समिधो यजति वसन्तम् एवर्तूनाम् अव रुन्द्धे तनूनपातं यजति ग्रीष्मम् एवाव रुन्द्धे । इडो यजति वर्षा एवाव रुन्द्धे बर्हिर् यजति शरदम् एवाव रुन्द्धे स्वाहाकारं यजति हेमन्तम् एवाव रुन्द्धे तस्मात् स्वाहाकृता हेमन् पशवो ऽव सीदन्ति समिधो यजत्य् उषस एव देवतानाम् अव रुन्द्धे तनूनपातं यजति यज्ञम् एवाव रुन्द्धे इडो यजति पशून् एवाव रुन्द्धे बर्हिर् यजति प्रजाम् एवाव रुन्द्धे समानयत उपभृतस् तेजो वा आज्यम् प्रजा बर्हिः प्रजास्व् एव तेजो दधाति स्वाहाकारं यजति वाचम् एवाव रुन्द्धे दश सम् पद्यन्ते दशाक्षरा विराड् विराजैवान्नाद्यम् अव रुन्द्धे समिधो यजत्य् अस्मिन्न् एव लोके प्रति तिष्ठति तनूनपातं यजति यज्ञ एवान्तरिक्षे प्रति तिष्ठति । इडो यजति पशुष्व् एव प्रति तिष्ठति बर्हिर् यजति य एव देवयानाः पन्थानस् तेष्व् एव प्रति तिष्ठति स्वाहाकारं यजति सुवर्ग एव लोके प्रति तिष्ठति । एतावन्तो वै देवलोकास् तेष्व् एव यथापूर्वम् प्रति तिष्ठति देवासुरा एषु लोकेष्व् अस्पर्धन्त ते देवाः प्रयाजैर् एभ्यो लोकेभ्यो ऽसुरान् प्राणुदन्त तत् प्रयाजानाम् प्रयाजत्वम् । यस्यैवं विदुषः प्रयाजा इज्यन्ते प्रैभ्यो लोकेभ्यो भ्रातृव्यान् नुदते । अभिक्रामं जुहोति । अभिजित्यै यो वै प्रयाजानाम् मिथुनं वेद प्र प्रजया पशुभिर् मिथुनैर् जायते समिधो बह्वीर् इव यजति तनूनपातम् एकम् इव मिथुनं तत् । इडो बह्वीर् इव यजति बर्हिर् एकम् इव मिथुनं तत् । एतद् वै प्रयाजानाम् मिथुनम् । य एवं वेद प्र प्रजया पशुभिर् मिथुनैर् जायते देवानां वा अनिष्टा देवता आसन् । अथासुरा यज्ञम् अजिघाꣳसन् ते देवा गायत्रीं व्यौहन् पञ्चाक्षराणि प्राचीनानि त्रीणि प्रतीचीनानि ततो वर्म यज्ञायाभवद् वर्म यजमानाय यत् प्रयाजानूयाजा इज्यन्ते वर्मैव तद् यज्ञाय क्रियते वर्म यजमानाय भ्रातृव्याभिभूत्यै तस्माद् वरूथम् पुरस्ताद् वर्षीयः पश्चाद् ध्रसीयः । देवा वै पुरा रक्षोभ्यः इति स्वाहाकारेण प्रयाजेषु यज्ञꣳ सꣳस्थाप्यम् अपश्यन् तꣳ स्वाहाकारेण प्रयाजेषु सम् अस्थापयन् वि वा एतद् यज्ञं छिन्दन्ति यत् स्वाहाकारेण प्रयाजेषु सꣳस्थापयन्ति प्रयाजान् इष्ट्वा हवीꣳष्य् अभि घारयति यज्ञस्य संतत्यै । अथो हविर् एवाकर् अथो यथापूर्वम् उपैति पिता वै प्रयाजाः प्रजानूयाजाः । यत् प्रयाजान् इष्ट्वा हवीꣳष्य् अभिघारयति पितैव तत् पुत्रेण साधारणम् कुरुते तस्माद् आहुर् यश् चैवं वेद यश् च न कथा पुत्रस्य केवलं कथा साधारणम् पितुर् इति । अस्कन्नम् एव तद् यत् प्रयाजेष्व् इष्टेषु स्कन्दति गायत्र्य् एव तेन गर्भं धत्ते सा प्रजाम् पशून् यजमानाय प्र जनयति ॥
samidho yajati vasantam evartūnām ava runddhe tanūnapātaṃ yajati grīṣmam evāva runddhe | iḍo yajati varṣā evāva runddhe barhir yajati śaradam evāva runddhe svāhākāraṃ yajati hemantam evāva runddhe tasmāt svāhākṛtā heman paśavo 'va sīdanti samidho yajaty uṣasa eva devatānām ava runddhe tanūnapātaṃ yajati yajñam evāva runddhe iḍo yajati paśūn evāva runddhe barhir yajati prajām evāva runddhe samānayata upabhṛtas tejo vā ājyam prajā barhiḥ prajāsv eva tejo dadhāti svāhākāraṃ yajati vācam evāva runddhe daśa sam padyante daśākṣarā virāḍ virājaivānnādyam ava runddhe samidho yajaty asminn eva loke prati tiṣṭhati tanūnapātaṃ yajati yajña evāntarikṣe prati tiṣṭhati | iḍo yajati paśuṣv eva prati tiṣṭhati barhir yajati ya eva devayānāḥ panthānas teṣv eva prati tiṣṭhati svāhākāraṃ yajati suvarga eva loke prati tiṣṭhati | etāvanto vai devalokās teṣv eva yathāpūrvam prati tiṣṭhati devāsurā eṣu lokeṣv aspardhanta te devāḥ prayājair ebhyo lokebhyo 'surān prāṇudanta tat prayājānām prayājatvam | yasyaivaṃ viduṣaḥ prayājā ijyante praibhyo lokebhyo bhrātṛvyān nudate | abhikrāmaṃ juhoti | abhijityai yo vai prayājānām mithunaṃ veda pra prajayā paśubhir mithunair jāyate samidho bahvīr iva yajati tanūnapātam ekam iva mithunaṃ tat | iḍo bahvīr iva yajati barhir ekam iva mithunaṃ tat | etad vai prayājānām mithunam | ya evaṃ veda pra prajayā paśubhir mithunair jāyate devānāṃ vā aniṣṭā devatā āsan | athāsurā yajñam ajighām̐san te devā gāyatrīṃ vyauhan pañcākṣarāṇi prācīnāni trīṇi pratīcīnāni tato varma yajñāyābhavad varma yajamānāya yat prayājānūyājā ijyante varmaiva tad yajñāya kriyate varma yajamānāya bhrātṛvyābhibhūtyai tasmād varūtham purastād varṣīyaḥ paścād dhrasīyaḥ | devā vai purā rakṣobhyaḥ iti svāhākāreṇa prayājeṣu yajñam̐ sam̐sthāpyam apaśyan tam̐ svāhākāreṇa prayājeṣu sam asthāpayan vi vā etad yajñaṃ chindanti yat svāhākāreṇa prayājeṣu sam̐sthāpayanti prayājān iṣṭvā havīm̐ṣy abhi ghārayati yajñasya saṃtatyai | atho havir evākar atho yathāpūrvam upaiti pitā vai prayājāḥ prajānūyājāḥ | yat prayājān iṣṭvā havīm̐ṣy abhighārayati pitaiva tat putreṇa sādhāraṇam kurute tasmād āhur yaś caivaṃ veda yaś ca na kathā putrasya kevalaṃ kathā sādhāraṇam pitur iti | askannam eva tad yat prayājeṣv iṣṭeṣu skandati gāyatry eva tena garbhaṃ dhatte sā prajām paśūn yajamānāya pra janayati ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.