सुवर्णं घर्मं परिवेद वेनम् । इन्द्रस्याऽऽत्मानं दशधा चरन्तम् । अन्तः समुद्रे मनसा चरन्तम् । ब्रह्माऽन्वविन्दद्दशहोतारमर्णे । अन्तः प्रविष्टः शास्ता जनानाम् । एकः सन्बहुधा विचारः । शतꣳ शुक्राणि यत्रैकं भवन्ति । सर्वे वेदा यत्रैकं भवन्ति । सर्वे होतारो यत्रैकं भवन्ति । स मानसीन आत्मा जनानाम् ( १) । अन्तः प्रविष्टः शास्ता जनानाꣳ सर्वात्मा । सर्वाः प्रजा यत्रैकं भवन्ति । चतुर्होतारो यत्र संपदं गच्छन्ति देवैः । स मानसीन आत्मा जनानाम्, इति । ब्रह्मेन्द्रमग्निं जगतः प्रतिष्ठाम् । दिव आत्मानꣳ सवितारं बृहस्पतिम् । चतुर्होतारं प्रदिशोऽनुक्लृप्तम् । वाचो वीर्यं तपसाऽन्वविन्दत्, इति । अन्तः प्रविष्टं कर्तारमेतम् । त्वष्टारꣳ रूपाणि विकुर्वन्तं विपश्चिम् ( २) । अमृतस्य प्राणं यज्ञमेतम् । चतुहोंतृणामात्मानं कवयो निचिक्युः, इति । ब्रह्मेन्द्रमग्निं जगतः प्रतिष्ठाम् । दिव आत्मानꣳ सवितारं बृहस्पतिम् । चतुर्होतारं प्रदिशोऽनुक्लृप्तम् । वाचो वीर्यं तपसाऽन्वविन्दत्, इति । अन्तः प्रविष्टं कर्तारमेतम् । त्वष्टारꣳ रूपाणि विकुर्वन्तं विपश्चिम् ( २) । अमृतस्य प्राणं यज्ञमेतम् । चतुहोंतृणामात्मानं कवयो निचिक्युः, इति । इन्द्रꣳ राजानꣳ सवितारमेतम् । वायोरात्मानं कवय्रो निचिक्युः । रश्मिꣳ रश्मीनां मध्ये तपन्तम् । ऋतस्य पदे कवयो निपान्ति, इति । य आण्डकोशे भुवनं बिभर्ति । अनिर्भिण्णः सन्नथ लोकान्विचष्टे । यस्याऽऽण्डकोशꣳ शुष्ममाहुः प्राणमुल्बम् । तेन क्लृप्तोऽमृतेनाहमस्मि, इति । सुवर्णं कोशꣳ रजसा परीवृतम् । देवानां वसुधानीं विराजम् ( ४) । अमृतस्य पूर्णां तामु कलां विचक्षते । पादꣳ षड्ढोतुर्न किलाऽऽविवित्से, इति । येनर्तवः पञ्चधोत क्लृप्ता । उत वा षड्धा मनसोत क्लृप्ताः । तत् षड्ढोतारमृतुभिः कल्पमानम् । ऋतस्य पदे कवयो निपान्ति, इति । अन्तः प्रविष्टं कर्तारमेतम् । अन्तश्चन्द्रमसि मनसा चरन्तम् । सहैव सन्तं न विजानन्ति देवाः । इन्द्रस्याऽऽत्मानꣳ शतधा चरन्तम् ( ५), इति । इन्द्रो राजा जगतो य ईशे । सप्तहोता सप्तधा विक्लृप्तः, इति । परेण तन्तुं परिषिच्यमानम् । अन्तरादित्ये मनसा चरन्तम् । देवानाꣳ हृदयं ब्रह्माऽन्वविन्दत्, इति । ब्रह्मैतद्ब्रह्मण उज्जभार । अर्कꣳ श्चोतन्तꣳ सरिरस्य मध्ये, इति । आ यस्मिन्त्सप्त पेरवः । मेहन्ति बहुलाꣳ श्रियम् । बह्वश्वामिन्द्र गोमतीम् (६), इति । अच्युतां बहुलाꣳ श्रियम् । स हरिर्वसुवित्तमः । पेरुरिन्द्राय पिन्वते, इति । बह्वश्वामिन्द्र गोमतीम् । अच्युतां बहुलाꣳ श्रियम् । मह्यमिन्द्रो नियच्छतु, इति । शतꣳ शता अस्य युक्ता हरीणाम् । अर्वाङायातु वसुभी रश्मिरिन्द्रः ।प्रमꣳहमाणो बहुलाꣳ श्रियम्। रश्मिरिन्द्रः सविता मे नियच्छतु ( ७), इति । घृतं तेजो मधुमदिन्द्रियम् । मय्ययमग्निर्दधातु, इति । हरिः पतङ्गः पटरी सुपर्णः । दिविक्षयो नभसा य एति । स न इन्द्रः कामवरं ददातु, इति। पञ्चारं चक्रं परिवर्तते पृथु । हिरण्यज्योतिः सरिरस्य मध्ये । अजस्रं ज्योतिर्नभसा सर्पदेति । स न इन्द्रः कामवरं ददातु, इति । सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रम् ( ८) । एको अश्वो बहति सप्तनामा । त्रिनाभिं चक्रमजरमनर्वम् । येनेमा विश्वा भुवनानि तस्थुः, इति । भद्रं पश्यन्त उपसेदुरग्रे । तपो दीक्षामृषयः सुवर्विदः । ततः क्षत्त्रं बलमोजश्च जातम् । तदस्मै देवा अभिसंनमन्तु, इति । श्वेतꣳ रश्मिं बोभुज्यमानम् । अपां नेतारं भुवनस्य गोपाम् । इन्द्रं निचिक्युः परमे व्योमन् ( ९), इति । रोहिणीः पिङ्गला एकरूपाः । क्षरन्तीः पिङ्गला एकरूपाः । शतꣳ सहस्राणि प्रयुतानि नाव्यानाम्, इति । अयं यः श्वेतो रश्मिः । परि सर्वमिदं जगत् । प्रजां पशून्धनानि । अस्माकं ददातु, इति । श्वेतो रश्मिः परि सर्वं बभूव । सुवन्मह्यं पशून्विश्वरूपान्, इति। पतङ्गमक्तमसुरस्य मायया ( १०) । हृदा पश्यन्ति मनसा मनीषिणः । समुद्रे अन्तः कवयो विचक्षते । मरीचीनां पदमिच्छन्ति वेधसः, इति । पतङ्गो वाचं मनसा बिभर्ति । तां गन्धर्वोऽवदद्गर्भे अन्तः । तां द्योतमानाꣳ स्वर्यं मनीषाम् । ऋतस्य पदे कवयो निपान्ति, इति । ये ग्राम्याः पशवो विश्वरूपाः । विरूपाः सन्तो बहुधैकरूपाः । अग्निस्ताꣳ अग्रे प्रमुमोक्तु देवः (११) । प्रजापतिः प्रजया संविदानः, इति । वीतꣳ स्तुके स्तुके । युवमस्मासु नियच्छतम् । प्र प्र यज्ञपतिं तिर, इति । ये ग्राम्याः पशवो विश्वरूपाः । विरूपाः सन्तो बहुधैकरूपाः । तेषाꣳ सप्तानाम्रिह रन्तिरस्तु । रायस्पोषाय सुप्रजास्त्वाय सुवीर्याय, इति । य आरण्याः पशवो विश्वरूपाः । विरूपाः सन्तो बहुधैकरूपाः । वायुस्ताꣳ अग्रे प्रमुमोक्तु देवः । प्रजापतिः प्रजया संविदानः, इति । इडायै सृप्तं घृतवच्चराचरम् । देवा अन्वविन्दन्गुहाहितम्, इति । य आरण्याः पशवो विश्वरूपाः । विरूपा सन्तो बहुधैकरूपाः । तेषाꣳ सप्तानामिह रन्तिरस्तु । रायस्पोषाय सुप्रज्रास्त्वाय सुवीर्याय (१२), इति ।। आत्मा जनानां विकुर्वन्तं विपश्चिं प्रजानां वसुधानीं विराजं चरन्तं गोमतीं मे नियच्छत्वेकचक्रं व्योमन्मायया देव एकरूपा अष्टौ च ।।
suvarṇaṃ gharmaṃ pariveda venam | indrasyā''tmānaṃ daśadhā carantam | antaḥ samudre manasā carantam | brahmā'nvavindaddaśahotāramarṇe | antaḥ praviṣṭaḥ śāstā janānām | ekaḥ sanbahudhā vicāraḥ | śatam̐ śukrāṇi yatraikaṃ bhavanti | sarve vedā yatraikaṃ bhavanti | sarve hotāro yatraikaṃ bhavanti | sa mānasīna ātmā janānām ( 1) | antaḥ praviṣṭaḥ śāstā janānām̐ sarvātmā | sarvāḥ prajā yatraikaṃ bhavanti | caturhotāro yatra saṃpadaṃ gacchanti devaiḥ | sa mānasīna ātmā janānām, iti | brahmendramagniṃ jagataḥ pratiṣṭhām | diva ātmānam̐ savitāraṃ bṛhaspatim | caturhotāraṃ pradiśo'nuklṛptam | vāco vīryaṃ tapasā'nvavindat, iti | antaḥ praviṣṭaṃ kartārametam | tvaṣṭāram̐ rūpāṇi vikurvantaṃ vipaścim ( 2) | amṛtasya prāṇaṃ yajñametam | catuhoṃtṛṇāmātmānaṃ kavayo nicikyuḥ, iti | brahmendramagniṃ jagataḥ pratiṣṭhām | diva ātmānam̐ savitāraṃ bṛhaspatim | caturhotāraṃ pradiśo'nuklṛptam | vāco vīryaṃ tapasā'nvavindat, iti | antaḥ praviṣṭaṃ kartārametam | tvaṣṭāram̐ rūpāṇi vikurvantaṃ vipaścim ( 2) | amṛtasya prāṇaṃ yajñametam | catuhoṃtṛṇāmātmānaṃ kavayo nicikyuḥ, iti | indram̐ rājānam̐ savitārametam | vāyorātmānaṃ kavayro nicikyuḥ | raśmim̐ raśmīnāṃ madhye tapantam | ṛtasya pade kavayo nipānti, iti | ya āṇḍakośe bhuvanaṃ bibharti | anirbhiṇṇaḥ sannatha lokānvicaṣṭe | yasyā''ṇḍakośam̐ śuṣmamāhuḥ prāṇamulbam | tena klṛpto'mṛtenāhamasmi, iti | suvarṇaṃ kośam̐ rajasā parīvṛtam | devānāṃ vasudhānīṃ virājam ( 4) | amṛtasya pūrṇāṃ tāmu kalāṃ vicakṣate | pādam̐ ṣaḍḍhoturna kilā''vivitse, iti | yenartavaḥ pañcadhota klṛptā | uta vā ṣaḍdhā manasota klṛptāḥ | tat ṣaḍḍhotāramṛtubhiḥ kalpamānam | ṛtasya pade kavayo nipānti, iti | antaḥ praviṣṭaṃ kartārametam | antaścandramasi manasā carantam | sahaiva santaṃ na vijānanti devāḥ | indrasyā''tmānam̐ śatadhā carantam ( 5), iti | indro rājā jagato ya īśe | saptahotā saptadhā viklṛptaḥ, iti | pareṇa tantuṃ pariṣicyamānam | antarāditye manasā carantam | devānām̐ hṛdayaṃ brahmā'nvavindat, iti | brahmaitadbrahmaṇa ujjabhāra | arkam̐ ścotantam̐ sarirasya madhye, iti | ā yasmintsapta peravaḥ | mehanti bahulām̐ śriyam | bahvaśvāmindra gomatīm (6), iti | acyutāṃ bahulām̐ śriyam | sa harirvasuvittamaḥ | perurindrāya pinvate, iti | bahvaśvāmindra gomatīm | acyutāṃ bahulām̐ śriyam | mahyamindro niyacchatu, iti | śatam̐ śatā asya yuktā harīṇām | arvāṅāyātu vasubhī raśmirindraḥ |pramam̐hamāṇo bahulām̐ śriyam| raśmirindraḥ savitā me niyacchatu ( 7), iti | ghṛtaṃ tejo madhumadindriyam | mayyayamagnirdadhātu, iti | hariḥ pataṅgaḥ paṭarī suparṇaḥ | divikṣayo nabhasā ya eti | sa na indraḥ kāmavaraṃ dadātu, iti| pañcāraṃ cakraṃ parivartate pṛthu | hiraṇyajyotiḥ sarirasya madhye | ajasraṃ jyotirnabhasā sarpadeti | sa na indraḥ kāmavaraṃ dadātu, iti | sapta yuñjanti rathamekacakram ( 8) | eko aśvo bahati saptanāmā | trinābhiṃ cakramajaramanarvam | yenemā viśvā bhuvanāni tasthuḥ, iti | bhadraṃ paśyanta upaseduragre | tapo dīkṣāmṛṣayaḥ suvarvidaḥ | tataḥ kṣattraṃ balamojaśca jātam | tadasmai devā abhisaṃnamantu, iti | śvetam̐ raśmiṃ bobhujyamānam | apāṃ netāraṃ bhuvanasya gopām | indraṃ nicikyuḥ parame vyoman ( 9), iti | rohiṇīḥ piṅgalā ekarūpāḥ | kṣarantīḥ piṅgalā ekarūpāḥ | śatam̐ sahasrāṇi prayutāni nāvyānām, iti | ayaṃ yaḥ śveto raśmiḥ | pari sarvamidaṃ jagat | prajāṃ paśūndhanāni | asmākaṃ dadātu, iti | śveto raśmiḥ pari sarvaṃ babhūva | suvanmahyaṃ paśūnviśvarūpān, iti| pataṅgamaktamasurasya māyayā ( 10) | hṛdā paśyanti manasā manīṣiṇaḥ | samudre antaḥ kavayo vicakṣate | marīcīnāṃ padamicchanti vedhasaḥ, iti | pataṅgo vācaṃ manasā bibharti | tāṃ gandharvo'vadadgarbhe antaḥ | tāṃ dyotamānām̐ svaryaṃ manīṣām | ṛtasya pade kavayo nipānti, iti | ye grāmyāḥ paśavo viśvarūpāḥ | virūpāḥ santo bahudhaikarūpāḥ | agnistām̐ agre pramumoktu devaḥ (11) | prajāpatiḥ prajayā saṃvidānaḥ, iti | vītam̐ stuke stuke | yuvamasmāsu niyacchatam | pra pra yajñapatiṃ tira, iti | ye grāmyāḥ paśavo viśvarūpāḥ | virūpāḥ santo bahudhaikarūpāḥ | teṣām̐ saptānāmriha rantirastu | rāyaspoṣāya suprajāstvāya suvīryāya, iti | ya āraṇyāḥ paśavo viśvarūpāḥ | virūpāḥ santo bahudhaikarūpāḥ | vāyustām̐ agre pramumoktu devaḥ | prajāpatiḥ prajayā saṃvidānaḥ, iti | iḍāyai sṛptaṃ ghṛtavaccarācaram | devā anvavindanguhāhitam, iti | ya āraṇyāḥ paśavo viśvarūpāḥ | virūpā santo bahudhaikarūpāḥ | teṣām̐ saptānāmiha rantirastu | rāyaspoṣāya suprajrāstvāya suvīryāya (12), iti || ātmā janānāṃ vikurvantaṃ vipaściṃ prajānāṃ vasudhānīṃ virājaṃ carantaṃ gomatīṃ me niyacchatvekacakraṃ vyomanmāyayā deva ekarūpā aṣṭau ca ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.