽहं ते न सिद्धैव मान्यं क्लेशं वृथा कृथाः
tvayā hi naiva vijñātaṃ pūrṇaṃ manmantrasādhanam / ato 'haṃ te na siddhaiva mānyaṃ kleśaṃ vṛthā kṛthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तस् तया यक्ष्या परिव्राड् अनुमान्य सः । यक्षिणीम् अग्रहीद् एकां तस्मात् तत्परिवारतः
evam uktas tayā yakṣyā parivrāḍ anumānya saḥ / yakṣiṇīm agrahīd ekāṃ tasmāt tatparivārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च विद्युन्माला सा तिरो ऽभूत् तां च यक्षिणीम् । आदित्यशर्मा पप्रच्छ सिद्धा प्रव्राजकस्य या
tataś ca vidyunmālā sā tiro 'bhūt tāṃ ca yakṣiṇīm / ādityaśarmā papraccha siddhā pravrājakasya yā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्य् अस्ति विद्युन्मालातो यक्षिणी काचिद् उत्तमा । तच् छ्रुत्वा यक्षिणी सा तं प्रत्युवाचास्ति सुन्दर
apy asti vidyunmālāto yakṣiṇī kācid uttamā / tac chrutvā yakṣiṇī sā taṃ pratyuvācāsti sundara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्युन्माला चन्द्रलेखा तृतीया च सुलोचना । उत्तमा यक्षिणीष्व् एता एतास्व् अपि सुलोचना
vidyunmālā candralekhā tṛtīyā ca sulocanā / uttamā yakṣiṇīṣv etā etāsv api sulocanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा सा यथाकालम् आगन्तुं यक्षिणी ययौ । आदित्यशर्मणा साकम् अगात् प्रव्राट् च तद्गृहम्
ity uktvā sā yathākālam āgantuṃ yakṣiṇī yayau / ādityaśarmaṇā sākam agāt pravrāṭ ca tadgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रतिदिनं तस्मै प्रीता प्रव्रजकाय सा । प्रायच्छद् यक्षिणी भोगान् इष्टान् कालोपगामिनी
tatra pratidinaṃ tasmai prītā pravrajakāya sā / prāyacchad yakṣiṇī bhogān iṣṭān kālopagāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदादित्यशर्मा च प्रव्राजकमुखेन ताम् । सुलोचनामन्त्रविधिं को जानातीति पृष्टवान्
ekadādityaśarmā ca pravrājakamukhena tām / sulocanāmantravidhiṃ ko jānātīti pṛṣṭavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि तन्मुख एवास्मै यक्षिण्य् एवं किलाब्रवीत् । अस्ति तुम्बवनं नाम स्थानं दक्षिणदिग्भुवि
sāpi tanmukha evāsmai yakṣiṇy evaṃ kilābravīt / asti tumbavanaṃ nāma sthānaṃ dakṣiṇadigbhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रास्ति विष्णुगुप्ताख्यो वेणातीरकृतास्पदः । प्रव्राजको भदन्ताग्र्यः स तद् वेत्ति सविस्तरम्
tatrāsti viṣṇuguptākhyo veṇātīrakṛtāspadaḥ / pravrājako bhadantāgryaḥ sa tad vetti savistaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्ध्वैतद् यक्षिणीवाक्यात् तं देशं चोत्सुकौ ययौ । आदित्यशर्मानुगतः प्रीत्या प्रव्राजकेन सः
buddhvaitad yakṣiṇīvākyāt taṃ deśaṃ cotsukau yayau / ādityaśarmānugataḥ prītyā pravrājakena saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रान्विष्य यथावत् तं भदन्तम् अभिगम्य च । परिचर्यापरो भक्त्या त्रीणि वर्षाण्य् असेवत
tatrānviṣya yathāvat taṃ bhadantam abhigamya ca / paricaryāparo bhaktyā trīṇi varṣāṇy asevata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाचरच् च यक्षिण्या परिव्राट् सिद्धया तया । यथोपयोगोपहृतैर् उपचारैर् अमानुषैः
upācarac ca yakṣiṇyā parivrāṭ siddhayā tayā / yathopayogopahṛtair upacārair amānuṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तुष्टो भदन्तो ऽसौ तस्माय् आदित्यशर्मणे । ददौ सुलोचनामन्त्रम् अर्थितं सविधानकम्
tatas tuṣṭo bhadanto 'sau tasmāy ādityaśarmaṇe / dadau sulocanāmantram arthitaṃ savidhānakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चादित्यशर्मा तं मन्त्रं प्राप्य समाप्य च । होमं चकार संपूर्णं गत्वैकान्ते यथाविधि
tataś cādityaśarmā taṃ mantraṃ prāpya samāpya ca / homaṃ cakāra saṃpūrṇaṃ gatvaikānte yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य विमानस्था यक्षिणी सा सुलोचना । प्रादुर्बभूव रूपेण जगदाश्चर्यदायिना
tatas tasya vimānasthā yakṣiṇī sā sulocanā / prādurbabhūva rūpeṇa jagadāścaryadāyinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाद चैतम् एह्य् एहि सिद्धाहं तव किं पुनः । षण्मासं कन्यकाभावो नापनेयो मम त्वया
jagāda caitam ehy ehi siddhāhaṃ tava kiṃ punaḥ / ṣaṇmāsaṃ kanyakābhāvo nāpaneyo mama tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि मत्तो महावीरमृद्धिपात्रं सुलक्षणम् । सर्वज्ञकल्पम् अजितं पुत्रं संप्राप्तुम् इच्छसि
yadi matto mahāvīramṛddhipātraṃ sulakṣaṇam / sarvajñakalpam ajitaṃ putraṃ saṃprāptum icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा सा तथेत्य् एनम् उक्तवन्तं च यक्षिणी । आदायादित्यशर्माणं विमानेनालकां ययौ
ity uktvā sā tathety enam uktavantaṃ ca yakṣiṇī / ādāyādityaśarmāṇaṃ vimānenālakāṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च तत्र समीपस्थां तां पश्यन्न् आस्त सर्वदा । आदित्यशर्मा षण्मासान् असिधाराव्रतं चरन्
sa ca tatra samīpasthāṃ tāṃ paśyann āsta sarvadā / ādityaśarmā ṣaṇmāsān asidhārāvrataṃ caran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तुष्टो धनाध्यक्षो दिव्येन विधिना स्वयम् । आदित्यशर्मणे तस्मै व्यतरत् तां सुलोचनाम्
tatas tuṣṭo dhanādhyakṣo divyena vidhinā svayam / ādityaśarmaṇe tasmai vyatarat tāṃ sulocanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां तस्य द्विजस्यात्र जातो ऽयम् अहम् आत्मजः । पित्रा च मे कृतं नाम गुणशर्मेति सद्गुणात्
tasyāṃ tasya dvijasyātra jāto 'yam aham ātmajaḥ / pitrā ca me kṛtaṃ nāma guṇaśarmeti sadguṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तत्रैव यक्षाधिपतेर् मणिधराभिधात् । क्रमाद् वेदाश् च विद्याश् च कलाश् चाधिगता मया
tatas tatraiva yakṣādhipater maṇidharābhidhāt / kramād vedāś ca vidyāś ca kalāś cādhigatā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैकदा किम् अप्य् आगाच् छक्रो ऽत्र धनदान्तिकम् । उदतिष्ठंश् च तं दृष्ट्वा ये तत्रासत केचन
athaikadā kim apy āgāc chakro 'tra dhanadāntikam / udatiṣṭhaṃś ca taṃ dṛṣṭvā ye tatrāsata kecana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्पितादित्यशर्मा तु तत्कालं विधियोगतः । अन्यत्र गतचित्तत्वान् नोदतिष्ठत् ससंभ्रमः
matpitādityaśarmā tu tatkālaṃ vidhiyogataḥ / anyatra gatacittatvān nodatiṣṭhat sasaṃbhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तम् अशपत् क्रुद्धः स शक्रो धिग् जड व्रज । स्वम् एव मर्त्यलोकं तं नेह योग्यो भवान् इति
tatas tam aśapat kruddhaḥ sa śakro dhig jaḍa vraja / svam eva martyalokaṃ taṃ neha yogyo bhavān iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणिपत्यानुनीतो ऽथ स सुलोचनया तया । शक्रो ऽब्रवीत् तर्हि मा गान् मर्त्यलोकमयं स्वयम्
praṇipatyānunīto 'tha sa sulocanayā tayā / śakro 'bravīt tarhi mā gān martyalokamayaṃ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् पुत्रस् तु यात्व् एष पुत्रो ह्य् आत्मैव कथ्यते । मा भून् मद्वचनं मोघम् इत्य् उक्त्वेन्द्रः शमं ययौ
etat putras tu yātv eṣa putro hy ātmaiva kathyate / mā bhūn madvacanaṃ mogham ity uktvendraḥ śamaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पित्राहम् आनीय निजमातुलवेश्मनि । उज्जयिन्यां विनिक्षिप्तो भवितव्यं हि यस्य तत्
tataḥ pitrāham ānīya nijamātulaveśmani / ujjayinyāṃ vinikṣipto bhavitavyaṃ hi yasya tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राजायत सख्यं मे राज्ञात्रत्येन दैवतः । ततो ऽत्र मम यद् वृत्तं तत् सर्वं शृणु वच्मि ते
tatrājāyata sakhyaṃ me rājñātratyena daivataḥ / tato 'tra mama yad vṛttaṃ tat sarvaṃ śṛṇu vacmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वामूलवृत्तान्तं यद् अशोकवतीकृतम् । यच् च राज्ञा कृतं तस्य युद्धान्तं तद् अवर्णयत्
ity uktvāmūlavṛttāntaṃ yad aśokavatīkṛtam / yac ca rājñā kṛtaṃ tasya yuddhāntaṃ tad avarṇayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश् चोवाच तं ब्रह्मन्न् इत्थम् अस्मि पलायितः । देशान्तरं व्रजन् मार्गे भवन्तम् इह दृष्टवान्
punaś covāca taṃ brahmann ittham asmi palāyitaḥ / deśāntaraṃ vrajan mārge bhavantam iha dṛṣṭavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वैतद् ब्राह्मणस् तं स गुणशर्माणम् अभ्यधात् । तर्हि धन्यो ऽस्मि संवृत्तस् त्वदभ्यागमनात् प्रभो
śrutvaitad brāhmaṇas taṃ sa guṇaśarmāṇam abhyadhāt / tarhi dhanyo 'smi saṃvṛttas tvadabhyāgamanāt prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एहि मे गृहं तावद् अग्निदत्तं च विद्धि माम् । नाम्ना मदग्रहारश् च ग्रामो ऽयं निर्वृतो भव
tad ehi me gṛhaṃ tāvad agnidattaṃ ca viddhi mām / nāmnā madagrahāraś ca grāmo 'yaṃ nirvṛto bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा सो ऽग्निदत्तस् तं गृहं प्रावेशयन् निजम् । ऋद्धिमद् गुणशर्माणं बहुगोमहिषीहयम्
ity uktvā so 'gnidattas taṃ gṛhaṃ prāveśayan nijam / ṛddhimad guṇaśarmāṇaṃ bahugomahiṣīhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्नानाङ्गरागाभ्यां वस्त्रैर् आभरणैश् च तम् । अतिथिं मानयाम् आस भोजनैर् विविधैश् च सः
tatra snānāṅgarāgābhyāṃ vastrair ābharaṇaiś ca tam / atithiṃ mānayām āsa bhojanair vividhaiś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदर्शयच् च तस्मै स्वां काम्यरूपां सुरैर् अपि । लक्षणावेक्षणम् इषात् सुन्दरीं नाम कन्यकाम्
adarśayac ca tasmai svāṃ kāmyarūpāṃ surair api / lakṣaṇāvekṣaṇam iṣāt sundarīṃ nāma kanyakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणशर्मापि सो ऽनन्यसमरूपां विलोक्य ताम् । सपत्न्यो ऽस्या भविष्यन्तीत्य् अग्निदत्तम् उवाच तम्
guṇaśarmāpi so 'nanyasamarūpāṃ vilokya tām / sapatnyo 'syā bhaviṣyantīty agnidattam uvāca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नासायां तिलको ऽस्त्य् अस्यास् तत्संबन्धाच् च वच्म्य् अहम् । उरस्य् अस्ति द्वितीयो ऽपि तयोश् चैतत् फलं विदुः
nāsāyāṃ tilako 'sty asyās tatsaṃbandhāc ca vacmy aham / urasy asti dvitīyo 'pi tayoś caitat phalaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तेनोदिते तस्या भ्राता पितुर् अनुज्ञया । उद्घाटयत्य् उरो यावत् तावत् तीलकम् ऐक्षत
evaṃ tenodite tasyā bhrātā pitur anujñayā / udghāṭayaty uro yāvat tāvat tīlakam aikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽग्निदत्तः साश्चर्यो गुणशर्माणम् अभ्यधात् । सर्वज्ञस् त्वम् इमौ त्व् अस्यास् तिलकौ नाशुभप्रदौ
tato 'gnidattaḥ sāścaryo guṇaśarmāṇam abhyadhāt / sarvajñas tvam imau tv asyās tilakau nāśubhapradau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपत्न्यो हि भवन्तीह प्रायः श्रीमति भर्तरि । दरिद्रो बिभृयाद् एकाम् अपि कष्टं कुतो बहूः
sapatnyo hi bhavantīha prāyaḥ śrīmati bhartari / daridro bibhṛyād ekām api kaṣṭaṃ kuto bahūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा गुणशर्मा तं प्रत्युवाच यथात्थ भोः । सुलक्षणाया ईदृश्या ह्य् अकृतेर् अशुभं कुतः
tac chrutvā guṇaśarmā taṃ pratyuvāca yathāttha bhoḥ / sulakṣaṇāyā īdṛśyā hy akṛter aśubhaṃ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् ऊचिवान् प्रसङ्गेन पृष्टस् तस्मै शशंस सः । प्रत्यङ्गं तिलकादीनां फलं स्त्रीपुंसयोः पृथक्
ity ūcivān prasaṅgena pṛṣṭas tasmai śaśaṃsa saḥ / pratyaṅgaṃ tilakādīnāṃ phalaṃ strīpuṃsayoḥ pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा च गुणशर्माणं तं सा दृष्ट्वैव सुन्दरी । इत्य् एष पातुं दृष्ट्यैव चकोरीवेन्दुम् उत्सुका
tadā ca guṇaśarmāṇaṃ taṃ sā dṛṣṭvaiva sundarī / ity eṣa pātuṃ dṛṣṭyaiva cakorīvendum utsukā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽग्निदत्तो विजने गुणशर्माणम् आह तम् । महाभाग ददाम्य् एतां कन्यां ते सुन्दरीम् अहम्
tato 'gnidatto vijane guṇaśarmāṇam āha tam / mahābhāga dadāmy etāṃ kanyāṃ te sundarīm aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा गा विदेशं तिष्ठेह गृहे मम यथासुखम् । एतत् तद्वचनं श्रुत्वा गुणशर्माप्य् उवाच तम्
mā gā videśaṃ tiṣṭheha gṛhe mama yathāsukham / etat tadvacanaṃ śrutvā guṇaśarmāpy uvāca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यम् एवं कृते किं किं न सौख्यं मम किं तु माम् । मिथ्या राजावमानाग्नितप्तं प्रीणास्ति नैव तत्
satyam evaṃ kṛte kiṃ kiṃ na saukhyaṃ mama kiṃ tu mām / mithyā rājāvamānāgnitaptaṃ prīṇāsti naiva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्ता चन्द्रोदयो वीणापञ्चमध्वनिर् इत्य् अमी । ये नन्दयन्ति सुखितान् दुःखितान् व्यथयन्ति ते
kāntā candrodayo vīṇāpañcamadhvanir ity amī / ye nandayanti sukhitān duḥkhitān vyathayanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाया च स्वरसा रक्ता भवेद् अव्यभिचारिनी । अवशा पितृदत्ता तु स्याद् अशोकवती यथा
jāyā ca svarasā raktā bhaved avyabhicārinī / avaśā pitṛdattā tu syād aśokavatī yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतः प्रदेशान् निकटा सा किं चोज्जयिनी पुरि । तद् बुद्ध्वा स नृपो जातु मम कुर्याद् उपद्रवम्
itaḥ pradeśān nikaṭā sā kiṃ cojjayinī puri / tad buddhvā sa nṛpo jātu mama kuryād upadravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् परिभ्रम्य तीर्थानि प्रक्षाल्याजन्मकिल्बिषम् । शरीरम् एतत् त्यक्ष्यामि भविष्याम्य् अथ निर्वृतः
tat paribhramya tīrthāni prakṣālyājanmakilbiṣam / śarīram etat tyakṣyāmi bhaviṣyāmy atha nirvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवन्तं प्रत्याह सो ऽग्निदत्तो विहस्य तम् । तवापि मोहो यत्रेदृक् तत्रान्यस्य किम् उच्यताम्
ity uktavantaṃ pratyāha so 'gnidatto vihasya tam / tavāpi moho yatredṛk tatrānyasya kim ucyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञावमानाद् धानिः का वद शुद्धाशयस्य ते । पङ्को हि नभसि क्षिप्तः क्षेप्तुः पतति मूर्धनि
ajñāvamānād dhāniḥ kā vada śuddhāśayasya te / paṅko hi nabhasi kṣiptaḥ kṣeptuḥ patati mūrdhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजैव सो चिरात् प्रप्स्यत्य् अविशेषज्ञताफलम् । मोहान्धम् अविवेकं हि श्रीश् चिराय न सेवते
rājaiva so cirāt prapsyaty aviśeṣajñatāphalam / mohāndham avivekaṃ hi śrīś cirāya na sevate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं चाशोकवती दृष्ट्वा वैरस्यं स्त्रीषु चेत् तव । सतीं दृष्ट्वा न किं तासु श्रद्धा वेत्सि च लक्षणम्
kiṃ cāśokavatī dṛṣṭvā vairasyaṃ strīṣu cet tava / satīṃ dṛṣṭvā na kiṃ tāsu śraddhā vetsi ca lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निकटोज्जयिनी वा चेत् तव दास्याम्य् अहं तथा । यथा त्वाम् इह तिष्ठन्तं नैव ज्ञास्यति कश्चन
nikaṭojjayinī vā cet tava dāsyāmy ahaṃ tathā / yathā tvām iha tiṣṭhantaṃ naiva jñāsyati kaścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थयात्रा तवेष्टा वा तच् छस्ता तस्य सा बुधैः । संपत्तिर् विधिवन् न स्याद् वैदिके यस्य कर्मणि
tīrthayātrā taveṣṭā vā tac chastā tasya sā budhaiḥ / saṃpattir vidhivan na syād vaidike yasya karmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यथा देवपित्रग्निक्रियाव्रतजपादिभिः । गृहे या पुण्यनिष्पत्तिः साध्वनि भ्रमतः कुतः
anyathā devapitragnikriyāvratajapādibhiḥ / gṛhe yā puṇyaniṣpattiḥ sādhvani bhramataḥ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजोपधानो भूशायी भिक्षाशी केवलो ऽधनः । मुनेः समत्वं प्राप्यापि न क्लेशैर् मुच्यते ऽध्वगः
bhujopadhāno bhūśāyī bhikṣāśī kevalo 'dhanaḥ / muneḥ samatvaṃ prāpyāpi na kleśair mucyate 'dhvagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहत्यागात् सुखं यद् वा वाञ्छस्य् एष तव भ्रमः । इतः कष्टतरं दुःखम् अमुत्र ह्य् आत्मघातिनाम्
dehatyāgāt sukhaṃ yad vā vāñchasy eṣa tava bhramaḥ / itaḥ kaṣṭataraṃ duḥkham amutra hy ātmaghātinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एषो ऽनुचितो मोहो यूनश् च विदुषश् च ते । स्वयं विचारयावश्यं कर्तव्यं मद्वचस् तव
tad eṣo 'nucito moho yūnaś ca viduṣaś ca te / svayaṃ vicārayāvaśyaṃ kartavyaṃ madvacas tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयास्मीह गुप्तं ते भूगृहं पृथु सुन्दरम् । विवाह्य सुन्दरीं दुःखम् अमुत्र ह्य् आत्मघातिनाम्
kārayāsmīha guptaṃ te bhūgṛhaṃ pṛthu sundaram / vivāhya sundarīṃ duḥkham amutra hy ātmaghātinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनाग्निदत्तेन बोधितः स प्रयत्नतः । गुणशर्मा तथेत्य् एतत् प्रतिपद्य जगाद तम्
iti tenāgnidattena bodhitaḥ sa prayatnataḥ / guṇaśarmā tathety etat pratipadya jagāda tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतं मया ते वचनं को भार्यां सुन्दरीं त्यजेत् । किं त्व् एताम् अकृती नाहं परिणेष्यामि ते सुताम्
kṛtaṃ mayā te vacanaṃ ko bhāryāṃ sundarīṃ tyajet / kiṃ tv etām akṛtī nāhaṃ pariṇeṣyāmi te sutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधयाम्य् अहं तावद् देवं कंचित् सुसंयतः । येन तस्य कृतघ्नस्य राज्ञः कुर्यां प्रतिक्रियाम्
ārādhayāmy ahaṃ tāvad devaṃ kaṃcit susaṃyataḥ / yena tasya kṛtaghnasya rājñaḥ kuryāṃ pratikriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तद्वचनं हृष्टः सो ऽग्निदत्तो ऽन्वमन्यत । सो ऽपि तां गुणशर्मात्र विशश्राम सुखं निशाम्
iti tadvacanaṃ hṛṣṭaḥ so 'gnidatto 'nvamanyata / so 'pi tāṃ guṇaśarmātra viśaśrāma sukhaṃ niśām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येद्युश् चाग्निदत्तो ऽस्य सौख्यार्थं तत्र गुप्तिमत् । पातालवसतिप्रख्यं कारयाम् आस भूगृहम्
anyedyuś cāgnidatto 'sya saukhyārthaṃ tatra guptimat / pātālavasatiprakhyaṃ kārayām āsa bhūgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रस्थश् चाग्निदत्तं स गुणशर्माब्रवीद् रहः । इहान्तर् ब्रूहि कं देवं केन मन्त्रेण भक्तितः
tatrasthaś cāgnidattaṃ sa guṇaśarmābravīd rahaḥ / ihāntar brūhi kaṃ devaṃ kena mantreṇa bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधयाम्य् अहं तावद् वरदं व्रतचर्यया । इत्य् उक्तवन्तं तं धीरम् अग्निदत्तो ऽभ्यभाषत
ārādhayāmy ahaṃ tāvad varadaṃ vratacaryayā / ity uktavantaṃ taṃ dhīram agnidatto 'bhyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति स्वामिकुमारस्य मन्त्रो मे गुरुणोदितः । तेनाराधय तं देवं सेनान्यं तारकान्तकम्
asti svāmikumārasya mantro me guruṇoditaḥ / tenārādhaya taṃ devaṃ senānyaṃ tārakāntakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य जन्मार्थिभिर् देवैः प्रेषितः शत्रुपीडितैः । दग्धो ऽपि कामः संकल्पजन्मा शर्वेण निर्मितः
yasya janmārthibhir devaiḥ preṣitaḥ śatrupīḍitaiḥ / dagdho 'pi kāmaḥ saṃkalpajanmā śarveṇa nirmitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वराद् अग्निकुण्डाद् अग्नेः शरवणाद् अपि । कृत्तिकाभ्यश् च शंसन्ति विचित्रं यस्य संभवम्
maheśvarād agnikuṇḍād agneḥ śaravaṇād api / kṛttikābhyaś ca śaṃsanti vicitraṃ yasya saṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातेनैव जगत् कृत्स्नं दुष्प्रधर्षेण तेजसा । आनन्द्य येन निहतो दुर्जयस् तारकासुरः
jātenaiva jagat kṛtsnaṃ duṣpradharṣeṇa tejasā / ānandya yena nihato durjayas tārakāsuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.