घर्म या ते दिवि शुगिति तिस्र आहुतीर्जुहोति । छन्दोभिरेवास्यैभ्यो लोकेभ्यः शुचमव यजते । इयत्यग्रे जुहोति । अथेयत्यथेयति । त्रय इमे लोकाः । एभ्य एव लोकेभ्यः शुचमव यजते । अनु नोऽद्यानुमतिरित्याहानुमत्यै । दिवस्त्वा परस्पाया इत्याह । दिव एवेमाꣳलोकान्दाधार । ब्रह्मणस्त्वा परस्पाया इत्याह १ एष्वेव लोकेषु प्रजा दाधार । प्राणस्य त्वा परस्पाया इत्याह । प्रजास्वे । व प्राणान्दाधार । शिरो वा एतद्यज्ञस्य । यत्प्रवर्ग्यः । असौ खलु वा आदित्यः प्रवर्ग्यः । तं यद्दक्षिणा प्रत्यञ्चमुदञ्चमुद्वासयेत् । जिह्मं यज्ञस्य शिरो हरेत् । प्राञ्चमुद्वासयति । पुरस्तादेव यज्ञस्य शिरः प्रति दधाति २ प्राञ्चमुद्वासयति । तस्मादसावादित्यः पुरस्तादुदेति । शफोपयमान्धवित्राणि धृष्टी इत्यन्ववहरन्ति । सात्मानमेवैनꣳ सतनुं करोति । सात्माऽमुष्मिꣳ लोके भवति । य एवं वेद । औदुम्बराणि भवन्ति । ऊर्ग्वा उदुम्बरः । ऊर्जमेवाव रुन्धे । वर्त्मना वा अन्!वित्य ३ यज्ञꣳ रक्षाꣳसि जिघाꣳसन्ति । साम्ना प्रस्तोताऽन्ववैति । साम वै रक्षोहा । रक्षसामपहत्यै । त्रिर्निधनमुपैति । त्रय इमे लोकाः । एभ्य एव लोकेभ्यो रक्षाꣳस्यप हन्ति । पुरुषःपुरुषो निधनमुपैति । पुरुषःपुरुषो हि रक्षस्वी । रक्षसामपहत्यै ४ यत्पृथिव्यामुद्वासयेत् । पृथिवीꣳ शुचार्पयेत् । यदप्सु । अपः शुचार्पयेत् । यदोषधीषु । ओषधीः शुचार्पयेत् । यद्वनस्पतिषु । वनस्पतीञ् छुचार्पयेत् । हिरण्यं निधायोद्वासयति । अमृतं वै हिरण्यम् ५ अमृत एवैनं प्रति ष्ठापयति । वल्गुरसि शंयुधाया इति त्रिः परिषिञ्चन्पर्येति । त्रिवृद्वा अग्निः । यावानेवाग्निः । तस्य शुचꣳ शमयति । त्रिः पुनः पर्येति । षट्सं पद्यन्ते । षड्वा ऋतवः । ऋतुभिरेवास्य शुचꣳ शमयति । चतुःस्रक्तिर्नाभिरृतस्येत्याह ६ इयं वा ऋतम् । तस्या एष एव नाभिः । यत्प्रवर्ग्यः । तस्मादेवमाह । सदो विश्वायुरित्याह । सदो हीयम् । अप द्वेषो अप ह्वर इत्याह भ्रातृव्यापनुत्यै । घर्मैतत्तेऽन्नमेतत्पुरीषमिति दध्ना मधुमिश्रेण पूरयति । ऊर्ग्वा अन्नाद्यं दधि । ऊर्जैवैनमन्नाद्येन समर्धयति ७ अनशनायुको भवति । य एवं वेद । रन्तिर्नामासि दिव्यो गन्धर्व इत्याह । रूपमेवास्यैतन्महिमानꣳ रन्तिं बन्धुतां व्या चष्टे । समहमायुषा सं प्राणेनेत्याह । आशिषमेवैतामा शास्ते । व्यसौ योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इत्याह । अभिचार एवास्यैषः । अचिक्रदद्वृषा हरिरित्याह । वृषा ह्येषः ८ वृषा हरिः । महान्मित्रो न दर्शत इत्याह । स्तौत्येवैनमेतत् । चिदसि समुद्र योनिरित्याह । स्वामेवैनं योनिं गमयति । नमस्ते अस्तु मा मा हिꣳसीरित्याहाहिꣳसायै । विश्वावसुꣳ सोम गन्धर्वमित्याह । यदेवास्य क्रियमाणस्यान्तर्यन्ति । तदेवास्यैतेना प्याययति । विश्वावसुरभि तन्नो गृणात्वित्याह ९ पूर्वमेवोदितम् । उत्तरेणाभि गृणाति । धियो हिन्वानो धिय इन्नो अव्यादित्याह । ऋतूनेवास्मै कल्पयति । प्रासां गन्धर्वो अमृतानि वोचदित्याह । प्राणा वा अमृताः । प्राणानेवास्मै कल्पयति । एतत्त्वं देव घर्म देवो देवानुपागा इत्याह । देवो ह्येष सन्देवानुपैति । इदमहं मनुष्यो मनुष्यानित्याह १० मनुष्यो हि । एष सन्मनुष्यानुपैति । ईश्वरो वै प्रवर्ग्यमुद्वासयन् । प्रजां पशून्त्सोमपीथमनूद्वासः सोमपीथानु मेहि । सह प्रजया सह रायस्पोषेणेत्याह । प्रजामेव पशून्त्सोमपीथमात्मन्धत्ते । सुमित्रा न आप ओषधयः सन्त्वित्याह । आशिषमेवैतामा शास्ते । दुर्मित्रास्तस्मै भूयासुर्योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इत्याह । अभिचार एवास्यैषः । प्र वा एषोऽस्माल्लोकाच्च्यवते । यः प्रवर्ग्यमुद्वासयति । उदु त्यं चित्रमिति सौरीभ्यामृग्भ्यां पुनरेत्य गार्हपत्ये जुहोति । अयं वै लोको गार्हपत्यः । अस्मिन्नेव लोके प्रति तिष्ठति । असौ खलु वा आदित्यः सुवर्गो लोकः । यत्सौरी भवतः । तेनैव सुवर्गाल्लोकान्नैति ११ ब्रह्मणस्त्वा परस्पाया इत्याह दधात्यन्!वित्य रक्षस्वी रक्षसामपहत्यै वै हिरण्यमाहार्धयति ह्येष गृणात्वित्याह मनुष्यानित्याहास्यैषोऽष्टौ च
gharma yā te divi śugiti tisra āhutīrjuhoti | chandobhirevāsyaibhyo lokebhyaḥ śucamava yajate | iyatyagre juhoti | atheyatyatheyati | traya ime lokāḥ | ebhya eva lokebhyaḥ śucamava yajate | anu no'dyānumatirityāhānumatyai | divastvā paraspāyā ityāha | diva evemām̐lokāndādhāra | brahmaṇastvā paraspāyā ityāha 1 eṣveva lokeṣu prajā dādhāra | prāṇasya tvā paraspāyā ityāha | prajāsve | va prāṇāndādhāra | śiro vā etadyajñasya | yatpravargyaḥ | asau khalu vā ādityaḥ pravargyaḥ | taṃ yaddakṣiṇā pratyañcamudañcamudvāsayet | jihmaṃ yajñasya śiro haret | prāñcamudvāsayati | purastādeva yajñasya śiraḥ prati dadhāti 2 prāñcamudvāsayati | tasmādasāvādityaḥ purastādudeti | śaphopayamāndhavitrāṇi dhṛṣṭī ityanvavaharanti | sātmānamevainam̐ satanuṃ karoti | sātmā'muṣmim̐ loke bhavati | ya evaṃ veda | audumbarāṇi bhavanti | ūrgvā udumbaraḥ | ūrjamevāva rundhe | vartmanā vā an!vitya 3 yajñam̐ rakṣām̐si jighām̐santi | sāmnā prastotā'nvavaiti | sāma vai rakṣohā | rakṣasāmapahatyai | trirnidhanamupaiti | traya ime lokāḥ | ebhya eva lokebhyo rakṣām̐syapa hanti | puruṣaḥpuruṣo nidhanamupaiti | puruṣaḥpuruṣo hi rakṣasvī | rakṣasāmapahatyai 4 yatpṛthivyāmudvāsayet | pṛthivīm̐ śucārpayet | yadapsu | apaḥ śucārpayet | yadoṣadhīṣu | oṣadhīḥ śucārpayet | yadvanaspatiṣu | vanaspatīñ chucārpayet | hiraṇyaṃ nidhāyodvāsayati | amṛtaṃ vai hiraṇyam 5 amṛta evainaṃ prati ṣṭhāpayati | valgurasi śaṃyudhāyā iti triḥ pariṣiñcanparyeti | trivṛdvā agniḥ | yāvānevāgniḥ | tasya śucam̐ śamayati | triḥ punaḥ paryeti | ṣaṭsaṃ padyante | ṣaḍvā ṛtavaḥ | ṛtubhirevāsya śucam̐ śamayati | catuḥsraktirnābhirṛtasyetyāha 6 iyaṃ vā ṛtam | tasyā eṣa eva nābhiḥ | yatpravargyaḥ | tasmādevamāha | sado viśvāyurityāha | sado hīyam | apa dveṣo apa hvara ityāha bhrātṛvyāpanutyai | gharmaitatte'nnametatpurīṣamiti dadhnā madhumiśreṇa pūrayati | ūrgvā annādyaṃ dadhi | ūrjaivainamannādyena samardhayati 7 anaśanāyuko bhavati | ya evaṃ veda | rantirnāmāsi divyo gandharva ityāha | rūpamevāsyaitanmahimānam̐ rantiṃ bandhutāṃ vyā caṣṭe | samahamāyuṣā saṃ prāṇenetyāha | āśiṣamevaitāmā śāste | vyasau yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma ityāha | abhicāra evāsyaiṣaḥ | acikradadvṛṣā harirityāha | vṛṣā hyeṣaḥ 8 vṛṣā hariḥ | mahānmitro na darśata ityāha | stautyevainametat | cidasi samudra yonirityāha | svāmevainaṃ yoniṃ gamayati | namaste astu mā mā him̐sīrityāhāhim̐sāyai | viśvāvasum̐ soma gandharvamityāha | yadevāsya kriyamāṇasyāntaryanti | tadevāsyaitenā pyāyayati | viśvāvasurabhi tanno gṛṇātvityāha 9 pūrvamevoditam | uttareṇābhi gṛṇāti | dhiyo hinvāno dhiya inno avyādityāha | ṛtūnevāsmai kalpayati | prāsāṃ gandharvo amṛtāni vocadityāha | prāṇā vā amṛtāḥ | prāṇānevāsmai kalpayati | etattvaṃ deva gharma devo devānupāgā ityāha | devo hyeṣa sandevānupaiti | idamahaṃ manuṣyo manuṣyānityāha 10 manuṣyo hi | eṣa sanmanuṣyānupaiti | īśvaro vai pravargyamudvāsayan | prajāṃ paśūntsomapīthamanūdvāsaḥ somapīthānu mehi | saha prajayā saha rāyaspoṣeṇetyāha | prajāmeva paśūntsomapīthamātmandhatte | sumitrā na āpa oṣadhayaḥ santvityāha | āśiṣamevaitāmā śāste | durmitrāstasmai bhūyāsuryo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma ityāha | abhicāra evāsyaiṣaḥ | pra vā eṣo'smāllokāccyavate | yaḥ pravargyamudvāsayati | udu tyaṃ citramiti saurībhyāmṛgbhyāṃ punaretya gārhapatye juhoti | ayaṃ vai loko gārhapatyaḥ | asminneva loke prati tiṣṭhati | asau khalu vā ādityaḥ suvargo lokaḥ | yatsaurī bhavataḥ | tenaiva suvargāllokānnaiti 11 brahmaṇastvā paraspāyā ityāha dadhātyan!vitya rakṣasvī rakṣasāmapahatyai vai hiraṇyamāhārdhayati hyeṣa gṛṇātvityāha manuṣyānityāhāsyaiṣo'ṣṭau ca
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.