यावन्तो वै देवा यज्ञायापुनत त एवाभवन् य एवं विद्वान् यज्ञाय पुनीते भवत्य् एव बहिः पवयित्वान्तः प्र पादयति मनुष्यलोक एवैनम् पवयित्वा पूतं देवलोकम् प्र णयति । अदीक्षित एकयाऽऽहुत्येत्य् आहुः स्रुवेण चतस्रो जुहोति दीक्षितत्वाय स्रुचा पञ्चमीम् पञ्चाक्षरा पङ्क्तिः पाङ्क्तो यज्ञः । यज्ञम् एवाव रुन्द्धे । आकूत्यै प्रयुजे ऽग्नये स्वाहेत्य् आह । आकूत्या हि पुरुषो यज्ञम् अभि प्रयुङ्क्ते यजेयेति मेधायै मनसे ऽग्नये स्वाहेत्य् आह मेधया हि मनसा पुरुषो यज्ञम् अभिगच्छति सरस्वत्यै पूष्णे ऽग्नये स्वाहेत्य् आह वाग् वै सरस्वती पृथिवी पूषा वाचैव पृथिव्या यज्ञम् प्र युङ्क्ते । आपो देवीर् बृहतीर् विश्वशम्भुव इत्य् आह या वै वर्ष्यास् ताः आपो देवीर् बृहतीर् विश्वशम्भुवः । यद् एतद् यजुर् न ब्रूयाद् दिव्या आपो ऽशान्ता इमं लोकम् आ गच्छेयुः । आपो देवीर् बृहतीर् विश्वशम्भुव इत्य् आह । अस्मा एवैना लोकाय शमयति तस्माच् छान्ता इमं लोकम् आ गच्छन्ति द्यावापृथिवी इत्य् आह द्यावापृथिव्योर् हि यज्ञः । उर्व् अन्तरिक्षम् इत्य् आह । अन्तरिक्षे हि यज्ञः । बृहस्पतिर् नो हविषा वृधातु इत्य् आह। ब्रह्म वै देवानाम् बृहस्पतिः । ब्रह्मणैवास्मै यज्ञम् अव रुन्द्धे यद् ब्रूयात् । विधेर् इति यज्ञस्थाणुम् ऋच्छेत् । वृधात्व् इत्य् आह यज्ञस्थाणुम् एव परि वृणक्ति प्रजापतिर् यज्ञम् असृजत सो ऽस्मात् सृष्टः पराङ् ऐत् स प्र यजुर् अव्लीनात् प्र साम तम् ऋग् उद् अयच्छत् । यद् ऋग् उदयच्छत् तद् औद्ग्रहणस्यौद्ग्रहणत्वम् ॥ ऋचा जुहोति यज्ञस्योद्यत्यै । अनुष्टुप् छन्दसाम् उदयच्छद् इत्य् आहुस् तस्माद् अनुष्टुभा जुहोति यज्ञस्योद्यत्यै द्वादश वात्सबन्धान्य् उद् अयच्छन्न् इत्य् आहुस् तस्माद् द्वादशभिर् वात्सबन्धविदो दीक्षयन्ति सा वा एषर्ग् अनुष्टुग् वाग् अनुष्टुग् यद् एतयर्चा दीक्षयति वाचैवैनꣳ सर्वया दीक्षयति विश्वे देवस्य नेतुर् इत्य् आह सावित्र्य् एतेन । मर्तो वृणीत सख्यम् इत्य् आह पितृदेवत्यैतेन। विश्वे राय इषुध्यसीत्य् आह वैश्वदेव्य् एतेन द्युम्नं वृणीत पुष्यस इत्य् आह पौष्ण्य् एतेन सा वा एषर्क् सर्वदेवत्या यद् एतयर्चा दीक्षयति सर्वाभिर् एवैनं देवताभिर् दीक्षयति सप्ताक्षरम् प्रथमम् पदम् अष्टाक्षराणि त्रीणि यानि त्रीणि तान्य् अष्टाव् उप यन्ति यानि चत्वारि तान्य् अष्टौ यद् अष्टाक्षरा तेन गायत्री । यद् एकादशाक्षरा तेन त्रिष्टुग् यद् द्वादशाक्षरा तेन जगती सा वा एषर्क् सर्वाणि छन्दाꣳसि यद् एतयर्चा दीक्षयति सर्वेभिर् एवैनं छन्दोभिर् दीक्षयति सप्ताक्षरम् प्रथमम् पदम् । सप्तपदा शक्वरी पशवः शक्वरी पशून् एवाव रुन्द्धे । एकस्माद् अक्षराद् अनाप्तम् प्रथमम् पदम् । तस्माद् यद् वाचो ऽनाप्तं तन् मनुष्या उप जीवन्ति पूर्णया जुहोति पूर्ण इव हि प्रजापतिः प्रजापतेर् आप्त्यै न्यूनया जुहोति न्यूनाद् धि प्रजापतिः प्रजा असृजत प्रजानाꣳ सृष्ट्यै ॥
yāvanto vai devā yajñāyāpunata ta evābhavan ya evaṃ vidvān yajñāya punīte bhavaty eva bahiḥ pavayitvāntaḥ pra pādayati manuṣyaloka evainam pavayitvā pūtaṃ devalokam pra ṇayati | adīkṣita ekayā''hutyety āhuḥ sruveṇa catasro juhoti dīkṣitatvāya srucā pañcamīm pañcākṣarā paṅktiḥ pāṅkto yajñaḥ | yajñam evāva runddhe | ākūtyai prayuje 'gnaye svāhety āha | ākūtyā hi puruṣo yajñam abhi prayuṅkte yajeyeti medhāyai manase 'gnaye svāhety āha medhayā hi manasā puruṣo yajñam abhigacchati sarasvatyai pūṣṇe 'gnaye svāhety āha vāg vai sarasvatī pṛthivī pūṣā vācaiva pṛthivyā yajñam pra yuṅkte | āpo devīr bṛhatīr viśvaśambhuva ity āha yā vai varṣyās tāḥ āpo devīr bṛhatīr viśvaśambhuvaḥ | yad etad yajur na brūyād divyā āpo 'śāntā imaṃ lokam ā gaccheyuḥ | āpo devīr bṛhatīr viśvaśambhuva ity āha | asmā evainā lokāya śamayati tasmāc chāntā imaṃ lokam ā gacchanti dyāvāpṛthivī ity āha dyāvāpṛthivyor hi yajñaḥ | urv antarikṣam ity āha | antarikṣe hi yajñaḥ | bṛhaspatir no haviṣā vṛdhātu ity āha| brahma vai devānām bṛhaspatiḥ | brahmaṇaivāsmai yajñam ava runddhe yad brūyāt | vidher iti yajñasthāṇum ṛcchet | vṛdhātv ity āha yajñasthāṇum eva pari vṛṇakti prajāpatir yajñam asṛjata so 'smāt sṛṣṭaḥ parāṅ ait sa pra yajur avlīnāt pra sāma tam ṛg ud ayacchat | yad ṛg udayacchat tad audgrahaṇasyaudgrahaṇatvam || ṛcā juhoti yajñasyodyatyai | anuṣṭup chandasām udayacchad ity āhus tasmād anuṣṭubhā juhoti yajñasyodyatyai dvādaśa vātsabandhāny ud ayacchann ity āhus tasmād dvādaśabhir vātsabandhavido dīkṣayanti sā vā eṣarg anuṣṭug vāg anuṣṭug yad etayarcā dīkṣayati vācaivainam̐ sarvayā dīkṣayati viśve devasya netur ity āha sāvitry etena | marto vṛṇīta sakhyam ity āha pitṛdevatyaitena| viśve rāya iṣudhyasīty āha vaiśvadevy etena dyumnaṃ vṛṇīta puṣyasa ity āha pauṣṇy etena sā vā eṣark sarvadevatyā yad etayarcā dīkṣayati sarvābhir evainaṃ devatābhir dīkṣayati saptākṣaram prathamam padam aṣṭākṣarāṇi trīṇi yāni trīṇi tāny aṣṭāv upa yanti yāni catvāri tāny aṣṭau yad aṣṭākṣarā tena gāyatrī | yad ekādaśākṣarā tena triṣṭug yad dvādaśākṣarā tena jagatī sā vā eṣark sarvāṇi chandām̐si yad etayarcā dīkṣayati sarvebhir evainaṃ chandobhir dīkṣayati saptākṣaram prathamam padam | saptapadā śakvarī paśavaḥ śakvarī paśūn evāva runddhe | ekasmād akṣarād anāptam prathamam padam | tasmād yad vāco 'nāptaṃ tan manuṣyā upa jīvanti pūrṇayā juhoti pūrṇa iva hi prajāpatiḥ prajāpater āptyai nyūnayā juhoti nyūnād dhi prajāpatiḥ prajā asṛjata prajānām̐ sṛṣṭyai ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.