Library·Taittirīya Saṃhitā (Kṛṣṇa Yajurveda; unaccented text)·3·3.2·3.2.9

Taittirīya Saṃhitā (Kṛṣṇa Yajurveda; unaccented text) 3.2.9

TS 3.2.9

यद् वै होताऽध्वर्युम् अभ्याह्वयते वज्रम् एनम् अभि प्र वर्तयति । उक्थशा इत्य् आह प्रातःसवनम् प्रतिगीर्य त्रीण्य् एतान्य् अक्षराणि त्रिपदा गायत्री गायत्रम् प्रातःसवनं गायत्रियैव प्रातःसवने वज्रम् अन्तर् धत्ते । उक्थं वाचीत्य् आह माध्यंदिनꣳ सवनम् प्रतिगीर्य चत्वार्य् एतान्य् अक्षराणि चतुष्पदा त्रिष्टुप् त्रैष्टुभम् माध्यंदिनꣳ सवनं त्रिष्टुभैव माध्यंदिने सवने वज्रम् अन्तर् धत्ते ॥ उक्थं वाचीन्द्रायेत्य् आह तृतीयसवनम् प्रतिगीर्य सप्तैतान्य् अक्षराणि सप्तपदा शक्वरी शाक्वरो वज्रो वज्रेणैव तृतीयसवने वज्रम् अन्तर् धत्ते ब्रह्मवादिनो वदन्ति स त्वा अध्वर्युः स्याद् यो यथासवनम् प्रतिगरे छन्दाꣳसि सम्पादयेत् तेजः प्रातःसवन आत्मन् दधीतेन्द्रियम् माध्यंदिने सवने पशूꣳस् तृतीयसवन इति । उक्थशा इत्य् आह प्रातःसवनम् प्रतिगीर्य त्रीण्य् एतान्य् अक्षराणि त्रिपदा गायत्री गायत्रम् प्रातःसवनम् प्रातःसवन एव प्रतिगरे छन्दाꣳसि सम् पादयति । अथो तेजो वै गायत्री तेजः प्रातःसवनं तेज एव प्रातःसवन आत्मन् धत्ते । उक्थं वाचीत्य् आह माध्यंदिनꣳ सवनम् प्रतिगीर्य चत्वार्य् एतान्य् अक्षराणि चतुष्पदा त्रिष्टुप् त्रैष्टुभम् माध्यंदिनꣳ सवनम् माध्यंदिन एव सवने प्रतिगरे छन्दाꣳसि सम् पादयति । अथो इन्द्रियं वै त्रिष्टुग् इन्द्रियम् माध्यंदिनꣳ सवनम् ॥ इन्द्रियम् एव माध्यंदिने सवन आत्मन् धत्ते । उक्थं वाचीन्द्रायेत्य् आह तृतीयसवनम् प्रतिगीर्य सप्तैतान्य् अक्षराणि सप्तपदा शक्वरी शाक्वराः पशवो जागतं तृतीयसवनं तृतीयसवन एव प्रतिगरे छन्दाꣳसि सम् पादयति । अथो पशवो वै जगती पशवस् तृतीयसवनम् पशून् एव तृतीयसवन आत्मन् धत्ते यद् वै होताऽध्वर्युम् अभ्याह्वयत आव्यम् अस्मिन् दधाति तद् यन् न अपहनीत पुराऽस्य संवत्सराद् गृह आ वेवीरन् । शोꣳसा मोद इवेति प्रत्याह्वयते तेनैव तद् अप हते यथा वा आयताम् प्रतीक्षत एवम् अध्वर्युः प्रतिगरम् प्रतीक्षते यद् अभिप्रतिगृणीयाद् यथाऽऽयतया समृच्छते तादृग् एव तत् । यद् अर्धर्चाल् लुप्येत यथा धावद्भ्यो हीयते तादृग् एव तत् प्रबाहुग् वा ऋत्विजाम् उद्गीथा उद्गीथ एवोद्गातृणाम् ऋचः प्रणव उक्थशꣳसिनाम् प्रतिगरो ऽध्वर्यूणाम् । य एवं विद्वान् प्रतिगृणात्य् अन्नाद एव भवत्य् आस्य प्रजायां वाजी जायते । इयम् वै होतासाव् अध्वर्युः । यद् आसीनः शꣳसत्य् अस्या एव तद् होता नैत्य् आस्त इव हीयम् अथो इमाम् एव तेन यजमानो दुहे यत् तिष्ठन् प्रतिगृणात्य् अमुष्या एव तद् अध्वर्युर् नैति ॥ तिष्ठतीव ह्य् असाव् अथो अमूम् एव तेन यजमानो दुहे यद् आसीनः शꣳसति तस्माद् इतःप्रदानं देवा उप जीवन्ति यत् तिष्ठन् प्रतिगृणाति तस्माद् अमुतःप्रदानम् मनुष्या उप जीवन्ति यत् प्राङ् आसीनः शꣳसति प्रत्यङ् तिष्ठन् प्रतिगृणाति तस्मात् प्राचीनꣳ रेतो धीयते प्रतीचीः प्रजा जायन्ते यद् वै होताऽध्वर्युम् अभ्याह्वयते वज्रम् एनम् अभि प्र वर्तयति पराङ् आ वर्तते वज्रम् एव तन् नि करोति ॥

yad vai hotā'dhvaryum abhyāhvayate vajram enam abhi pra vartayati | ukthaśā ity āha prātaḥsavanam pratigīrya trīṇy etāny akṣarāṇi tripadā gāyatrī gāyatram prātaḥsavanaṃ gāyatriyaiva prātaḥsavane vajram antar dhatte | ukthaṃ vācīty āha mādhyaṃdinam̐ savanam pratigīrya catvāry etāny akṣarāṇi catuṣpadā triṣṭup traiṣṭubham mādhyaṃdinam̐ savanaṃ triṣṭubhaiva mādhyaṃdine savane vajram antar dhatte || ukthaṃ vācīndrāyety āha tṛtīyasavanam pratigīrya saptaitāny akṣarāṇi saptapadā śakvarī śākvaro vajro vajreṇaiva tṛtīyasavane vajram antar dhatte brahmavādino vadanti sa tvā adhvaryuḥ syād yo yathāsavanam pratigare chandām̐si sampādayet tejaḥ prātaḥsavana ātman dadhītendriyam mādhyaṃdine savane paśūm̐s tṛtīyasavana iti | ukthaśā ity āha prātaḥsavanam pratigīrya trīṇy etāny akṣarāṇi tripadā gāyatrī gāyatram prātaḥsavanam prātaḥsavana eva pratigare chandām̐si sam pādayati | atho tejo vai gāyatrī tejaḥ prātaḥsavanaṃ teja eva prātaḥsavana ātman dhatte | ukthaṃ vācīty āha mādhyaṃdinam̐ savanam pratigīrya catvāry etāny akṣarāṇi catuṣpadā triṣṭup traiṣṭubham mādhyaṃdinam̐ savanam mādhyaṃdina eva savane pratigare chandām̐si sam pādayati | atho indriyaṃ vai triṣṭug indriyam mādhyaṃdinam̐ savanam || indriyam eva mādhyaṃdine savana ātman dhatte | ukthaṃ vācīndrāyety āha tṛtīyasavanam pratigīrya saptaitāny akṣarāṇi saptapadā śakvarī śākvarāḥ paśavo jāgataṃ tṛtīyasavanaṃ tṛtīyasavana eva pratigare chandām̐si sam pādayati | atho paśavo vai jagatī paśavas tṛtīyasavanam paśūn eva tṛtīyasavana ātman dhatte yad vai hotā'dhvaryum abhyāhvayata āvyam asmin dadhāti tad yan na apahanīta purā'sya saṃvatsarād gṛha ā vevīran | śom̐sā moda iveti pratyāhvayate tenaiva tad apa hate yathā vā āyatām pratīkṣata evam adhvaryuḥ pratigaram pratīkṣate yad abhipratigṛṇīyād yathā''yatayā samṛcchate tādṛg eva tat | yad ardharcāl lupyeta yathā dhāvadbhyo hīyate tādṛg eva tat prabāhug vā ṛtvijām udgīthā udgītha evodgātṛṇām ṛcaḥ praṇava ukthaśam̐sinām pratigaro 'dhvaryūṇām | ya evaṃ vidvān pratigṛṇāty annāda eva bhavaty āsya prajāyāṃ vājī jāyate | iyam vai hotāsāv adhvaryuḥ | yad āsīnaḥ śam̐saty asyā eva tad hotā naity āsta iva hīyam atho imām eva tena yajamāno duhe yat tiṣṭhan pratigṛṇāty amuṣyā eva tad adhvaryur naiti || tiṣṭhatīva hy asāv atho amūm eva tena yajamāno duhe yad āsīnaḥ śam̐sati tasmād itaḥpradānaṃ devā upa jīvanti yat tiṣṭhan pratigṛṇāti tasmād amutaḥpradānam manuṣyā upa jīvanti yat prāṅ āsīnaḥ śam̐sati pratyaṅ tiṣṭhan pratigṛṇāti tasmāt prācīnam̐ reto dhīyate pratīcīḥ prajā jāyante yad vai hotā'dhvaryum abhyāhvayate vajram enam abhi pra vartayati parāṅ ā vartate vajram eva tan ni karoti ||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/TS/3.2.9

Cite as: Taittirīya Saṃhitā (Kṛṣṇa Yajurveda; unaccented text) 3.2.9, in HREEM (hreem.cc/library/TS/3.2.9), after Sanskrit Wikisource: तैत्तिरीयसंहिता(विस्वरः) (44 pages; revision ids 400524, 403471, 328208 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: तैत्तिरीयसंहिता(विस्वरः) (44 pages; revision ids 400524, 403471, 328208 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Units are anuvākas (kāṇḍa.prapāṭhaka.anuvāka); the page's inner VERSE numbers are not separate units. 631 units whose number repeats one already read were left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text