वयो वा अग्निर् यद् अग्निचित् पक्षिणो ऽश्नीयात् तम् एवाग्निम् अद्याद् आर्तिम् आर्छेत् संवत्सरं व्रतं चरेत् संवत्सरꣳ हि व्रतं नाति पशुर् वा एष यद् अग्निः । हिनस्ति खलु वै तम् पशुर् य एनम् पुरस्तात् प्रत्यञ्चम् उपचरति तस्मात् पश्चात् प्राङ् उपचर्य आत्मनो ऽहिꣳसायै तेजो ऽसि तेजो मे यच्छ पृथिवीं यच्छ । पृथिव्यै मा पाहि ज्योतिर् असि ज्योतिर् मे यच्छान्तरिक्षं यच्छान्तरिक्षान् मा पाहि सुवर् असि सुवर् मे यच्छ दिवं यच्छ दिवो मा पाहि । इति आहैताभिर् वा इमे लोका विधृताः । यद् एता उपदधात्य् एषां लोकानां विधृत्यै स्वयमातृण्णा उपधाय हिरण्येष्टका उप दधातीमे वै लोकाः स्वयमातृण्णा ज्योतिर् हिरण्यम् । यत् स्वयमातृण्णा उपधाय हिरण्येष्टका उपदधातीमान् एवैताभिर् लोकाञ् ज्योतिष्मतः कुरुते ऽथो एताभिर् एवास्मा इमे लोकाः प्र भान्ति यास् ते अग्ने सूर्ये रुच उद्यतो दिवम् आतन्वन्ति रश्मिभिः । ताभिः सर्वाभी रुचे जनाय नस् कृधि ॥ या वो देवाः सूर्ये रुचो गोष्व् अश्वेषु या रुचः । इन्द्राग्नी ताभिः सर्वाभी रुचं नो धत्त बृहस्पते ॥ रुचं नो धेहि ब्राह्मणेषु रुचꣳ राजसु नस् कृधि । रुचं विश्येषु शूद्रेषु मयि धेहि रुचा रुचम् ॥ द्वेधा वा अग्निं चिक्यानस्य यश इन्द्रियं गच्छत्य् अग्निं वा चितम् ईजानं वा यद् एता आहुतीर् जुहोति । आत्मन्न् एव यश इन्द्रियं धत्ते । ईश्वरो वा एष आर्तिम् आर्तोर् यो ऽग्निं चिन्वन्न् अधिक्रामति तत् त्वा यामि ब्रह्मणा वन्दमानः । इति वारुण्यर्चा जुहुयाच् छान्तिर् एवैषाग्नेर् गुप्तिर् आत्मनः । हविष्कृतो वा एष यो ऽग्निं चिनुते यथा वै हवि स्कन्दत्य् एवं वा एष स्कन्दति यो ऽग्निं चित्वा स्त्रियम् उपैति मैत्रावरुण्यामिक्षया यजेत मैत्रावरुणताम् एवोपैत्य् आत्मनो ऽस्कन्दाय यो वा अग्निम् ऋतुस्थां वेदर्तुर्ऋतुर् अस्मै कल्पमान एति प्रत्य् एव तिष्ठति संवत्सरो वा अग्निः ऋतुस्थास् तस्य वसन्तः शिरो ग्रीष्मो दक्षिणः पक्षो वर्षाः पुच्छꣳ शरद् उत्तरः पक्षो हेमन्तो मध्यम् पूर्वपक्षाश् चितयो ऽपरपक्षाः पुरीषम् अहोरात्राणीष्टका एष वा अग्निर् ऋतुस्था य एवं वेदर्तुर्ऋतुर् अस्मै कल्पमान एति प्रत्य् एव तिष्ठति प्रजापतिर् वा एतं ज्यैष्ठ्यकामो न्य् अधत्त ततो वै स ज्यैष्ठ्यम् अगच्छत् । य एवं विद्वान् अग्निं चिनुते ज्यैष्ठ्यम् एव गच्छति ॥
vayo vā agnir yad agnicit pakṣiṇo 'śnīyāt tam evāgnim adyād ārtim ārchet saṃvatsaraṃ vrataṃ caret saṃvatsaram̐ hi vrataṃ nāti paśur vā eṣa yad agniḥ | hinasti khalu vai tam paśur ya enam purastāt pratyañcam upacarati tasmāt paścāt prāṅ upacarya ātmano 'him̐sāyai tejo 'si tejo me yaccha pṛthivīṃ yaccha | pṛthivyai mā pāhi jyotir asi jyotir me yacchāntarikṣaṃ yacchāntarikṣān mā pāhi suvar asi suvar me yaccha divaṃ yaccha divo mā pāhi | iti āhaitābhir vā ime lokā vidhṛtāḥ | yad etā upadadhāty eṣāṃ lokānāṃ vidhṛtyai svayamātṛṇṇā upadhāya hiraṇyeṣṭakā upa dadhātīme vai lokāḥ svayamātṛṇṇā jyotir hiraṇyam | yat svayamātṛṇṇā upadhāya hiraṇyeṣṭakā upadadhātīmān evaitābhir lokāñ jyotiṣmataḥ kurute 'tho etābhir evāsmā ime lokāḥ pra bhānti yās te agne sūrye ruca udyato divam ātanvanti raśmibhiḥ | tābhiḥ sarvābhī ruce janāya nas kṛdhi || yā vo devāḥ sūrye ruco goṣv aśveṣu yā rucaḥ | indrāgnī tābhiḥ sarvābhī rucaṃ no dhatta bṛhaspate || rucaṃ no dhehi brāhmaṇeṣu rucam̐ rājasu nas kṛdhi | rucaṃ viśyeṣu śūdreṣu mayi dhehi rucā rucam || dvedhā vā agniṃ cikyānasya yaśa indriyaṃ gacchaty agniṃ vā citam ījānaṃ vā yad etā āhutīr juhoti | ātmann eva yaśa indriyaṃ dhatte | īśvaro vā eṣa ārtim ārtor yo 'gniṃ cinvann adhikrāmati tat tvā yāmi brahmaṇā vandamānaḥ | iti vāruṇyarcā juhuyāc chāntir evaiṣāgner guptir ātmanaḥ | haviṣkṛto vā eṣa yo 'gniṃ cinute yathā vai havi skandaty evaṃ vā eṣa skandati yo 'gniṃ citvā striyam upaiti maitrāvaruṇyāmikṣayā yajeta maitrāvaruṇatām evopaity ātmano 'skandāya yo vā agnim ṛtusthāṃ vedarturṛtur asmai kalpamāna eti praty eva tiṣṭhati saṃvatsaro vā agniḥ ṛtusthās tasya vasantaḥ śiro grīṣmo dakṣiṇaḥ pakṣo varṣāḥ puccham̐ śarad uttaraḥ pakṣo hemanto madhyam pūrvapakṣāś citayo 'parapakṣāḥ purīṣam ahorātrāṇīṣṭakā eṣa vā agnir ṛtusthā ya evaṃ vedarturṛtur asmai kalpamāna eti praty eva tiṣṭhati prajāpatir vā etaṃ jyaiṣṭhyakāmo ny adhatta tato vai sa jyaiṣṭhyam agacchat | ya evaṃ vidvān agniṃ cinute jyaiṣṭhyam eva gacchati ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.