Taittirīya Saṃhitā (Kṛṣṇa Yajurveda; unaccented text) 3.2

यो वै पवमानानाम् अन्वारोहान् विद्वान् यजते ऽनु पवमानान् आ रोहति न पवमानेभ्यो ऽव छिद्यते श्येनो ऽसि गायत्रच्छन्दा अनु त्वाऽऽ रभे स्वस्ति मा सम् पारय सुपर्णो ऽसि त्रिष्टुप्छन्दा अनु त्वा रभे स्वस्ति मा सम् पारय सघाऽसि जगतीछन्दा अनु त्वाऽऽ रभे स्वस्ति मा सम् पारय । इत्य् आह । एते वै पवमानानाम् अन्वारोहास् तान् य एवं विद्वान् यजते ऽनु पवमानान् आ रोहति न पवमानेभ्यो ऽव च्छिद्यते यो वै पवमानस्य संततिं वेद सर्वम् आयुर् एति न पुरायुषः प्र मीयते पशुमान् भवति विन्दते प्रजाम् पवमानस्य ग्रहा गृह्यन्ते । अथ वा अस्यैते ऽगृहीता द्रोणकलश आधवनीयः पूतभृत् तान् यद् अगृहीत्वोपाकुर्यात् पवमानं वि ॥ च्छिन्द्यात् तं विच्छिद्यमानम् अध्वर्योः प्राणो ऽनु वि च्छिद्येत । उपयामगृहीतो ऽसि प्रजापतये त्वा । इति द्रोणकलशम् अभि मृशेत् । इन्द्राय त्वा । इत्य् आधवनीयम् । विश्वेभ्यस् त्वा देवेभ्यः । इति पूतभृतम् पवमानम् एव तत् सं तनोति सर्वम् आयुर् एति न पुरायुषः प्र मीयते पशुमान् भवति विन्दते प्रजाम् ॥

yo vai pavamānānām anvārohān vidvān yajate 'nu pavamānān ā rohati na pavamānebhyo 'va chidyate śyeno 'si gāyatracchandā anu tvā'' rabhe svasti mā sam pāraya suparṇo 'si triṣṭupchandā anu tvā rabhe svasti mā sam pāraya saghā'si jagatīchandā anu tvā'' rabhe svasti mā sam pāraya | ity āha | ete vai pavamānānām anvārohās tān ya evaṃ vidvān yajate 'nu pavamānān ā rohati na pavamānebhyo 'va cchidyate yo vai pavamānasya saṃtatiṃ veda sarvam āyur eti na purāyuṣaḥ pra mīyate paśumān bhavati vindate prajām pavamānasya grahā gṛhyante | atha vā asyaite 'gṛhītā droṇakalaśa ādhavanīyaḥ pūtabhṛt tān yad agṛhītvopākuryāt pavamānaṃ vi || cchindyāt taṃ vicchidyamānam adhvaryoḥ prāṇo 'nu vi cchidyeta | upayāmagṛhīto 'si prajāpataye tvā | iti droṇakalaśam abhi mṛśet | indrāya tvā | ity ādhavanīyam | viśvebhyas tvā devebhyaḥ | iti pūtabhṛtam pavamānam eva tat saṃ tanoti sarvam āyur eti na purāyuṣaḥ pra mīyate paśumān bhavati vindate prajām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीणि वाव सवनानि । अथ तृतीयꣳ सवनम् अव लुम्पन्त्य् अनꣳशु कुर्वन्त उपाꣳशुꣳ हुत्वोपाꣳशुपात्रे ऽꣳशुम् अवास्य तं तृतीयसवने ऽपिसृज्याभि षुणुयाद् यद् आप्याययति तेनाꣳशुमद् यद् अभिषुणोति तेनर्जीषि सर्वाण्य् एव तत् सवनान्य् अꣳशुमन्ति शुक्रवन्ति समावद्वीर्याणि करोति द्वौ समुद्रौ वितताव् अजूर्यौ पर्यावर्तेते जठरेव पादाः । तयोः पश्यन्तो अति यन्त्य् अन्यम् अपश्यन्तः सेतुनाऽति यन्त्य् अन्यम् ॥ द्वे द्रधसी सतती वस्त एकः केशी विश्वा भुवनानि विद्वान् । तिरोधायैत्य् असितं वसानः शुक्रम् आ दत्ते अनुहाय जार्यै ॥ देवा वै यद् यज्ञे ऽकुर्वत तद् असुरा अकुर्वत ते देवा एतम् महायज्ञम् अपश्यन् तम् अतन्वत । अग्निहोत्रं व्रतम् अकुर्वत तस्माद् द्विव्रतः स्यात् । द्विर् ह्य् अग्निहोत्रं जुह्वति पौर्णमासं यज्ञम् अग्नीषोमीयम् पशुम् अकुर्वत दार्श्यं यज्ञम् आग्नेयम् पशुम् अकुर्वत वैश्वदेवम् प्रातःसवनम् अकुर्वत वरुणप्रघासान् माध्यंदिनꣳ सवनꣳ साकमेधान् पितृयज्ञं त्र्यम्बकाꣳस् तृतीयसवनम् अकुर्वत तम् एषाम् असुरा यज्ञम् अन्ववजिगाꣳसन् तं नान्ववायन् ते ऽब्रुवन्न् अध्वर्तव्या वा इमे देवा अभूवन्न् इति तद् अध्वरस्याध्वरत्वम् । ततो देवा अभवन् परासुराः । य एवं विद्वान्त् सोमेन यजते भवत्य् आत्मना परास्य भ्रातृव्यो भवति ॥ अध्वरशब्दस्य विवेचनम् चातुर्मासोपरि टिप्पणी

trīṇi vāva savanāni | atha tṛtīyam̐ savanam ava lumpanty anam̐śu kurvanta upām̐śum̐ hutvopām̐śupātre 'm̐śum avāsya taṃ tṛtīyasavane 'pisṛjyābhi ṣuṇuyād yad āpyāyayati tenām̐śumad yad abhiṣuṇoti tenarjīṣi sarvāṇy eva tat savanāny am̐śumanti śukravanti samāvadvīryāṇi karoti dvau samudrau vitatāv ajūryau paryāvartete jaṭhareva pādāḥ | tayoḥ paśyanto ati yanty anyam apaśyantaḥ setunā'ti yanty anyam || dve dradhasī satatī vasta ekaḥ keśī viśvā bhuvanāni vidvān | tirodhāyaity asitaṃ vasānaḥ śukram ā datte anuhāya jāryai || devā vai yad yajñe 'kurvata tad asurā akurvata te devā etam mahāyajñam apaśyan tam atanvata | agnihotraṃ vratam akurvata tasmād dvivrataḥ syāt | dvir hy agnihotraṃ juhvati paurṇamāsaṃ yajñam agnīṣomīyam paśum akurvata dārśyaṃ yajñam āgneyam paśum akurvata vaiśvadevam prātaḥsavanam akurvata varuṇapraghāsān mādhyaṃdinam̐ savanam̐ sākamedhān pitṛyajñaṃ tryambakām̐s tṛtīyasavanam akurvata tam eṣām asurā yajñam anvavajigām̐san taṃ nānvavāyan te 'bruvann adhvartavyā vā ime devā abhūvann iti tad adhvarasyādhvaratvam | tato devā abhavan parāsurāḥ | ya evaṃ vidvānt somena yajate bhavaty ātmanā parāsya bhrātṛvyo bhavati || adhvaraśabdasya vivecanam cāturmāsopari ṭippaṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिभूर् अग्निम् परिभूर् इन्द्रम् परिभूर् विश्वान् देवान् परिभूर् माꣳ सह ब्रह्मवर्चसेन स नः पवस्व शं गवे शं जनाय शम् अर्वते शꣳ राजन्न् ओषधीभ्यो ऽछिन्नस्य ते रयिपते सुवीर्यस्य रायस् पोषस्य ददितारः स्याम । तस्य मे रास्व तस्य ते भक्षीय तस्य त इदम् उन् मृजे ॥ प्राणाय मे वर्चोदा वर्चसे पवस्व । अपानाय व्यानाय वाचे दक्षक्रतुभ्याम् । चक्षुर्भ्याम् मे वर्चोदौ वर्चसे पवेथाम् । श्रोत्राय । आत्मने । अङ्गेभ्यः । आयुषे वीर्याय विष्णोः । इन्द्रस्य विश्वेषां देवानां जठरम् असि वर्चोदा मे वर्चसे पवस्व को ऽसि को नाम कस्मै त्वा काय त्वा यं त्वा सोमेनातीतृपं यं त्वा सोमेनामीमदꣳ सुप्रजाः प्रजया भूयासꣳ सुवीरो वीरैः सुवर्चा वर्चसा सुपोषः पोषैर् विश्वेभ्यो मे रूपेभ्यो वर्चोदाः वर्चसे पवस्व तस्य मे रास्व तस्य ते भक्षीय तस्य त इदम् उन् मृजे ॥ बुभूषन्न् अवेक्षेतैष वै पात्रियः प्रजापतिर् यज्ञः प्रजापतिस् तम् एव तर्पयति स एनं तृप्तो भूत्याभिपवते ब्रह्मवर्चसकामो ऽवेक्षेतैष वै पात्रियः प्रजापतिर् यज्ञः प्रजापतिस् तम् एव तर्पयति स एनं तृप्तो ब्रह्मवर्चसेनाभि पवत आमयावी अवेक्षेतैष वै पात्रियः प्रजापतिर् यज्ञः प्रजापतिस् तम् एव तर्पयति स एनं तृप्त आयुषाभि पवते । अभिचरन्न् अवेक्षेतैष वै पात्रियः प्रजापतिर् यज्ञः प्रजापतिस् तम् एव तर्पयति स एनं तृप्तः प्राणापानाभ्यां वाचो दक्षक्रतुभ्यां चक्षुर्भ्याꣳ श्रोत्राभ्याम् आत्मनो ऽङ्गेभ्य आयुषो ऽन्तर् एति ताजक् प्र धन्वति ॥

paribhūr agnim paribhūr indram paribhūr viśvān devān paribhūr mām̐ saha brahmavarcasena sa naḥ pavasva śaṃ gave śaṃ janāya śam arvate śam̐ rājann oṣadhībhyo 'chinnasya te rayipate suvīryasya rāyas poṣasya daditāraḥ syāma | tasya me rāsva tasya te bhakṣīya tasya ta idam un mṛje || prāṇāya me varcodā varcase pavasva | apānāya vyānāya vāce dakṣakratubhyām | cakṣurbhyām me varcodau varcase pavethām | śrotrāya | ātmane | aṅgebhyaḥ | āyuṣe vīryāya viṣṇoḥ | indrasya viśveṣāṃ devānāṃ jaṭharam asi varcodā me varcase pavasva ko 'si ko nāma kasmai tvā kāya tvā yaṃ tvā somenātītṛpaṃ yaṃ tvā somenāmīmadam̐ suprajāḥ prajayā bhūyāsam̐ suvīro vīraiḥ suvarcā varcasā supoṣaḥ poṣair viśvebhyo me rūpebhyo varcodāḥ varcase pavasva tasya me rāsva tasya te bhakṣīya tasya ta idam un mṛje || bubhūṣann avekṣetaiṣa vai pātriyaḥ prajāpatir yajñaḥ prajāpatis tam eva tarpayati sa enaṃ tṛpto bhūtyābhipavate brahmavarcasakāmo 'vekṣetaiṣa vai pātriyaḥ prajāpatir yajñaḥ prajāpatis tam eva tarpayati sa enaṃ tṛpto brahmavarcasenābhi pavata āmayāvī avekṣetaiṣa vai pātriyaḥ prajāpatir yajñaḥ prajāpatis tam eva tarpayati sa enaṃ tṛpta āyuṣābhi pavate | abhicarann avekṣetaiṣa vai pātriyaḥ prajāpatir yajñaḥ prajāpatis tam eva tarpayati sa enaṃ tṛptaḥ prāṇāpānābhyāṃ vāco dakṣakratubhyāṃ cakṣurbhyām̐ śrotrābhyām ātmano 'ṅgebhya āyuṣo 'ntar eti tājak pra dhanvati ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फ्यः स्वस्तिर् विघनः स्वस्तिः पर्शुर् वेदिः परशुर् नः स्वस्तिः । यज्ञिया यज्ञकृत स्थ ते मास्मिन् यज्ञ उप ह्वयध्वम् उप मा द्यावापृथिवी ह्वयेताम् उपाऽऽस्तावः कलशः सोमो अग्निर् उप देवा उप यज्ञ उप मा होत्रा उपहवे ह्वयन्ताम् नमो ऽग्नये मखघ्ने मखस्य मा यशो ऽर्यात् । इत्य् आहवनीयम् उप तिष्ठते यज्ञो वै मखः ॥ यज्ञं वाव स तद् अहन् तस्मा एव नमस्कृत्य सदः प्र सर्पत्य् आत्मनो ऽनार्त्यै नमो रुद्राय मखघ्ने नमस्कृत्या मा पाहि । इत्य् आग्नीध्रं तस्मा एव नमस्कृत्य सदः प्र सर्पत्य् आत्मनो ऽनार्त्यै नम इन्द्राय मखघ्न इन्द्रियम् मे वीर्यम् मा निर् वधीः । इति होत्रीयम् आशिषम् एवैताम् आ शास्त इन्द्रियस्य वीर्यस्यानिर्घाताय या वै देवताः सदस्य् आर्तिम् आऽर्पयन्ति यस् ता विद्वान् प्रसर्पति न सदस्य् आर्तिम् आर्छति नमो ऽग्नये मखघ्ने । इत्य् आहैता वै देवताः सदस्य् आर्तिमाऽर्पयन्ति ता य एवं विद्वान् प्रसर्पति न सदस्यामार्तिम् आर्छति दृधे स्थः शिथिरे समीची माऽꣳहसस् पातम् । सूर्यो मा देवो दिव्याद् अꣳहसस् पातु वायुर् अन्तरिक्षात् अग्निः पृथिव्या यमः पितृभ्यः सरस्वती मनुष्येभ्यः । देवी द्वारौ मा मा सं ताप्तम् नमः सदसे नमः सदसस् पतये नमः सखीनां पुरोगाणां चक्षुषे नमो दिवे नमः पृथिव्यै । अहे दैधिषव्योद् अतस् तिष्ठान्यस्य सदने सीद यो ऽस्मत् पाकतरः । उन् निवत उद् उद्वतश् च गेषम् पातम् मा द्यावापृथिवी अद्याह्नः सदो वै प्रसर्पन्तम् पितरो ऽनु प्र सर्पन्ति त एनम् ईश्वरा हिꣳसितोः सदः प्रसृप्य दक्षिणार्धम् परेक्षेत । आगन्त पितरः पितृमान् अहं युष्माभिर् भूयासꣳ सुप्रजसो मया यूयम् भूयास्त । इति तेभ्य एव नमस्कृत्य सदः प्र सर्पत्य् आत्मनो ऽनार्त्यै ॥

sphyaḥ svastir vighanaḥ svastiḥ parśur vediḥ paraśur naḥ svastiḥ | yajñiyā yajñakṛta stha te māsmin yajña upa hvayadhvam upa mā dyāvāpṛthivī hvayetām upā''stāvaḥ kalaśaḥ somo agnir upa devā upa yajña upa mā hotrā upahave hvayantām namo 'gnaye makhaghne makhasya mā yaśo 'ryāt | ity āhavanīyam upa tiṣṭhate yajño vai makhaḥ || yajñaṃ vāva sa tad ahan tasmā eva namaskṛtya sadaḥ pra sarpaty ātmano 'nārtyai namo rudrāya makhaghne namaskṛtyā mā pāhi | ity āgnīdhraṃ tasmā eva namaskṛtya sadaḥ pra sarpaty ātmano 'nārtyai nama indrāya makhaghna indriyam me vīryam mā nir vadhīḥ | iti hotrīyam āśiṣam evaitām ā śāsta indriyasya vīryasyānirghātāya yā vai devatāḥ sadasy ārtim ā'rpayanti yas tā vidvān prasarpati na sadasy ārtim ārchati namo 'gnaye makhaghne | ity āhaitā vai devatāḥ sadasy ārtimā'rpayanti tā ya evaṃ vidvān prasarpati na sadasyāmārtim ārchati dṛdhe sthaḥ śithire samīcī mā'm̐hasas pātam | sūryo mā devo divyād am̐hasas pātu vāyur antarikṣāt agniḥ pṛthivyā yamaḥ pitṛbhyaḥ sarasvatī manuṣyebhyaḥ | devī dvārau mā mā saṃ tāptam namaḥ sadase namaḥ sadasas pataye namaḥ sakhīnāṃ purogāṇāṃ cakṣuṣe namo dive namaḥ pṛthivyai | ahe daidhiṣavyod atas tiṣṭhānyasya sadane sīda yo 'smat pākataraḥ | un nivata ud udvataś ca geṣam pātam mā dyāvāpṛthivī adyāhnaḥ sado vai prasarpantam pitaro 'nu pra sarpanti ta enam īśvarā him̐sitoḥ sadaḥ prasṛpya dakṣiṇārdham parekṣeta | āganta pitaraḥ pitṛmān ahaṃ yuṣmābhir bhūyāsam̐ suprajaso mayā yūyam bhūyāsta | iti tebhya eva namaskṛtya sadaḥ pra sarpaty ātmano 'nārtyai ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्षेहि माऽऽ विश दीर्घायुत्वाय शंतनुत्वाय रायस् पोषाय वर्चसे सुप्रजास्त्वायेहि वसो पुरोवसो प्रियो मे हृदो ऽसि । अश्विनोस् त्वा बाहुभ्याꣳ सघ्यासम् । नृचक्षसं त्वा देव सोम सुचक्षा अव ख्येषम् मन्द्राभिभूतिः केतुर् यज्ञानां वाग् जुषाणा सोमस्य तृप्यतु मन्द्रा स्वर्वाच्य् अदितिर् अनाहतशीर्ष्णी वाग् जुषाणा सोमस्य तृप्यतु । एहि विश्वचर्षणे शम्भूर् मयोभूः स्वस्ति मा हरिवर्ण प्र चर क्रत्वे दक्षाय रायस् पोषाय सुवीरतायै मा मा राजन् वि बीभिषो मा मे हार्दि त्विषा वधीः । वृषणे शुष्मायाऽऽयुषे वर्चसे ॥ वसुमद्गणस्य सोम देव ते मतिविदः प्रातःसवनस्य गायत्रछन्दस इन्द्रपीतस्य नराशꣳसपीतस्य पितृपीतस्य मधुमत उपहूतस्योपहूतो भक्षयामि रुद्रवद्गणस्य सोम देव ते मतिविदो माध्यंदिनस्य सवनस्य त्रिष्टुप्छन्दस इन्द्रपीतस्य नराशꣳसपीतस्य पितृपीतस्य मधुमत उपहूतस्योपहूतो भक्षयामि । आदित्यवद्गणस्य सोम देव ते मतिविदस् तृतीयस्य सवनस्य जगतीच्छन्दस इन्द्रपीतस्य नराशꣳसपीतस्य पितृपीतस्य मधुमत उपहूतस्योपहूतो भक्षयामि । आ प्यायस्व सम् एतु ते विश्वतः सोम वृष्णियम् । भवा वाजस्य संगथे ॥ हिन्व मे गात्रा हरिवो गणान् मे मा वि तीतृषः । शिवो मे सप्तर्षीन् उप तिष्ठस्व मा मेऽवाङ् नाभिम् अति गाः ॥ अपाम सोमम् अमृता अभूमादर्श्म ज्योतिर् अविदाम देवान् । किम् अस्मान् कृणवद् अरातिः किम् उ धूर्तिर् अमृत मर्त्यस्य ॥ यन् म आत्मनो मिन्दाऽभूद् अग्निस् तत् पुनर् आहार् जातवेदा विचर्षणिः । पुनर् अग्निश् चक्षुर् अदात् पुनर् इन्द्रो बृहस्पतिः । पुनर् मे अश्विना युवं चक्षुर् आ धत्तम् अक्ष्योः ॥ इष्टयजुषस् ते देव सोम स्तुतस्तोमस्य शस्तोक्थस्य हरिवत इन्द्रपीतस्य मधुमत उपहूतस्योपहूतो भक्षयामि । आपूर्याः स्थाऽऽ मा पूरयत प्रजया च धनेन च । एतत् ते तत ये च त्वाम् अन्व् एतत् ते पितामह प्रपितामह ये च त्वाम् अनु । अत्र पितरो यथाभागम् मन्दध्वम् । नमो वः पितरो रसाय नमो वः पितरः शुष्माय नमो वः पितरो जीवाय नमो वः पितरः स्वधायै नमो वः पितरो मन्यवे नमो वः पितरो घोराय पितरो नमो वः । य एतस्मिम्̐ लोके स्थ युष्माꣳस् ते ऽनु ये ऽस्मिम्̐ लोके मां ते ऽनु य एतस्मिम्̐ लोके स्थ यूयं तेषां वसिष्ठा भूयास्त ये ऽस्मिम्̐ लोके ऽहं तेषां वसिष्ठो भूयासम् प्रजापते न त्वद् एतान्य् अन्यो विश्वा जातानि परि ता बभूव । यत्कामास् ते जुहुमस् तन् नो अस्तु वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ देवकृतस्यैनसो ऽवयजनम् असि मनुष्यकृतस्यैनसो ऽवयजनम् असि पितृकृतस्यैनसो ऽवयजनम् असि । अप्सु धौतस्य सोम देव ते नृभिः सुतस्येष्टयजुष स्तुतस्तोमस्य शस्तोक्थस्य यो भक्षो अश्वसनिर् यो गोसनिस् तस्य ते पितृभिर् भक्षंकृतस्योपहूतस्योपहूतो भक्षयामि ॥

bhakṣehi mā'' viśa dīrghāyutvāya śaṃtanutvāya rāyas poṣāya varcase suprajāstvāyehi vaso purovaso priyo me hṛdo 'si | aśvinos tvā bāhubhyām̐ saghyāsam | nṛcakṣasaṃ tvā deva soma sucakṣā ava khyeṣam mandrābhibhūtiḥ ketur yajñānāṃ vāg juṣāṇā somasya tṛpyatu mandrā svarvācy aditir anāhataśīrṣṇī vāg juṣāṇā somasya tṛpyatu | ehi viśvacarṣaṇe śambhūr mayobhūḥ svasti mā harivarṇa pra cara kratve dakṣāya rāyas poṣāya suvīratāyai mā mā rājan vi bībhiṣo mā me hārdi tviṣā vadhīḥ | vṛṣaṇe śuṣmāyā''yuṣe varcase || vasumadgaṇasya soma deva te matividaḥ prātaḥsavanasya gāyatrachandasa indrapītasya narāśam̐sapītasya pitṛpītasya madhumata upahūtasyopahūto bhakṣayāmi rudravadgaṇasya soma deva te mativido mādhyaṃdinasya savanasya triṣṭupchandasa indrapītasya narāśam̐sapītasya pitṛpītasya madhumata upahūtasyopahūto bhakṣayāmi | ādityavadgaṇasya soma deva te matividas tṛtīyasya savanasya jagatīcchandasa indrapītasya narāśam̐sapītasya pitṛpītasya madhumata upahūtasyopahūto bhakṣayāmi | ā pyāyasva sam etu te viśvataḥ soma vṛṣṇiyam | bhavā vājasya saṃgathe || hinva me gātrā harivo gaṇān me mā vi tītṛṣaḥ | śivo me saptarṣīn upa tiṣṭhasva mā me'vāṅ nābhim ati gāḥ || apāma somam amṛtā abhūmādarśma jyotir avidāma devān | kim asmān kṛṇavad arātiḥ kim u dhūrtir amṛta martyasya || yan ma ātmano mindā'bhūd agnis tat punar āhār jātavedā vicarṣaṇiḥ | punar agniś cakṣur adāt punar indro bṛhaspatiḥ | punar me aśvinā yuvaṃ cakṣur ā dhattam akṣyoḥ || iṣṭayajuṣas te deva soma stutastomasya śastokthasya harivata indrapītasya madhumata upahūtasyopahūto bhakṣayāmi | āpūryāḥ sthā'' mā pūrayata prajayā ca dhanena ca | etat te tata ye ca tvām anv etat te pitāmaha prapitāmaha ye ca tvām anu | atra pitaro yathābhāgam mandadhvam | namo vaḥ pitaro rasāya namo vaḥ pitaraḥ śuṣmāya namo vaḥ pitaro jīvāya namo vaḥ pitaraḥ svadhāyai namo vaḥ pitaro manyave namo vaḥ pitaro ghorāya pitaro namo vaḥ | ya etasmim̐ loke stha yuṣmām̐s te 'nu ye 'smim̐ loke māṃ te 'nu ya etasmim̐ loke stha yūyaṃ teṣāṃ vasiṣṭhā bhūyāsta ye 'smim̐ loke 'haṃ teṣāṃ vasiṣṭho bhūyāsam prajāpate na tvad etāny anyo viśvā jātāni pari tā babhūva | yatkāmās te juhumas tan no astu vayam̐ syāma patayo rayīṇām || devakṛtasyainaso 'vayajanam asi manuṣyakṛtasyainaso 'vayajanam asi pitṛkṛtasyainaso 'vayajanam asi | apsu dhautasya soma deva te nṛbhiḥ sutasyeṣṭayajuṣa stutastomasya śastokthasya yo bhakṣo aśvasanir yo gosanis tasya te pitṛbhir bhakṣaṃkṛtasyopahūtasyopahūto bhakṣayāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महीनाम् पयो ऽसि विश्वेषां देवानां तनूर् ऋध्यासम् अद्य पृषतीनां ग्रहम् पृषतीनां ग्रहो ऽसि विष्णोर् हृदयम् अस्य् एकम् इष विष्णुस् त्वाऽनु वि चक्रमे भूतिर् दध्ना घृतेन वर्धतां तस्य मेष्टस्य वीतस्य द्रविणम् आ गम्याज् ज्योतिर् असि वैश्वानरम् पृश्नियै दुग्धम् । यावती द्यावापृथिवी महित्वा यावच् च सप्त सिन्धवो वितस्थुः । तावन्तम् इन्द्र ते ग्रहꣳ सहोर्जा गृह्णाम्य् अस्तृतम् ॥ यत् कृष्णशकुनः पृषदाज्यम् अवपृशेच् छूद्रा अस्य प्रमायुकाः स्युर् यच् छ्वावमृशेच् चतुष्पादो ऽस्य पशवः प्रमायुकाः स्युर् यत् स्कन्देद् यजमानः प्रमायुकः स्यात् पशवो वै पृषदाज्यम् पशवो वा एतस्य स्कन्दन्ति यस्य पृषदाज्यꣳ स्कन्दति यत् पृषदाज्यम् पुनर् गृह्णाति पशून् एवास्मै पुनर् गृह्णाति प्राणो वै पृषदाज्यम् प्राणो वै एतस्य स्कन्दति यस्य पृषदाज्यꣳ स्कन्दति यत् पृषदाज्यम् पुनर् गृह्णाति प्राणम् एवास्मै पुनर् गृह्णाति हिरण्यम् अवधाय गृह्णात्य् अमृतं वै हिरण्यम् प्राणः पृषदाज्यम् अमृतम् एवास्य प्राणे दधाति शतमानम् भवति शतायुः पुरुषः शतेन्द्रिय आयुष्य् एवेन्द्रिये प्रति तिष्ठति । अश्वम् अव घ्रापयति प्राजापत्यो वा अश्वः प्राजापत्यः प्राणः स्वाद् एवास्मै योनेः प्राणं निर् मिमीते वि वा एतस्य यज्ञश् छिद्यते यस्य पृषदाज्यꣳ स्कन्दति वैष्णव्यर्चा पुनर् गृह्णाति यज्ञो वै विष्णुर् यज्ञेनैव यज्ञꣳ सं तनोति ॥

mahīnām payo 'si viśveṣāṃ devānāṃ tanūr ṛdhyāsam adya pṛṣatīnāṃ graham pṛṣatīnāṃ graho 'si viṣṇor hṛdayam asy ekam iṣa viṣṇus tvā'nu vi cakrame bhūtir dadhnā ghṛtena vardhatāṃ tasya meṣṭasya vītasya draviṇam ā gamyāj jyotir asi vaiśvānaram pṛśniyai dugdham | yāvatī dyāvāpṛthivī mahitvā yāvac ca sapta sindhavo vitasthuḥ | tāvantam indra te graham̐ sahorjā gṛhṇāmy astṛtam || yat kṛṣṇaśakunaḥ pṛṣadājyam avapṛśec chūdrā asya pramāyukāḥ syur yac chvāvamṛśec catuṣpādo 'sya paśavaḥ pramāyukāḥ syur yat skanded yajamānaḥ pramāyukaḥ syāt paśavo vai pṛṣadājyam paśavo vā etasya skandanti yasya pṛṣadājyam̐ skandati yat pṛṣadājyam punar gṛhṇāti paśūn evāsmai punar gṛhṇāti prāṇo vai pṛṣadājyam prāṇo vai etasya skandati yasya pṛṣadājyam̐ skandati yat pṛṣadājyam punar gṛhṇāti prāṇam evāsmai punar gṛhṇāti hiraṇyam avadhāya gṛhṇāty amṛtaṃ vai hiraṇyam prāṇaḥ pṛṣadājyam amṛtam evāsya prāṇe dadhāti śatamānam bhavati śatāyuḥ puruṣaḥ śatendriya āyuṣy evendriye prati tiṣṭhati | aśvam ava ghrāpayati prājāpatyo vā aśvaḥ prājāpatyaḥ prāṇaḥ svād evāsmai yoneḥ prāṇaṃ nir mimīte vi vā etasya yajñaś chidyate yasya pṛṣadājyam̐ skandati vaiṣṇavyarcā punar gṛhṇāti yajño vai viṣṇur yajñenaiva yajñam̐ saṃ tanoti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव सवितर् एतत् ते प्राह तत् प्र च सुव प्र च यज बृहस्पतिर् ब्रह्मा । आयुष्मत्या ऋचो मागात तनूपात् साम्नः सत्या व आशिषः सन्तु सत्या आकूतयः । ऋतं च सत्यं च वदत स्तुत देवस्य सवितुः प्रसवे स्तुतस्य स्तुतम् अस्य् ऊर्जम् मह्यꣳ स्तुतं दुहाम् आ मा स्तुतस्य स्तुतं गम्यात् । शस्त्रस्य शस्त्रम् अस्य् ऊर्जम् मह्यꣳ शस्त्रं दुहाम् आ मा शस्त्रस्य शस्त्रं गम्यात् । इन्द्रियावन्तो वनामहे धुक्षीमहि प्रजाम् इषम् । सा मे सत्याशीर् देवेषु भूयात् । ब्रह्मवर्चसम् मागम्यात् ॥ यज्ञो बभूव स आ बभूव स प्र जज्ञे स वावृधे । स देवानाम् अधिपतिर् बभूव सो अस्माꣳ अधिपतीन् करोतु वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ यज्ञो वा वै यज्ञपतिं दुहे यज्ञपतिर् वा यज्ञं दुहे स य स्तुतशस्त्रयोर् दोहम् अविद्वान् यजते तं यज्ञो दुहे स इष्ट्वा पापीयान् भवति य एनयोर् दोहं विद्वान् यजते स यज्ञं दुहे स इष्ट्वा वसीयान् भवति स्तुतस्य स्तुतम् अस्य् ऊर्जम् मह्यꣳ स्तुतं दुहाम् आ मा स्तुतस्य स्तुतं गम्याच् छस्त्रस्य शस्त्रम् अस्य् ऊर्जम् मह्यꣳ शस्त्रं दुहाम् आ मा शस्त्रस्य शस्त्रं गम्याद् इत्य् आहैष वै स्तुतशस्त्रयो दोहस् तं य एवं विद्वान् यजते दुह एव यज्ञम् इष्ट्वा वसीयान् भवति ॥

deva savitar etat te prāha tat pra ca suva pra ca yaja bṛhaspatir brahmā | āyuṣmatyā ṛco māgāta tanūpāt sāmnaḥ satyā va āśiṣaḥ santu satyā ākūtayaḥ | ṛtaṃ ca satyaṃ ca vadata stuta devasya savituḥ prasave stutasya stutam asy ūrjam mahyam̐ stutaṃ duhām ā mā stutasya stutaṃ gamyāt | śastrasya śastram asy ūrjam mahyam̐ śastraṃ duhām ā mā śastrasya śastraṃ gamyāt | indriyāvanto vanāmahe dhukṣīmahi prajām iṣam | sā me satyāśīr deveṣu bhūyāt | brahmavarcasam māgamyāt || yajño babhūva sa ā babhūva sa pra jajñe sa vāvṛdhe | sa devānām adhipatir babhūva so asmām̐ adhipatīn karotu vayam̐ syāma patayo rayīṇām || yajño vā vai yajñapatiṃ duhe yajñapatir vā yajñaṃ duhe sa ya stutaśastrayor doham avidvān yajate taṃ yajño duhe sa iṣṭvā pāpīyān bhavati ya enayor dohaṃ vidvān yajate sa yajñaṃ duhe sa iṣṭvā vasīyān bhavati stutasya stutam asy ūrjam mahyam̐ stutaṃ duhām ā mā stutasya stutaṃ gamyāc chastrasya śastram asy ūrjam mahyam̐ śastraṃ duhām ā mā śastrasya śastraṃ gamyād ity āhaiṣa vai stutaśastrayo dohas taṃ ya evaṃ vidvān yajate duha eva yajñam iṣṭvā vasīyān bhavati ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्येनाय पत्वने स्वाहा वट् स्वयमभिगूर्ताय नमो विष्टम्भाय धर्मणे स्वाहा वट् स्वयमभिगूर्ताय नमो परिधये जनप्रथनाय स्वाहा वट् स्वयमभिगूर्ताय नम ऊर्जे होत्राणाꣳ स्वाहा वट् स्वयमभिगूर्ताय नमः पयसे होत्राणाꣳ स्वाहा वट् स्वयमभिगूर्ताय नमः प्रजापतये मनवे स्वाहा वट् स्वयमभिगूर्ताय नम ऋतम् ऋतपाः सुवर्वाट् स्वाहा वट् स्वयमभिगूर्ताय नमस् तृम्पन्ताꣳ होत्रा मधोर् घृतस्य यज्ञपतिम् ऋषय एनसा आहुः प्रजा निर्भक्ता अनुतप्यमाना मधव्यौ स्तोकाव् अप तौ रराध सं नस् ताभ्याꣳ सृजतु विश्वकर्मा घोरा ऋषयो नमो अस्त्व् एभ्यः । चक्षुष एषाम् मनसश् च संधौ बृहस्पतये महि षद् द्युमन् नमः । नमो विश्वकर्मणे स उ पात्व् अस्मान् अनन्यान्त् सोमपान् मन्यमानः । प्राणस्य विद्वान्त् समरे न धीर एनश् चकृवान् महि बद्ध एषाम् । तं विश्वकर्मन् प्र मुञ्चा स्वस्तये ये भक्षयन्तो न वसून्य् आनृहुः । यान् अग्नयो ऽन्वतप्यन्त धिष्णिया इयं तेषाम् अवया दुरिष्ट्यै स्विष्टिं नस् तां कृणोतु विश्वकर्मा नमः पितृभ्यो अभि ये नो अख्यन् यज्ञकृतो यज्ञकामाः सुदेवा अकामा वो दक्षिणां न नीनिम मा नस् तस्माद् एनसः पापयिष्ट यावन्तो वै सदस्यास् ते सर्वे दक्षिण्यास् तेभ्यो यो दक्षिणां न नयेद् ऐभ्यो वृश्च्येत यद् वैश्वकर्मणानि जुहोति सदस्यान् एव तत् प्रीणाति । अस्मे देवासो वपुषे चिकित्सत यम् आशिरा दम्पती वामम् अश्नुतः । पुमान् पुत्रो जायते विन्दते वस्व् अथ विश्वे अरपा एधते गृहः ॥ आशीर्दाया दम्पती वामम् अश्नुताम् अरिष्टो रायः सचताꣳ समोकसा । य आऽसिचत् संदुग्धं कुम्भ्या सहेष्टेन यामन्न् अमतिं जहातु सः ॥ सर्पिर्ग्रीवी पीवर्य् अस्य जाया पीवानः पुत्रा अकृशासो अस्य । सह जानिर् यः सुमखस्यमान इन्द्रायाऽऽशिरꣳ सह कुम्भ्याऽदात् ॥ आशीर् म ऊर्जम् उत सुप्रजास्त्वम् इषं दधातु द्रविणꣳ सवर्चसम् । संजयन् क्षेत्राणि सहसाहम् इन्द्र कृण्वानो अन्याꣳ अधरान्त् सपत्नान् ॥ भूतम् असि भूते म धा मुखम् असि मुखम् भूयासम् । द्यावापृथिवीभ्यां त्वा परि गृह्णामि विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः प्र च्यावयन्तु दिवि देवान् दृꣳहान्तरिक्षे वयाꣳसि पृथिव्याम् पार्थिवान् ध्रुवं ध्रुवेण हविषाव सोमं नयामसि । यथा नः सर्वम् इज् जगद् अयक्ष्मꣳ सुमना असत् ॥ यथा न इन्द्र इद् विशः केवलीः सर्वाः समनसः करत् । यथा नः सर्वा इद् दिशो ऽस्माकं केवलीर् असन् ॥

śyenāya patvane svāhā vaṭ svayamabhigūrtāya namo viṣṭambhāya dharmaṇe svāhā vaṭ svayamabhigūrtāya namo paridhaye janaprathanāya svāhā vaṭ svayamabhigūrtāya nama ūrje hotrāṇām̐ svāhā vaṭ svayamabhigūrtāya namaḥ payase hotrāṇām̐ svāhā vaṭ svayamabhigūrtāya namaḥ prajāpataye manave svāhā vaṭ svayamabhigūrtāya nama ṛtam ṛtapāḥ suvarvāṭ svāhā vaṭ svayamabhigūrtāya namas tṛmpantām̐ hotrā madhor ghṛtasya yajñapatim ṛṣaya enasā āhuḥ prajā nirbhaktā anutapyamānā madhavyau stokāv apa tau rarādha saṃ nas tābhyām̐ sṛjatu viśvakarmā ghorā ṛṣayo namo astv ebhyaḥ | cakṣuṣa eṣām manasaś ca saṃdhau bṛhaspataye mahi ṣad dyuman namaḥ | namo viśvakarmaṇe sa u pātv asmān ananyānt somapān manyamānaḥ | prāṇasya vidvānt samare na dhīra enaś cakṛvān mahi baddha eṣām | taṃ viśvakarman pra muñcā svastaye ye bhakṣayanto na vasūny ānṛhuḥ | yān agnayo 'nvatapyanta dhiṣṇiyā iyaṃ teṣām avayā duriṣṭyai sviṣṭiṃ nas tāṃ kṛṇotu viśvakarmā namaḥ pitṛbhyo abhi ye no akhyan yajñakṛto yajñakāmāḥ sudevā akāmā vo dakṣiṇāṃ na nīnima mā nas tasmād enasaḥ pāpayiṣṭa yāvanto vai sadasyās te sarve dakṣiṇyās tebhyo yo dakṣiṇāṃ na nayed aibhyo vṛścyeta yad vaiśvakarmaṇāni juhoti sadasyān eva tat prīṇāti | asme devāso vapuṣe cikitsata yam āśirā dampatī vāmam aśnutaḥ | pumān putro jāyate vindate vasv atha viśve arapā edhate gṛhaḥ || āśīrdāyā dampatī vāmam aśnutām ariṣṭo rāyaḥ sacatām̐ samokasā | ya ā'sicat saṃdugdhaṃ kumbhyā saheṣṭena yāmann amatiṃ jahātu saḥ || sarpirgrīvī pīvary asya jāyā pīvānaḥ putrā akṛśāso asya | saha jānir yaḥ sumakhasyamāna indrāyā''śiram̐ saha kumbhyā'dāt || āśīr ma ūrjam uta suprajāstvam iṣaṃ dadhātu draviṇam̐ savarcasam | saṃjayan kṣetrāṇi sahasāham indra kṛṇvāno anyām̐ adharānt sapatnān || bhūtam asi bhūte ma dhā mukham asi mukham bhūyāsam | dyāvāpṛthivībhyāṃ tvā pari gṛhṇāmi viśve tvā devā vaiśvānarāḥ pra cyāvayantu divi devān dṛm̐hāntarikṣe vayām̐si pṛthivyām pārthivān dhruvaṃ dhruveṇa haviṣāva somaṃ nayāmasi | yathā naḥ sarvam ij jagad ayakṣmam̐ sumanā asat || yathā na indra id viśaḥ kevalīḥ sarvāḥ samanasaḥ karat | yathā naḥ sarvā id diśo 'smākaṃ kevalīr asan ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् वै होताऽध्वर्युम् अभ्याह्वयते वज्रम् एनम् अभि प्र वर्तयति । उक्थशा इत्य् आह प्रातःसवनम् प्रतिगीर्य त्रीण्य् एतान्य् अक्षराणि त्रिपदा गायत्री गायत्रम् प्रातःसवनं गायत्रियैव प्रातःसवने वज्रम् अन्तर् धत्ते । उक्थं वाचीत्य् आह माध्यंदिनꣳ सवनम् प्रतिगीर्य चत्वार्य् एतान्य् अक्षराणि चतुष्पदा त्रिष्टुप् त्रैष्टुभम् माध्यंदिनꣳ सवनं त्रिष्टुभैव माध्यंदिने सवने वज्रम् अन्तर् धत्ते ॥ उक्थं वाचीन्द्रायेत्य् आह तृतीयसवनम् प्रतिगीर्य सप्तैतान्य् अक्षराणि सप्तपदा शक्वरी शाक्वरो वज्रो वज्रेणैव तृतीयसवने वज्रम् अन्तर् धत्ते ब्रह्मवादिनो वदन्ति स त्वा अध्वर्युः स्याद् यो यथासवनम् प्रतिगरे छन्दाꣳसि सम्पादयेत् तेजः प्रातःसवन आत्मन् दधीतेन्द्रियम् माध्यंदिने सवने पशूꣳस् तृतीयसवन इति । उक्थशा इत्य् आह प्रातःसवनम् प्रतिगीर्य त्रीण्य् एतान्य् अक्षराणि त्रिपदा गायत्री गायत्रम् प्रातःसवनम् प्रातःसवन एव प्रतिगरे छन्दाꣳसि सम् पादयति । अथो तेजो वै गायत्री तेजः प्रातःसवनं तेज एव प्रातःसवन आत्मन् धत्ते । उक्थं वाचीत्य् आह माध्यंदिनꣳ सवनम् प्रतिगीर्य चत्वार्य् एतान्य् अक्षराणि चतुष्पदा त्रिष्टुप् त्रैष्टुभम् माध्यंदिनꣳ सवनम् माध्यंदिन एव सवने प्रतिगरे छन्दाꣳसि सम् पादयति । अथो इन्द्रियं वै त्रिष्टुग् इन्द्रियम् माध्यंदिनꣳ सवनम् ॥ इन्द्रियम् एव माध्यंदिने सवन आत्मन् धत्ते । उक्थं वाचीन्द्रायेत्य् आह तृतीयसवनम् प्रतिगीर्य सप्तैतान्य् अक्षराणि सप्तपदा शक्वरी शाक्वराः पशवो जागतं तृतीयसवनं तृतीयसवन एव प्रतिगरे छन्दाꣳसि सम् पादयति । अथो पशवो वै जगती पशवस् तृतीयसवनम् पशून् एव तृतीयसवन आत्मन् धत्ते यद् वै होताऽध्वर्युम् अभ्याह्वयत आव्यम् अस्मिन् दधाति तद् यन् न अपहनीत पुराऽस्य संवत्सराद् गृह आ वेवीरन् । शोꣳसा मोद इवेति प्रत्याह्वयते तेनैव तद् अप हते यथा वा आयताम् प्रतीक्षत एवम् अध्वर्युः प्रतिगरम् प्रतीक्षते यद् अभिप्रतिगृणीयाद् यथाऽऽयतया समृच्छते तादृग् एव तत् । यद् अर्धर्चाल् लुप्येत यथा धावद्भ्यो हीयते तादृग् एव तत् प्रबाहुग् वा ऋत्विजाम् उद्गीथा उद्गीथ एवोद्गातृणाम् ऋचः प्रणव उक्थशꣳसिनाम् प्रतिगरो ऽध्वर्यूणाम् । य एवं विद्वान् प्रतिगृणात्य् अन्नाद एव भवत्य् आस्य प्रजायां वाजी जायते । इयम् वै होतासाव् अध्वर्युः । यद् आसीनः शꣳसत्य् अस्या एव तद् होता नैत्य् आस्त इव हीयम् अथो इमाम् एव तेन यजमानो दुहे यत् तिष्ठन् प्रतिगृणात्य् अमुष्या एव तद् अध्वर्युर् नैति ॥ तिष्ठतीव ह्य् असाव् अथो अमूम् एव तेन यजमानो दुहे यद् आसीनः शꣳसति तस्माद् इतःप्रदानं देवा उप जीवन्ति यत् तिष्ठन् प्रतिगृणाति तस्माद् अमुतःप्रदानम् मनुष्या उप जीवन्ति यत् प्राङ् आसीनः शꣳसति प्रत्यङ् तिष्ठन् प्रतिगृणाति तस्मात् प्राचीनꣳ रेतो धीयते प्रतीचीः प्रजा जायन्ते यद् वै होताऽध्वर्युम् अभ्याह्वयते वज्रम् एनम् अभि प्र वर्तयति पराङ् आ वर्तते वज्रम् एव तन् नि करोति ॥

yad vai hotā'dhvaryum abhyāhvayate vajram enam abhi pra vartayati | ukthaśā ity āha prātaḥsavanam pratigīrya trīṇy etāny akṣarāṇi tripadā gāyatrī gāyatram prātaḥsavanaṃ gāyatriyaiva prātaḥsavane vajram antar dhatte | ukthaṃ vācīty āha mādhyaṃdinam̐ savanam pratigīrya catvāry etāny akṣarāṇi catuṣpadā triṣṭup traiṣṭubham mādhyaṃdinam̐ savanaṃ triṣṭubhaiva mādhyaṃdine savane vajram antar dhatte || ukthaṃ vācīndrāyety āha tṛtīyasavanam pratigīrya saptaitāny akṣarāṇi saptapadā śakvarī śākvaro vajro vajreṇaiva tṛtīyasavane vajram antar dhatte brahmavādino vadanti sa tvā adhvaryuḥ syād yo yathāsavanam pratigare chandām̐si sampādayet tejaḥ prātaḥsavana ātman dadhītendriyam mādhyaṃdine savane paśūm̐s tṛtīyasavana iti | ukthaśā ity āha prātaḥsavanam pratigīrya trīṇy etāny akṣarāṇi tripadā gāyatrī gāyatram prātaḥsavanam prātaḥsavana eva pratigare chandām̐si sam pādayati | atho tejo vai gāyatrī tejaḥ prātaḥsavanaṃ teja eva prātaḥsavana ātman dhatte | ukthaṃ vācīty āha mādhyaṃdinam̐ savanam pratigīrya catvāry etāny akṣarāṇi catuṣpadā triṣṭup traiṣṭubham mādhyaṃdinam̐ savanam mādhyaṃdina eva savane pratigare chandām̐si sam pādayati | atho indriyaṃ vai triṣṭug indriyam mādhyaṃdinam̐ savanam || indriyam eva mādhyaṃdine savana ātman dhatte | ukthaṃ vācīndrāyety āha tṛtīyasavanam pratigīrya saptaitāny akṣarāṇi saptapadā śakvarī śākvarāḥ paśavo jāgataṃ tṛtīyasavanaṃ tṛtīyasavana eva pratigare chandām̐si sam pādayati | atho paśavo vai jagatī paśavas tṛtīyasavanam paśūn eva tṛtīyasavana ātman dhatte yad vai hotā'dhvaryum abhyāhvayata āvyam asmin dadhāti tad yan na apahanīta purā'sya saṃvatsarād gṛha ā vevīran | śom̐sā moda iveti pratyāhvayate tenaiva tad apa hate yathā vā āyatām pratīkṣata evam adhvaryuḥ pratigaram pratīkṣate yad abhipratigṛṇīyād yathā''yatayā samṛcchate tādṛg eva tat | yad ardharcāl lupyeta yathā dhāvadbhyo hīyate tādṛg eva tat prabāhug vā ṛtvijām udgīthā udgītha evodgātṛṇām ṛcaḥ praṇava ukthaśam̐sinām pratigaro 'dhvaryūṇām | ya evaṃ vidvān pratigṛṇāty annāda eva bhavaty āsya prajāyāṃ vājī jāyate | iyam vai hotāsāv adhvaryuḥ | yad āsīnaḥ śam̐saty asyā eva tad hotā naity āsta iva hīyam atho imām eva tena yajamāno duhe yat tiṣṭhan pratigṛṇāty amuṣyā eva tad adhvaryur naiti || tiṣṭhatīva hy asāv atho amūm eva tena yajamāno duhe yad āsīnaḥ śam̐sati tasmād itaḥpradānaṃ devā upa jīvanti yat tiṣṭhan pratigṛṇāti tasmād amutaḥpradānam manuṣyā upa jīvanti yat prāṅ āsīnaḥ śam̐sati pratyaṅ tiṣṭhan pratigṛṇāti tasmāt prācīnam̐ reto dhīyate pratīcīḥ prajā jāyante yad vai hotā'dhvaryum abhyāhvayate vajram enam abhi pra vartayati parāṅ ā vartate vajram eva tan ni karoti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपयामगृहीतोऽसि वाक्षसद् असि वाक्पाभ्यां त्वा क्रतुपाभ्याम् अस्य यज्ञस्य ध्रुवस्याध्यक्षाभ्यां गृह्णामि । उपयामगृहीतो ऽस्य् ऋतसद् असि चक्षुष्पाभ्यां त्वा क्रतुपाभ्याम् अस्य यज्ञस्य ध्रुवस्याध्यक्षाभ्यां गृह्णामि । उपयामगृहीतो ऽसि श्रुतसद् असि श्रोत्रपाभ्यां त्वा क्रतुपाभ्याम् अस्य यज्ञस्य ध्रुवस्याध्यक्षाभ्यां गृह्णामि देवेभ्यस् त्वा विश्वदेवेभ्यस् त्वा विश्वेभ्यस् त्वा देवेभ्यः । विष्णव् उरुक्रमैष ते सोमस् तꣳ रक्षस्व तं ते दुश्चक्षा माऽव ख्यत् । मयि वसुः पुरोवसुर् वाक्पा वाचम् मे पाहि मयि वसुर् विदद्वसुश् चक्षुष्पाश् चक्षुर् मे पाहि मयि वसुः संयद्वसुः श्रोत्रपाः श्रोत्रम् मे पाहि भूर् असि श्रेष्ठो रश्मीनाम् प्राणपाः प्राणम् मे पाहि धूर् असि श्रेष्ठो रश्मीनाम् अपानपा अपानम् मे पाहि यो न इन्द्रवायू मित्रावरुणौ । अश्विनाव् अभिदासति भ्रातृव्य उत्पिपीते शुभस् पती इदम् अहं तम् अधरम् पादयामि यथेन्द्राहम् उत्तमश् चेतयानि ॥

upayāmagṛhīto'si vākṣasad asi vākpābhyāṃ tvā kratupābhyām asya yajñasya dhruvasyādhyakṣābhyāṃ gṛhṇāmi | upayāmagṛhīto 'sy ṛtasad asi cakṣuṣpābhyāṃ tvā kratupābhyām asya yajñasya dhruvasyādhyakṣābhyāṃ gṛhṇāmi | upayāmagṛhīto 'si śrutasad asi śrotrapābhyāṃ tvā kratupābhyām asya yajñasya dhruvasyādhyakṣābhyāṃ gṛhṇāmi devebhyas tvā viśvadevebhyas tvā viśvebhyas tvā devebhyaḥ | viṣṇav urukramaiṣa te somas tam̐ rakṣasva taṃ te duścakṣā mā'va khyat | mayi vasuḥ purovasur vākpā vācam me pāhi mayi vasur vidadvasuś cakṣuṣpāś cakṣur me pāhi mayi vasuḥ saṃyadvasuḥ śrotrapāḥ śrotram me pāhi bhūr asi śreṣṭho raśmīnām prāṇapāḥ prāṇam me pāhi dhūr asi śreṣṭho raśmīnām apānapā apānam me pāhi yo na indravāyū mitrāvaruṇau | aśvināv abhidāsati bhrātṛvya utpipīte śubhas patī idam ahaṃ tam adharam pādayāmi yathendrāham uttamaś cetayāni ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्र सो अग्ने तवोतिभिः सुवीराभिस् तरति वाजकर्मभिः । यस्य त्वꣳ सख्यम् आविथ ॥ प्र होत्रे पूर्व्यं वचो ऽग्नये भरता बृहत् । विपां ज्योतीꣳषि बिभ्रते न वेधसे ॥ अग्ने त्री ते वाजिना त्री षधस्था तिस्रस् ते जिह्वा ऋतजात पूर्वीः । तिस्र उ ते तनुवो देववातास् ताभिर् नः पाहि गिरो अप्रयुच्छन् ॥ सं वां कर्मणा सम् इषा हिनोमीन्द्राविष्णू अपसस् पारे अस्य । जुषेथां यज्ञं द्रविणं च धत्तम् अरिष्टैर् नः पथिभिः पारयन्ता ॥ उभा जिग्यथुर् न परा जयेथे न परा जिग्ये कतरश् चनैनोः । इन्द्रश् च विष्णो यद् अपस्पृधेथां त्रेधा सहस्रं वि तद् ऐरयेथाम् ॥ त्रीण्य् आयूꣳषि तव जातवेदस् तिस्र आजानीर् उषसस् ते अग्ने । ताभिर् देवानाम् अवो यक्षि विद्वान् अथा भव यजमानाय शं योः ॥ अग्निस् त्रीणि त्रिधातून्य् आ क्षेति विदथा कविः । स त्रीꣳर् एकादशाꣳ इह । यक्षच् च पिप्रयच् च नो विप्रो दूतः परिष्कृतः । नभन्ताम् अन्यके समे ॥ इन्द्राविष्णू दृꣳहिताः शम्बरस्य नव पुरो नवतिं च श्नथिष्टम् । शतं वर्चिनः सहस्रं च साकꣳ हथो अप्रत्यसुरस्य वीरान् ॥ उत माता महिषम् अन्व् अवेनद् अमी त्वा जहति पुत्र देवाः । अथाब्रवीद् वृत्रम् इन्द्रो हनिष्यन्त् सखे विष्णो वितरं वि क्रमस्व ॥

pra so agne tavotibhiḥ suvīrābhis tarati vājakarmabhiḥ | yasya tvam̐ sakhyam āvitha || pra hotre pūrvyaṃ vaco 'gnaye bharatā bṛhat | vipāṃ jyotīm̐ṣi bibhrate na vedhase || agne trī te vājinā trī ṣadhasthā tisras te jihvā ṛtajāta pūrvīḥ | tisra u te tanuvo devavātās tābhir naḥ pāhi giro aprayucchan || saṃ vāṃ karmaṇā sam iṣā hinomīndrāviṣṇū apasas pāre asya | juṣethāṃ yajñaṃ draviṇaṃ ca dhattam ariṣṭair naḥ pathibhiḥ pārayantā || ubhā jigyathur na parā jayethe na parā jigye kataraś canainoḥ | indraś ca viṣṇo yad apaspṛdhethāṃ tredhā sahasraṃ vi tad airayethām || trīṇy āyūm̐ṣi tava jātavedas tisra ājānīr uṣasas te agne | tābhir devānām avo yakṣi vidvān athā bhava yajamānāya śaṃ yoḥ || agnis trīṇi tridhātūny ā kṣeti vidathā kaviḥ | sa trīm̐r ekādaśām̐ iha | yakṣac ca piprayac ca no vipro dūtaḥ pariṣkṛtaḥ | nabhantām anyake same || indrāviṣṇū dṛm̐hitāḥ śambarasya nava puro navatiṃ ca śnathiṣṭam | śataṃ varcinaḥ sahasraṃ ca sākam̐ hatho apratyasurasya vīrān || uta mātā mahiṣam anv avenad amī tvā jahati putra devāḥ | athābravīd vṛtram indro haniṣyant sakhe viṣṇo vitaraṃ vi kramasva ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.