कोशकारो यथा कीट आत्मानं वेष्टयेद्दृढम् । नचोद्वेष्टयितुं शक्त आत्मानं स पुनर्यथा
kośakāro yathā kīṭa ātmānaṃ veṣṭayeddṛḍham / nacodveṣṭayituṃ śakta ātmānaṃ sa punaryathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Svacchandatantra 10
तथा संसारिणः सर्वे बद्धाः स्वैरेव बन्धनैः । न च मोचयितुं शक्ताः पशवः पाशबन्धनाः
tathā saṃsāriṇaḥ sarve baddhāḥ svaireva bandhanaiḥ / na ca mocayituṃ śaktāḥ paśavaḥ pāśabandhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयमेव स्वमात्मानं यावद्वै नेक्षते शिवः । शिवशक्तिनिपातात्तु मुच्यन्ते पाशबन्धनात्
svayameva svamātmānaṃ yāvadvai nekṣate śivaḥ / śivaśaktinipātāttu mucyante pāśabandhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यथा नैव जानन्ति स्वरूपं यत्सुनिर्मलम् । यत्तत्स्वाभिजनं शुद्धम् अनौपम्यमनामयम्
anyathā naiva jānanti svarūpaṃ yatsunirmalam / yattatsvābhijanaṃ śuddham anaupamyamanāmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहिता मलमोहेन बद्धाः कर्मकलादिना । निगूढास्तत्र तिष्ठन्ति काष्ठे वह्निर्यथा तथा
mohitā malamohena baddhāḥ karmakalādinā / nigūḍhāstatra tiṣṭhanti kāṣṭhe vahniryathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृतस्तु यथा वह्निर् मन्थकस्य वशात्स्फुटम् । स्वस्वरूपं प्रपश्येत भास्वरं यत्सुनिर्मलम्
uddhṛtastu yathā vahnir manthakasya vaśātsphuṭam / svasvarūpaṃ prapaśyeta bhāsvaraṃ yatsunirmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येषामपि जन्तूनां तिमिराक्रान्तचक्षुषाम् । प्रकाशयति वस्तूनि हत्वा वै रश्मिभिस्तमः
anyeṣāmapi jantūnāṃ timirākrāntacakṣuṣām / prakāśayati vastūni hatvā vai raśmibhistamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथात्मा तु विजानाति यत्स्वरूपमनादिमत् । मन्थकस्य वशाद्देवि नान्यथा तु कथंचन
tathātmā tu vijānāti yatsvarūpamanādimat / manthakasya vaśāddevi nānyathā tu kathaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्थकस्त्विह देवेशि स्वयमेव सदाशिवः । आचार्यतनुमास्थाय सदा चानुग्रहे स्थितः
manthakastviha deveśi svayameva sadāśivaḥ / ācāryatanumāsthāya sadā cānugrahe sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रा मन्थनवज्ज्ञेया अध्वा चात्रारणिर्यथा । वागीशी योनिसंस्थाना धूमो ज्ञेयो मलादिवत्
mantrā manthanavajjñeyā adhvā cātrāraṇiryathā / vāgīśī yonisaṃsthānā dhūmo jñeyo malādivat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मा वै वह्निवज्ञेयो बोधकस्तु परः शिवः । उद्बोधितो यथा वह्निर् निर्मलो ऽतीव भास्वरः
ātmā vai vahnivajñeyo bodhakastu paraḥ śivaḥ / udbodhito yathā vahnir nirmalo 'tīva bhāsvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भूयः प्रविशेत्काष्ठं तथात्माध्वन उद्धृतः । मलकर्मकलाद्यैस्तु निर्मुक्तो विगतक्लमः
na bhūyaḥ praviśetkāṣṭhaṃ tathātmādhvana uddhṛtaḥ / malakarmakalādyaistu nirmukto vigataklamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रस्थो ऽपि न बध्येत यतो ऽतीव सुनिर्मलः । रसवह्निसमायोगात् ताम्रं कालिकया यथा
tatrastho 'pi na badhyeta yato 'tīva sunirmalaḥ / rasavahnisamāyogāt tāmraṃ kālikayā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्लेषितं तु तत्त्वज्ञैर् हेमत्वं प्रतिपद्यते । न भूयस्ताम्रतां याति तथात्मा न कदाचन
viśleṣitaṃ tu tattvajñair hematvaṃ pratipadyate / na bhūyastāmratāṃ yāti tathātmā na kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसवन्मन्त्रशक्तिस्तु क्रिया ज्ञेया तु वह्निवत् । तज्ज्ञश्चैव शिवो ज्ञेय आचार्यतनुविग्रहः
rasavanmantraśaktistu kriyā jñeyā tu vahnivat / tajjñaścaiva śivo jñeya ācāryatanuvigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मा वै हेमवज्ज्ञेयो मलो ज्ञेयस्तु कालिका । मन्त्रद्रव्यक्रियायोगाद् वह्न्याधारे तथा प्रिये
ātmā vai hemavajjñeyo malo jñeyastu kālikā / mantradravyakriyāyogād vahnyādhāre tathā priye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुणा तन्त्रविदुषा ह्य् आत्मा वै निर्मलीकृतः । न भूयो मलतां याति शिवत्वं याति निर्मलम्
guruṇā tantraviduṣā hy ātmā vai nirmalīkṛtaḥ / na bhūyo malatāṃ yāti śivatvaṃ yāti nirmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ज्ञात्वा वरारोहे दीक्षा कार्या यथा पुरा । शोधयेन्मुख्यपाशांश्च ये प्रोक्तास्ते मया पुरा
evaṃ jñātvā varārohe dīkṣā kāryā yathā purā / śodhayenmukhyapāśāṃśca ye proktāste mayā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणभूतास्तु ये पाशास् ते ऽपि शुद्ध्यन्ति तद्वशात् । चतुर्दशविधं चैव यदुक्तं तु मया पुरा
guṇabhūtāstu ye pāśās te 'pi śuddhyanti tadvaśāt / caturdaśavidhaṃ caiva yaduktaṃ tu mayā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारमण्डलं देवि शोद्ध्यं तदवनीतले । तद्वक्ष्यामि क्रमात्सर्वं यथा शोध्यं शिवाध्वरे
saṃsāramaṇḍalaṃ devi śoddhyaṃ tadavanītale / tadvakṣyāmi kramātsarvaṃ yathā śodhyaṃ śivādhvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादिस्तम्भपर्यन्तं प्राधान्येन विशोधयेत् । ब्राह्मं चैव तु प्राजेशं सौम्यमैन्द्रं तथैव च
brahmādistambhaparyantaṃ prādhānyena viśodhayet / brāhmaṃ caiva tu prājeśaṃ saumyamaindraṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गान्धर्वं चापरं याक्षं राक्षसं च तथापरम् । पैशाचं क्रमतः शोध्यं स्थावरं मानुषं तथा
gāndharvaṃ cāparaṃ yākṣaṃ rākṣasaṃ ca tathāparam / paiśācaṃ kramataḥ śodhyaṃ sthāvaraṃ mānuṣaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तच्छदं स्थावराणां सर्पाणां वासुकिं तथा । पक्षिणां गरुडं चैव मृगाणां सिंहमेव च
saptacchadaṃ sthāvarāṇāṃ sarpāṇāṃ vāsukiṃ tathā / pakṣiṇāṃ garuḍaṃ caiva mṛgāṇāṃ siṃhameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पशूनां चैव गोयोनिं मनुष्यांश्च विशोधयेत् । अन्त्यजाञ्छूद्रविट् क्षत्र ब्राह्मणांश्च विशोधयेत्
paśūnāṃ caiva goyoniṃ manuṣyāṃśca viśodhayet / antyajāñchūdraviṭ kṣatra brāhmaṇāṃśca viśodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चभिर्ब्रह्मभिर्देवित् वधिकारान्विशोधयेत् । दशाहुतिप्रयोगेण अन्त्यजान् ब्राह्मणावधि
pañcabhirbrahmabhirdevit vadhikārānviśodhayet / daśāhutiprayogeṇa antyajān brāhmaṇāvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्याधिकाराष्टौ चत्वारिंशतमेव च । गर्भः पुंसवनं चैव सीमन्तो जातकर्म च
brāhmaṇasyādhikārāṣṭau catvāriṃśatameva ca / garbhaḥ puṃsavanaṃ caiva sīmanto jātakarma ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम निष्क्रमणं चैव अन्नप्राशनचूडकम् । अनेनैव वरारोहे शोध्यास्त्वष्टौ प्रकीर्तिताः
nāma niṣkramaṇaṃ caiva annaprāśanacūḍakam / anenaiva varārohe śodhyāstvaṣṭau prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैर्निवर्तितैर्देवि ततो ऽसौ जायते द्विजः । नवमो व्रतबन्धस्तु स चाङ्गी परिकीर्तितः
etairnivartitairdevi tato 'sau jāyate dvijaḥ / navamo vratabandhastu sa cāṅgī parikīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गानि संप्रवक्ष्यामि यथावदनुपूर्वशः । मेखला दन्तकाष्ठं च अजिनं त्र्यायुषं तथा
aṅgāni saṃpravakṣyāmi yathāvadanupūrvaśaḥ / mekhalā dantakāṣṭhaṃ ca ajinaṃ tryāyuṣaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्यां वह्नेरुपासां च भिक्षां वै सप्तमं विदुः । नियन्तॄणि च दृष्टानि दीक्षाकाले वरानने
saṃdhyāṃ vahnerupāsāṃ ca bhikṣāṃ vai saptamaṃ viduḥ / niyantṝṇi ca dṛṣṭāni dīkṣākāle varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भौतेशं पाशुपत्यं च गाणं गाणेश्वरं तथा । उन्मत्तकासिधारं च घृतेशं सप्तमं विदुः
bhauteśaṃ pāśupatyaṃ ca gāṇaṃ gāṇeśvaraṃ tathā / unmattakāsidhāraṃ ca ghṛteśaṃ saptamaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तैतानि तु दृष्टानि व्रतानि ब्रह्मचारिणाम् । चर्याव्रतानि बोध्यानि अङ्गत्वे कीर्तितानि तु
saptaitāni tu dṛṣṭāni vratāni brahmacāriṇām / caryāvratāni bodhyāni aṅgatve kīrtitāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एभिस्तु सहितं ह्येकं नवमं व्रतबन्धनम् । तस्यान्तर्भूतमेवैतत् कथितं व्रतसप्तकम्
ebhistu sahitaṃ hyekaṃ navamaṃ vratabandhanam / tasyāntarbhūtamevaitat kathitaṃ vratasaptakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दश व्रतान्येवं होतव्यानि वरानने । वेदव्रतानि चत्वारि होतव्यानि न संशयः
caturdaśa vratānyevaṃ hotavyāni varānane / vedavratāni catvāri hotavyāni na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐष्टिकं पार्विकं चैव भौतिकं सौमिकं तथा । व्रतेश्वरास्तु चत्वारो ब्रह्मचारिनियामकाः
aiṣṭikaṃ pārvikaṃ caiva bhautikaṃ saumikaṃ tathā / vrateśvarāstu catvāro brahmacāriniyāmakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदशविजानीयात् ततो वै वेदभाजनम् । ततो भवति गोदानं तच्चतुर्दशकं प्रिये
trayodaśavijānīyāt tato vai vedabhājanam / tato bhavati godānaṃ taccaturdaśakaṃ priye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात उद्वाहयेद्भार्यां ज्ञानसिद्धः कुमारिकाम् । कृत्वा दर्भमयीं पत्नीं तया सह यजेत्क्रतून्
snāta udvāhayedbhāryāṃ jñānasiddhaḥ kumārikām / kṛtvā darbhamayīṃ patnīṃ tayā saha yajetkratūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तज्ज्ञेयं पञ्चदशमं ततः पाकमखाः क्रमात् । नैमित्तिकांश तानाहुः प्रवक्ष्यम्यनुपूर्वशः
tajjñeyaṃ pañcadaśamaṃ tataḥ pākamakhāḥ kramāt / naimittikāṃśa tānāhuḥ pravakṣyamyanupūrvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टकाः पार्वणी श्राद्धं श्रावण्याग्रायणी तथा । चैत्री चाश्वयुजी चेति सप्त पाकमखाः क्रमात्
aṣṭakāḥ pārvaṇī śrāddhaṃ śrāvaṇyāgrāyaṇī tathā / caitrī cāśvayujī ceti sapta pākamakhāḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैः सह विजानीयाद् द्वाविंशत्परिसंख्यया । आग्नेयं चाग्निहोत्रं च दर्शं चैव ततः परम्
etaiḥ saha vijānīyād dvāviṃśatparisaṃkhyayā / āgneyaṃ cāgnihotraṃ ca darśaṃ caiva tataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौर्णमासी तथा ज्ञेया चातुर्मास्यं तथैव च । पशुबन्धः समुद्दिष्टः सौत्रामणिरतः परम्
paurṇamāsī tathā jñeyā cāturmāsyaṃ tathaiva ca / paśubandhaḥ samuddiṣṭaḥ sautrāmaṇirataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हविर्यज्ञाः समाख्याताः सप्तैते पावनाः प्रिये । एभिः सह विजानीयात् संस्कारैकोनत्रिंशकम्
haviryajñāḥ samākhyātāḥ saptaite pāvanāḥ priye / ebhiḥ saha vijānīyāt saṃskāraikonatriṃśakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निष्टोमात्यग्निष्टोमौ उक्थः षोडशिका तथा । वाजपेयो ऽतिरात्रस्तु आप्तोर्यामस्तु सप्तमः
agniṣṭomātyagniṣṭomau ukthaḥ ṣoḍaśikā tathā / vājapeyo 'tirātrastu āptoryāmastu saptamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमसंस्थाः समाख्याताः षट्त्रिंशत्परिसंख्यया । हिरण्यपादः प्रथमस् तथा गुह्यहिरण्यधृत्
somasaṃsthāḥ samākhyātāḥ ṣaṭtriṃśatparisaṃkhyayā / hiraṇyapādaḥ prathamas tathā guhyahiraṇyadhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यमेढ्रो हिरण्यनाभिर् हिरण्यगर्भ एव च । हिरण्यश्रोत्रो हिरण्यत्वग् घिरण्याक्षस्तथैव च
hiraṇyameḍhro hiraṇyanābhir hiraṇyagarbha eva ca / hiraṇyaśrotro hiraṇyatvag ghiraṇyākṣastathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यजिह्वस्तच्छृङ्गो दश यज्ञाः प्रकीर्तिताः । शतेन तु घृतं चात्र एकैकं तु विजायते
hiraṇyajihvastacchṛṅgo daśa yajñāḥ prakīrtitāḥ / śatena tu ghṛtaṃ cātra ekaikaṃ tu vijāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते सर्वे सहस्रेण शुद्ध्यन्ते सप्तत्रिंशकः । अश्वमेधं ततः पश्चाज् जुहुयात्तु यथाक्रमम्
ete sarve sahasreṇa śuddhyante saptatriṃśakaḥ / aśvamedhaṃ tataḥ paścāj juhuyāttu yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृतैस्तु तैः सर्वैस् ततश्चैव गृही भवेत् । अष्टात्रिंशत्तमं तं तु वानप्रस्थं ततो भवेत्
evaṃ kṛtaistu taiḥ sarvais tataścaiva gṛhī bhavet / aṣṭātriṃśattamaṃ taṃ tu vānaprasthaṃ tato bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारिव्राज्यं ततो ऽन्तेष्टिम् एवं ब्राह्मण्यमाप्नुयात् । अत आत्मगुणानष्टौ कथयामि समासतः
pārivrājyaṃ tato 'nteṣṭim evaṃ brāhmaṇyamāpnuyāt / ata ātmaguṇānaṣṭau kathayāmi samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दया सर्वेषु भूतेषु क्षान्तिश्चाप्यनसूयता । शौचं चैवमनायासो मङ्गलं चाप्यतः परम्
dayā sarveṣu bhūteṣu kṣāntiścāpyanasūyatā / śaucaṃ caivamanāyāso maṅgalaṃ cāpyataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकार्पण्यं चास्पृहा चेत्य् अष्टावात्मगुणाः स्मृताः । चत्वारिंशदथाष्टौ तु संस्काराश्च समासतः
akārpaṇyaṃ cāspṛhā cety aṣṭāvātmaguṇāḥ smṛtāḥ / catvāriṃśadathāṣṭau tu saṃskārāśca samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैः शुद्धैस्तु शुद्ध्यन्ति असंख्या ये ऽपि सुव्रते । अतो ऽन्तेष्टिं तु हुत्वा वै गुणानापादयेच्छिशोः
etaiḥ śuddhaistu śuddhyanti asaṃkhyā ye 'pi suvrate / ato 'nteṣṭiṃ tu hutvā vai guṇānāpādayecchiśoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्च पञ्चाहुतीर्हुत्वा ब्रह्मभिश्चाप्यनुक्रमात् । तिलैर्घृतेन वातांश्च ऊर्ध्वे तु विनियोजयेत्
pañca pañcāhutīrhutvā brahmabhiścāpyanukramāt / tilairghṛtena vātāṃśca ūrdhve tu viniyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वशब्देन चाशुद्धं यत्कर्म परिकीर्तितम् । तस्मिन् संयोजनं कार्यं नचान्यत्र विधीयते
ūrdhvaśabdena cāśuddhaṃ yatkarma parikīrtitam / tasmin saṃyojanaṃ kāryaṃ nacānyatra vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान्नोद्धरणं कार्यं न चापि नयनं क्वचित् । यत्तत्र परिपाट्या तु कर्म तत्र नियोजयेत्
tasmānnoddharaṇaṃ kāryaṃ na cāpi nayanaṃ kvacit / yattatra paripāṭyā tu karma tatra niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽणिमादिरापाद्यो ब्रह्मभिश्चाप्यनुक्रमात् । पञ्चाहुतिप्रयोगेण भोगार्थं चैवमात्मनः
tato 'ṇimādirāpādyo brahmabhiścāpyanukramāt / pañcāhutiprayogeṇa bhogārthaṃ caivamātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वशब्देन तज्ञेयं यद्भूर्लोकं समाश्रितम् । तस्मिन्युक्तस्य कर्तव्यं नचान्यस्मिन्कदाचन
ūrdhvaśabdena tajñeyaṃ yadbhūrlokaṃ samāśritam / tasminyuktasya kartavyaṃ nacānyasminkadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुद्धृते कथं योगः यावत् कर्म न भुज्यते । तस्मात्तु योगशब्देन तत्तत्कर्मैकचिन्तना
anuddhṛte kathaṃ yogaḥ yāvat karma na bhujyate / tasmāttu yogaśabdena tattatkarmaikacintanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवर्त्यते महादेवि निष्कृतिं जुहुयात्ततः । शिवेनाष्टशताहुत्या ततस्तु भुवनाधिपान्
nivartyate mahādevi niṣkṛtiṃ juhuyāttataḥ / śivenāṣṭaśatāhutyā tatastu bhuvanādhipān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवनान्तर्निवासांश्च भुवनानां यथाक्रमम् । होमेनैव तु संशोध्य विश्लेषं छेदनं तथा
bhuvanāntarnivāsāṃśca bhuvanānāṃ yathākramam / homenaiva tu saṃśodhya viśleṣaṃ chedanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णं चैव समुद्धारं तत्स्थत्वं चाप्यनुक्रमात् । प्रायश्चित्तं ततो हुत्वा न्यूनाधिकनिमित्ततः
pūrṇaṃ caiva samuddhāraṃ tatsthatvaṃ cāpyanukramāt / prāyaścittaṃ tato hutvā nyūnādhikanimittataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमादिक्रमेणैव धामान्तं च विशोधयेत् । भूर्लोकस्तु समाख्यातो भुवोलोकं निबोध मे
evamādikrameṇaiva dhāmāntaṃ ca viśodhayet / bhūrlokastu samākhyāto bhuvolokaṃ nibodha me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूपृष्ठद्यावदादित्यं लक्षमेकं प्रमाणतः । दश वायुपथा मध्ये त्व् अयुतायुतसंख्यया
bhūpṛṣṭhadyāvadādityaṃ lakṣamekaṃ pramāṇataḥ / daśa vāyupathā madhye tv ayutāyutasaṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्ये वायुपथे मेघान् कथयामि यथास्थितान् । पञ्चाशद्योजनादूर्ध्वम् ऋतर्द्धिर्नाम मारुतः
ādye vāyupathe meghān kathayāmi yathāsthitān / pañcāśadyojanādūrdhvam ṛtarddhirnāma mārutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो विवर्धयते पुष्टिम् ओषधीनां बलं तथा । बृंहयेच्च महीं सर्वाम् आप्याययति चाव्ययः
yo vivardhayate puṣṭim oṣadhīnāṃ balaṃ tathā / bṛṃhayecca mahīṃ sarvām āpyāyayati cāvyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवा हंसः स वै वायुर् मनुजानां सुखावहः । यतो गृद्ध्रान्धारयति तेन गृद्ध्रधरः स्मृतः
divā haṃsaḥ sa vai vāyur manujānāṃ sukhāvahaḥ / yato gṛddhrāndhārayati tena gṛddhradharaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राचेतसो नाम वायुः प्रचेतोभिविनिर्मितः । स वै नाशयते वृक्षान् कदाचित्संप्रवर्तयेत्
prācetaso nāma vāyuḥ pracetobhivinirmitaḥ / sa vai nāśayate vṛkṣān kadācitsaṃpravartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निः प्राचेतसो नाम तेनैव सह तिष्ठति । यदा दहति वेश्मानि तदासौ समुदाहृतः
agniḥ prācetaso nāma tenaiva saha tiṣṭhati / yadā dahati veśmāni tadāsau samudāhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखी समुद्रे वसति स जलान्नोपशाम्यति । योजनानां शतादूर्ध्वं सेनानीर्वायुरुच्यते
sukhī samudre vasati sa jalānnopaśāmyati / yojanānāṃ śatādūrdhvaṃ senānīrvāyurucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्युद्वन्तो मूकमेघा वसन्त्यस्मिंश्च मारुते । ते भुवः क्रोशमात्रेण तिष्ठन्तो ऽपसृजन्त्यपः
vidyudvanto mūkameghā vasantyasmiṃśca mārute / te bhuvaḥ krośamātreṇa tiṣṭhanto 'pasṛjantyapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां शतादूर्ध्वं मेघाः सत्त्ववहाः स्मृताः । मत्स्यमण्डूककूर्मांश्च वर्षन्त्येते च दुर्दिने
yojanānāṃ śatādūrdhvaṃ meghāḥ sattvavahāḥ smṛtāḥ / matsyamaṇḍūkakūrmāṃśca varṣantyete ca durdine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां शतादूर्ध्वं वायुरोघः प्रकीर्तितः । तस्मिंस्तु रोगदा मेघा वर्षन्ति च विषोदकम्
yojanānāṃ śatādūrdhvaṃ vāyuroghaḥ prakīrtitaḥ / tasmiṃstu rogadā meghā varṣanti ca viṣodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनोपसर्गा जायन्ते मारकाः सर्वदेहिनाम् । तस्मादूर्ध्वं तु तावद्भ्यो देव्यमोघः स्थितो मरुत्
tenopasargā jāyante mārakāḥ sarvadehinām / tasmādūrdhvaṃ tu tāvadbhyo devyamoghaḥ sthito marut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस्ते मारका मेघा अमोघे संप्रतिष्ठिताः । वज्राङ्गो नाम वै वायुः पञ्चाशद्योजनस्थितः
tasmiṃste mārakā meghā amoghe saṃpratiṣṭhitāḥ / vajrāṅgo nāma vai vāyuḥ pañcāśadyojanasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस्तूपलका नाम मेघास्तूपलवर्षिणः । तावद्भिर्योजनैरेव ततो वै वैद्युतो ऽनिलः
tasmiṃstūpalakā nāma meghāstūpalavarṣiṇaḥ / tāvadbhiryojanaireva tato vai vaidyuto 'nilaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेघाश्च वैद्युतास्तस्मिन् निवसन्ति तु वैद्युते । अशनिर्वायुसंक्षोभात् तेष्वसौ जायते महान्
meghāśca vaidyutāstasmin nivasanti tu vaidyute / aśanirvāyusaṃkṣobhāt teṣvasau jāyate mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदूर्ध्वं योजनानां च पञ्चाशद्रैवतः स्मृतः । तस्मिन्पुष्टिवहो नाम पुष्टिं वर्षति देहिनाम्
tadūrdhvaṃ yojanānāṃ ca pañcāśadraivataḥ smṛtaḥ / tasminpuṣṭivaho nāma puṣṭiṃ varṣati dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवर्ते रोगदा मेघास् ते रोगोदकवर्षिणः । पञ्चाशद्योजने ते वै तस्मिंस्तिष्ठन्ति तोयदाः
saṃvarte rogadā meghās te rogodakavarṣiṇaḥ / pañcāśadyojane te vai tasmiṃstiṣṭhanti toyadāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषावर्तो नाम वायुः पञ्चाशदुपरि स्थितः । तस्मिन्क्रोधोदका नाम मेघा वै संप्रतिष्ठिताः
viṣāvarto nāma vāyuḥ pañcāśadupari sthitaḥ / tasminkrodhodakā nāma meghā vai saṃpratiṣṭhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते क्रोधरागबहुलं संग्रामबहुलं तथा । राज्ञां क्षयकरं चैव प्रजानां क्षयदं तथा
te krodharāgabahulaṃ saṃgrāmabahulaṃ tathā / rājñāṃ kṣayakaraṃ caiva prajānāṃ kṣayadaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षं चैवात्र कुर्वन्ति यदा वर्षन्ति ते घनाः । अघोप्यमेघो वज्राङ्गो वैद्युतो रैवतस्तथा
varṣaṃ caivātra kurvanti yadā varṣanti te ghanāḥ / aghopyamegho vajrāṅgo vaidyuto raivatastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवर्तश्च विषावर्तो वायवो घोरवेगिनः । अघो वसन्ति वै दिव्याः पिशाचाः स्कन्ददेहजाः
saṃvartaśca viṣāvarto vāyavo ghoraveginaḥ / agho vasanti vai divyāḥ piśācāḥ skandadehajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिंशत्कोटिसहस्राणि स्कन्दस्यानुचराः स्मृताः । ते वै दिव्यैश्च कुसुमैर् अर्चयन्ति हरात्मजम्
triṃśatkoṭisahasrāṇi skandasyānucarāḥ smṛtāḥ / te vai divyaiśca kusumair arcayanti harātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमोघे विनायका घोरा महादेवसमुद्भवाः । त्रिंशत्कोटिसहस्राणि तस्मिन् वायौ प्रतिष्ठिताः
amoghe vināyakā ghorā mahādevasamudbhavāḥ / triṃśatkoṭisahasrāṇi tasmin vāyau pratiṣṭhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये हरन्ति कृतं कर्म नराणामकृतात्मनाम् । वज्राङ्गे ऽपि तथा वायौ मातङ्गाः क्रूरकर्मिणः
ye haranti kṛtaṃ karma narāṇāmakṛtātmanām / vajrāṅge 'pi tathā vāyau mātaṅgāḥ krūrakarmiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिन्नाञ्जननिभा घोरास् तापना नाम विश्रुताः । विद्याधराणामधमा मनः पवनगामिनः
bhinnāñjananibhā ghorās tāpanā nāma viśrutāḥ / vidyādharāṇāmadhamā manaḥ pavanagāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये विद्यापौरुषे ये च वैतालादीञ्श्मशानतः । साधयित्वा ततः सिद्धास् ते ऽस्मिन् वायौ प्रतिष्ठिताः
ye vidyāpauruṣe ye ca vaitālādīñśmaśānataḥ / sādhayitvā tataḥ siddhās te 'smin vāyau pratiṣṭhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैद्युते ऽप्सरसस्तस्मिन् वासवेन प्रयोजिताः । तिष्ठन्ति सर्वदा तत्र पृथिवीपुरपालने
vaidyute 'psarasastasmin vāsavena prayojitāḥ / tiṣṭhanti sarvadā tatra pṛthivīpurapālane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृगो वह्नौ जले वापि संग्रामेष्वनिवर्तकाः । गोग्रहे बन्दिमोक्षे वा म्रियन्ते पुरुषोत्तमाः
bhṛgo vahnau jale vāpi saṃgrāmeṣvanivartakāḥ / gograhe bandimokṣe vā mriyante puruṣottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते व्रजन्ति ततस्तूर्ध्वं विमानैर्मणिचिह्नितैः । पताकादीर्घिकाकीर्णैर् दिव्यघण्टानिनादितैः
te vrajanti tatastūrdhvaṃ vimānairmaṇicihnitaiḥ / patākādīrghikākīrṇair divyaghaṇṭānināditaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीसहस्रपरीवारैर् विमानैस्तान्नयन्ति ताः । रैवते तु महात्मानः सिद्धा वै संप्रतिष्ठिताः
strīsahasraparīvārair vimānaistānnayanti tāḥ / raivate tu mahātmānaḥ siddhā vai saṃpratiṣṭhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोरोचनाञ्जने भस्म पादुके अजिनादि च । साधयित्वा महात्मानः सिद्धास्ते कामरूपिणः
gorocanāñjane bhasma pāduke ajinādi ca / sādhayitvā mahātmānaḥ siddhāste kāmarūpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वसन्ति महात्मानो दिव्यां सिद्धिमवस्थिताः । संवर्ते ऽपि महावायौ विद्याधरगणाः स्मृताः
te vasanti mahātmāno divyāṃ siddhimavasthitāḥ / saṃvarte 'pi mahāvāyau vidyādharagaṇāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश त्रिंशच्च कोट्यस्ते दिव्याभरण भूषिताः । दिव्यगन्धानुलिप्तास्ते दिव्यस्रग्धामभूषिताः
daśa triṃśacca koṭyaste divyābharaṇa bhūṣitāḥ / divyagandhānuliptāste divyasragdhāmabhūṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नेया धूमजा मेघाः शीतदुर्दिनदाः स्मृताः । विषावर्तं नावमिव ते वायुं यान्ति मिश्रिताः
āgneyā dhūmajā meghāḥ śītadurdinadāḥ smṛtāḥ / viṣāvartaṃ nāvamiva te vāyuṃ yānti miśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गन्धर्वकुशला गन्धर्वसहधर्मिणः । वंशवीणाविधिज्ञाश्च पक्षिणः कामरूपिणः
tatra gandharvakuśalā gandharvasahadharmiṇaḥ / vaṃśavīṇāvidhijñāśca pakṣiṇaḥ kāmarūpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मजा नाम वै मेघा ब्रह्मनिःश्वाससंभवाः । उपरिष्टाद्योजनशताद् दुर्जयस्योपरि स्थिताः
brahmajā nāma vai meghā brahmaniḥśvāsasaṃbhavāḥ / upariṣṭādyojanaśatād durjayasyopari sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वै दुर्जया नाम इन्द्रस्य परिरक्षकाः । परावहाभिधं वायुं ते समाश्रित्य संस्थिताः
tatra vai durjayā nāma indrasya parirakṣakāḥ / parāvahābhidhaṃ vāyuṃ te samāśritya saṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महावीर्यबलोपेता दश कोट्यः प्रकीर्तिताः । पुष्करावर्तका नाम मेघा वै पद्मजोद्भवाः
mahāvīryabalopetā daśa koṭyaḥ prakīrtitāḥ / puṣkarāvartakā nāma meghā vai padmajodbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रेण पक्षा ये च्छिन्नाः पर्वतानां महात्मनाम् । परावहस्तान्वहति मनुजानिव वारणः
śakreṇa pakṣā ye cchinnāḥ parvatānāṃ mahātmanām / parāvahastānvahati manujāniva vāraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्वायुगमा नाम गन्धर्वा गगनालयाः । एकादश तु वै कोट्यस् तेषां तु समुदाहृताः
tasminvāyugamā nāma gandharvā gaganālayāḥ / ekādaśa tu vai koṭyas teṣāṃ tu samudāhṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीमूता नाम ये मेघा देवेभ्यो जीवसंभवाः । द्वितीयमावहं वायुं मेघास्ते च समाश्रिताः
jīmūtā nāma ye meghā devebhyo jīvasaṃbhavāḥ / dvitīyamāvahaṃ vāyuṃ meghāste ca samāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिञ्जीमूतका नाम विद्याधरगणा दश । आवहस्तु ततो वायुर् यत्र द्रोणाः समाश्रिताः
tasmiñjīmūtakā nāma vidyādharagaṇā daśa / āvahastu tato vāyur yatra droṇāḥ samāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्द्रोणाः समाख्याता मेघानां परिरक्षकाः । हितार्थं तु प्रजानां वै निर्मितास्ते मया पुरा
tasmindroṇāḥ samākhyātā meghānāṃ parirakṣakāḥ / hitārthaṃ tu prajānāṃ vai nirmitāste mayā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपरिष्टात्कपालोत्थाः संवर्तानाम वै घनाः । महापरिवहो नाम वायुस्तेषां समाश्रयः
upariṣṭātkapālotthāḥ saṃvartānāma vai ghanāḥ / mahāparivaho nāma vāyusteṣāṃ samāśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्ये वायुपथेह्येवं मेघा वै वायुभिः सह । सिद्धाश्च पतयश्चैव कथिता मेघचारिणः
ādye vāyupathehyevaṃ meghā vai vāyubhiḥ saha / siddhāśca patayaścaiva kathitā meghacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये वायुपथे ज्ञेया अग्निकन्याश्च मातरः । ता वसन्ति गुणोपेता रुद्रशक्त्यात्वधिष्ठिताः
dvitīye vāyupathe jñeyā agnikanyāśca mātaraḥ / tā vasanti guṇopetā rudraśaktyātvadhiṣṭhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीये वायुपथे चैव वसन्ते सिद्धचारणाः । स्वकर्मभोगसंसिद्धाः सर्वसिद्धैरधिष्ठिताः
tṛtīye vāyupathe caiva vasante siddhacāraṇāḥ / svakarmabhogasaṃsiddhāḥ sarvasiddhairadhiṣṭhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थे पथि चैवात्र वसन्त्यायुधदेवताः । नाराचचक्रचापर्ष्टि शूलशक्तीषुमुद्गराः
caturthe pathi caivātra vasantyāyudhadevatāḥ / nārācacakracāparṣṭi śūlaśaktīṣumudgarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमे पथि देवेशि वसन्त्यैरावतादयः । ऐरावतो ऽञ्जनश्चैव वामनश्च महागजः
pañcame pathi deveśi vasantyairāvatādayaḥ / airāvato 'ñjanaścaiva vāmanaśca mahāgajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्रतीको गजेन्द्रश्च पुष्पदन्तस्तथैव च । कुमुदः पुण्डरीकश्च सार्वभौमो ऽपि चाष्टमः
supratīko gajendraśca puṣpadantastathaiva ca / kumudaḥ puṇḍarīkaśca sārvabhaumo 'pi cāṣṭamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्गजा इति विख्याताः स्वसु दिक्षु व्यवस्थिताः । षष्ठे वायुपथे देवि पक्षिराजो महाबलः
diggajā iti vikhyātāḥ svasu dikṣu vyavasthitāḥ / ṣaṣṭhe vāyupathe devi pakṣirājo mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गरुत्मानिति विख्यातो दुर्जयो ऽतीव वीर्यवान् । सप्तमे व्योमगङ्गा तु नानाजलचरानुगा
garutmāniti vikhyāto durjayo 'tīva vīryavān / saptame vyomagaṅgā tu nānājalacarānugā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यामृतजला पुण्या त्रिधा सा परिकीर्तिता । सा भ्रान्ता नभसो मध्ये समन्तात्परिमण्डला
divyāmṛtajalā puṇyā tridhā sā parikīrtitā / sā bhrāntā nabhaso madhye samantātparimaṇḍalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशगङ्गा प्रथिता देवानां सततोत्सवा । पुष्पमालेव सा भाति नभसः शिरसि स्थिता
ākāśagaṅgā prathitā devānāṃ satatotsavā / puṣpamāleva sā bhāti nabhasaḥ śirasi sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सिद्धैर्महाभागैर् विद्याधरगणैस्तथा । गन्धर्वैरप्सरोभिश्च साध्यैर्विश्वैर्मरुद्गणैः
tatra siddhairmahābhāgair vidyādharagaṇaistathā / gandharvairapsarobhiśca sādhyairviśvairmarudgaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रैर्वसुभिरादित्यैः पितृदेवमहर्षिभिः । रक्षोभिर्गुह्यकैश्चैव दिव्यस्तुतिपरायणैः
rudrairvasubhirādityaiḥ pitṛdevamaharṣibhiḥ / rakṣobhirguhyakaiścaiva divyastutiparāyaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुवद्भिश्च जपद्भिश्च गायद्भिश्च महात्मभिः । नृत्यद्भिर्वल्गमानैश्च दिव्यदुन्दुभिनिःस्वनैः
stuvadbhiśca japadbhiśca gāyadbhiśca mahātmabhiḥ / nṛtyadbhirvalgamānaiśca divyadundubhiniḥsvanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भेरीमृदङ्गवाद्यैश्च वल्लकीनां च निःस्वनैः । वंशवादित्रनादैश्च मनोवायुसमीरितैः
bherīmṛdaṅgavādyaiśca vallakīnāṃ ca niḥsvanaiḥ / vaṃśavāditranādaiśca manovāyusamīritaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैदूर्यनालैः कमलैर् हेमपत्रैः सुगन्धिभिः । केसरैः पद्मरागैश्च महाचक्रप्रमाणकैः
vaidūryanālaiḥ kamalair hemapatraiḥ sugandhibhiḥ / kesaraiḥ padmarāgaiśca mahācakrapramāṇakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.