कद्रूश् च वै सुपर्णी चात्मरूपयोर् अस्पर्धेताम् । सा कद्रूः सुपर्णीम् अजयत् साब्रवीत् तृतीयस्याम् इतो दिवि सोमस् तम् आ हर तेनात्मानं निष्क्रीणीष्वेति । इयं वै कद्रूर् असौ सुपर्णी छन्दाꣳसि सौपर्णेयाः साब्रवीत् । अस्मै वै पितरौ पुत्रान् बिभृतस् तृतीयस्याम् इतो दिवि सोमस् तम् आ हर तेनात्मानं निष् क्रीणीष्व इति मा कद्रूर् अवोचद् इति जगत्य् उद् अपतच् चतुर्दशाक्षरा सती साऽप्राप्य न्य् अवर्तत तस्यै द्वे अक्षरे अमीयेताम् । सा पशुभिश् च दीक्षया चाऽगच्छत् तस्माज् जगती छन्दसाम् पशव्यतमा तस्मात् पशुमन्तं दीक्षोप नमति त्रिष्टुग् उद् अपतत् त्रयोदशाक्षरा सती साऽप्राप्य न्य् अवर्तत तस्यै द्वे अक्षरे अमीयेताम् । सा दक्षिणाभिश् च तपसा चागच्छत् तस्मात् त्रिष्टुभो लोके माध्यंदिने सवने दक्षिणा नीयन्ते । एतत् खलु वाव तप इत्य् आहुर् यः स्वं ददातीति गायत्र्य् उद् अपतच् चतुरक्षरा सत्य् अजया ज्योतिषा तम् अस्या अजाऽभ्यरुन्द्ध तद् अजाया अजत्वम् । सा सोमं चाऽहरच् चत्वारि चाक्षराणि साष्टाक्षरा समपद्यत ब्रह्मवादिनो वदन्ति । कस्मात् सत्याद् गायत्री कनिष्ठा छन्दसाꣳ सती यज्ञमुखम् परीयायेति यद् एवादः सोमम् आऽहरत् तस्माद् यज्ञमुखम् पर्य् ऐत् तस्मात् तेजस्विनीतमा पद्भ्यां द्वे सवने समगृह्णान् मुखेनैकम् । यम् मुखेन समगृह्णात् तद् अधयत् तस्माद् द्वे सवने शुक्रवती प्रातःसवनं च माध्यंदिनं च तस्मात् तृतीयसवन ऋजीषम् अभि षुण्वन्ति धीतम् इव हि मन्यन्ते ॥ आशिरम् अव नयति सशुक्रत्वायाथो सम् भरत्य् एवैनत् तꣳ सोमम् आह्रियमाणं गन्धर्वो विश्वावसुः पर्यमुष्णात् स तिस्रो रात्रीः परिमुषितो ऽवसत् तस्मात् तिस्रो रात्रीः क्रीतः सोमो वसति ते देवा अब्रुवन् । स्त्रीकामा वै गन्धर्वा स्त्रिया निष्क्रीणामेति ते वाचꣳ स्त्रियम् एकहायनीं कृत्वा तया निर् अक्रीणन् । सा रोहिद् रूपं कृत्वा गन्धर्वेभ्यः अपक्रम्यातिष्ठत् तद् रोहितो जन्म ते देवा अब्रुवन् । अप युष्मद् अक्रमीन् नास्मान् उपावर्तते वि ह्वयामहा इति ब्रह्म गन्धर्वा अवदन्न् अगायन् देवाः सा देवान् गायत उपावर्तत तस्माद् गायन्तꣳ स्त्रियः कामयन्ते कामुका एनꣳ स्त्रियो भवन्ति य एवं वेदाथो य एवं विद्वान् अपि जन्येषु भवति तेभ्य एव ददत्य् उत यद् बहुतयाः भवन्ति । एकहायन्या क्रीणाति वाचैवैनꣳ सर्वया क्रीणाति तस्माद् एकहायना मनुष्या वाचं वदन्ति । अकूटयाऽकर्णयाऽकणायाऽश्लोणयाऽसप्तशफया क्रीणाति सर्वयैवैनं क्रीणाति यच् छ्वेतया क्रीणीयाद् दुश्चर्मा यजमानः स्यात् । यत् कृष्णयानुस्तरणी स्यात् प्रमायुको यजमानः स्यात् । यद् द्विरूपया वार्त्रघ्नी स्यात् स वान्यं जिनीयात् तं वान्यो जिनीयात् । अरुणया पिङ्गाक्ष्या क्रीणाति । एतद् वै सोमस्य रूपम् । स्वयैवैनं देवतया क्रीणाति ॥
kadrūś ca vai suparṇī cātmarūpayor aspardhetām | sā kadrūḥ suparṇīm ajayat sābravīt tṛtīyasyām ito divi somas tam ā hara tenātmānaṃ niṣkrīṇīṣveti | iyaṃ vai kadrūr asau suparṇī chandām̐si sauparṇeyāḥ sābravīt | asmai vai pitarau putrān bibhṛtas tṛtīyasyām ito divi somas tam ā hara tenātmānaṃ niṣ krīṇīṣva iti mā kadrūr avocad iti jagaty ud apatac caturdaśākṣarā satī sā'prāpya ny avartata tasyai dve akṣare amīyetām | sā paśubhiś ca dīkṣayā cā'gacchat tasmāj jagatī chandasām paśavyatamā tasmāt paśumantaṃ dīkṣopa namati triṣṭug ud apatat trayodaśākṣarā satī sā'prāpya ny avartata tasyai dve akṣare amīyetām | sā dakṣiṇābhiś ca tapasā cāgacchat tasmāt triṣṭubho loke mādhyaṃdine savane dakṣiṇā nīyante | etat khalu vāva tapa ity āhur yaḥ svaṃ dadātīti gāyatry ud apatac caturakṣarā saty ajayā jyotiṣā tam asyā ajā'bhyarunddha tad ajāyā ajatvam | sā somaṃ cā'harac catvāri cākṣarāṇi sāṣṭākṣarā samapadyata brahmavādino vadanti | kasmāt satyād gāyatrī kaniṣṭhā chandasām̐ satī yajñamukham parīyāyeti yad evādaḥ somam ā'harat tasmād yajñamukham pary ait tasmāt tejasvinītamā padbhyāṃ dve savane samagṛhṇān mukhenaikam | yam mukhena samagṛhṇāt tad adhayat tasmād dve savane śukravatī prātaḥsavanaṃ ca mādhyaṃdinaṃ ca tasmāt tṛtīyasavana ṛjīṣam abhi ṣuṇvanti dhītam iva hi manyante || āśiram ava nayati saśukratvāyātho sam bharaty evainat tam̐ somam āhriyamāṇaṃ gandharvo viśvāvasuḥ paryamuṣṇāt sa tisro rātrīḥ parimuṣito 'vasat tasmāt tisro rātrīḥ krītaḥ somo vasati te devā abruvan | strīkāmā vai gandharvā striyā niṣkrīṇāmeti te vācam̐ striyam ekahāyanīṃ kṛtvā tayā nir akrīṇan | sā rohid rūpaṃ kṛtvā gandharvebhyaḥ apakramyātiṣṭhat tad rohito janma te devā abruvan | apa yuṣmad akramīn nāsmān upāvartate vi hvayāmahā iti brahma gandharvā avadann agāyan devāḥ sā devān gāyata upāvartata tasmād gāyantam̐ striyaḥ kāmayante kāmukā enam̐ striyo bhavanti ya evaṃ vedātho ya evaṃ vidvān api janyeṣu bhavati tebhya eva dadaty uta yad bahutayāḥ bhavanti | ekahāyanyā krīṇāti vācaivainam̐ sarvayā krīṇāti tasmād ekahāyanā manuṣyā vācaṃ vadanti | akūṭayā'karṇayā'kaṇāyā'śloṇayā'saptaśaphayā krīṇāti sarvayaivainaṃ krīṇāti yac chvetayā krīṇīyād duścarmā yajamānaḥ syāt | yat kṛṣṇayānustaraṇī syāt pramāyuko yajamānaḥ syāt | yad dvirūpayā vārtraghnī syāt sa vānyaṃ jinīyāt taṃ vānyo jinīyāt | aruṇayā piṅgākṣyā krīṇāti | etad vai somasya rūpam | svayaivainaṃ devatayā krīṇāti ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.