स्मृतिः प्रत्यक्षमैतिह्यम् । अनुमानश्चतुष्टयम् । एतैरादित्यमण्डलम् । सर्वैरेव विधास्यते । सूर्यो मरीचीमादत्ते । सर्वस्माद्भुवनादधि । तस्याः पाकविशेषेण । स्मृतं कालविशेषणम् । नदीव प्रभवात्काचित् । अक्षय्यात्स्यन्दते यथा (१) । तां नद्योऽभिसमायन्ति । सोरुः सती न निवर्तते । एवं नानासमुत्थानाः । कालाः संवत्सरं श्रिताः । अणुशश्च महशश्च । सर्वे समवयन्त्रि तम् । स तैः सर्वैः समाविष्टः । उरुः सन्न निवर्तते । अधि संवत्सरं विद्यात् । तदेव लक्षणे (२) । अणुभिश्च महद्भिश्च । समारूढः प्रदृश्यते । संवत्सरः प्रत्यक्षेण नाधिसत्त्वः प्रदृश्यते । पटरो विक्लिधः पिङ्गः । एतद्वरुणलक्षणम् । यत्रैतदुपदृश्यते । सहस्रं तत्र नीयते । एकं हि शिरो नाना मुखे । कृत्स्नं तदृतुलक्षणम् ( ३) । उभयतः सप्तेन्द्रियाणि । जल्पितं त्वेव दिह्यते । शुक्लकृष्णे संवत्सरस्य । दक्षिणवामयोः पार्श्वयोः । तस्यैषा भवति । शुक्रं ते अन्यद्यजतं ते अन्यत् । विषुरूपे अहनी द्यौरिवासि । विश्वा हि माया अवसि स्वधावः । भद्रा ते पूषन्निह रातिरस्त्विति । नात्र भुवनम् । न पूषा । न पशवः । नादित्यः संवत्सर एव प्रत्यक्षेण प्रियतमं विद्यात् । एतद्वै संवत्सरस्य प्रियतमं रूपम् । योऽस्य महानर्थ उत्पत्स्यमानो भवति । इदं पुण्यं कुरुष्वेति । तमाहरणं दद्यात् (४) । यथा लक्षण ऋतुलक्षणं भुवनं सप्त च
smṛtiḥ pratyakṣamaitihyam | anumānaścatuṣṭayam | etairādityamaṇḍalam | sarvaireva vidhāsyate | sūryo marīcīmādatte | sarvasmādbhuvanādadhi | tasyāḥ pākaviśeṣeṇa | smṛtaṃ kālaviśeṣaṇam | nadīva prabhavātkācit | akṣayyātsyandate yathā (1) | tāṃ nadyo'bhisamāyanti | soruḥ satī na nivartate | evaṃ nānāsamutthānāḥ | kālāḥ saṃvatsaraṃ śritāḥ | aṇuśaśca mahaśaśca | sarve samavayantri tam | sa taiḥ sarvaiḥ samāviṣṭaḥ | uruḥ sanna nivartate | adhi saṃvatsaraṃ vidyāt | tadeva lakṣaṇe (2) | aṇubhiśca mahadbhiśca | samārūḍhaḥ pradṛśyate | saṃvatsaraḥ pratyakṣeṇa nādhisattvaḥ pradṛśyate | paṭaro viklidhaḥ piṅgaḥ | etadvaruṇalakṣaṇam | yatraitadupadṛśyate | sahasraṃ tatra nīyate | ekaṃ hi śiro nānā mukhe | kṛtsnaṃ tadṛtulakṣaṇam ( 3) | ubhayataḥ saptendriyāṇi | jalpitaṃ tveva dihyate | śuklakṛṣṇe saṃvatsarasya | dakṣiṇavāmayoḥ pārśvayoḥ | tasyaiṣā bhavati | śukraṃ te anyadyajataṃ te anyat | viṣurūpe ahanī dyaurivāsi | viśvā hi māyā avasi svadhāvaḥ | bhadrā te pūṣanniha rātirastviti | nātra bhuvanam | na pūṣā | na paśavaḥ | nādityaḥ saṃvatsara eva pratyakṣeṇa priyatamaṃ vidyāt | etadvai saṃvatsarasya priyatamaṃ rūpam | yo'sya mahānartha utpatsyamāno bhavati | idaṃ puṇyaṃ kuruṣveti | tamāharaṇaṃ dadyāt (4) | yathā lakṣaṇa ṛtulakṣaṇaṃ bhuvanaṃ sapta ca
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.