तद् धिरण्यम् अभवत् तस्माद् अद्भ्यो हिरण्यम् पुनन्ति ब्रह्मवादिनो वदन्ति कस्मात् सत्याद् अनस्थिकेन प्रजाः प्रवीयन्ते ऽस्थन्वतीर् जायन्त इति यद् धिरण्यं घृते ऽवधाय जुहोति तस्माद् अनस्थिकेन प्रजाः प्र वीयन्ते ऽस्थन्वतीर् जायन्ते । एतद् वा अग्नेः प्रियं धाम यद् घृतं तेजो हिरण्यम् इयं ते शुक्र तनूर् इदं वर्च इत्य् आह सतेजसम् एवैनꣳ सतनुम् ॥ करोति । अथो सम् भरत्य् एवैनम् । यद् अबद्धम् अवदध्याद् गर्भाः प्रजानाम् परापातुकाः स्युः । बद्धम् अव दधाति गर्भाणां धृत्यै निष्टर्क्यम् बध्नाति प्रजानाम् प्रजननाय वाग् वा एषा यत् सोमक्रयणी जूर् असीत्य् आह यद् धि मनसा जवते तद् वाचा वदति धृता मनसेत्य् आह मनसा हि वाग् धृता जुष्टा विष्णव इत्य् आह । यज्ञो वै विष्णुः । यज्ञायैवैनां जुष्टां करोति तस्यास् ते सत्यसवसः प्रसव इत्य् आह सवितृप्रसूताम् एव वाचम् अव रुन्द्धे काण्डेकाण्डे वै क्रियमाणे यज्ञꣳ रक्षाꣳसि जिघाꣳसन्ति । एष खलु वा अरक्षोहतः पन्था यो ऽग्नेश् च सूर्यस्य च सूर्यस्य चक्षुर् आरुहम् अग्नेर् अक्ष्णः कनीनिकाम् इत्य् आह य एवारक्षोहतः पन्थास् तꣳ समारोहति वाग् वा एषा यत् सोमक्रयणी चिद् असि मनासीत्य् आह शास्त्य् एवैनाम् एतत् तस्माच् छिष्टाः प्रजा जायन्ते चिद् असीत्य् आह यद् धि मनसा चेतयते तद् वाचा वदति मनासीत्य् आह यद् धि मनसाभिगच्छति तत् करोति धीर् असीत्य् आह यद् धि मनसा ध्यायति तद् वाचा वदति दक्षिणासीत्य् आह दक्षिणा ह्य् एषा यज्ञियासीत्य् आह यज्ञियाम् एवैनां करोति क्षत्रियासीत्य् आह क्षत्रिया ह्य् एषा । अदितिर् अस्य् उभयतःशीर्ष्णीत्य् आह यद् एवादित्यः प्रायणीयो यज्ञानाम् आदित्य उदयनीयस् तस्माद् एवम् आह यद् अबद्धा स्याद् अयता स्यात् । यत् पदिबद्धानुस्तरणी स्यात् प्रमायुको यजमानः स्यात् ॥ यत् कर्णगृहीता वार्त्रघ्नी स्यात् स वान्यं जिनीयात् तं वान्यो जिनीयात् । मित्रस् त्वा पदि बध्नात्व् इत्य् आह मित्रो वै शिवो देवानाम् । तेनैवैनाम् पदि बध्नाति पूषाध्वनः पात्व् इत्य् आह । इयं वै पूषा । इमाम् एवास्या अधिपाम् अकर् । समष्ट्यै । इन्द्रायाध्यक्षायेत्य् आह । इन्द्रम् एवास्या अध्यक्षं करोति ॥ अनु त्वा माता मन्यताम् अनु पितेत्य् आह । अनुमतयैवैनया क्रीणाति सा देवि देवम् अच्छेहीत्य् आह देवी ह्य् एषा देवः सोमः । इन्द्राय सोमम् इत्य् आह । इन्द्राय हि सोम आह्रियते यद् एतद् यजुर् न ब्रूयात् पराच्य् एव सोमक्रयणीयात् । रुद्रस् त्वाऽऽ वर्तयत्वित्याह रुद्रो वै क्रूरः देवानाम् । तम् एवास्यै परस्ताद् दधात्य् आवृत्त्यै क्रूरम् इव वा एतत् करोति यद् रुद्रस्य कीर्तयति मित्रस्य पथेत्य् आह शान्त्यै वाचा वा एष वि क्रीणीते यः सोमक्रयण्या स्वस्ति सोमसखा पुनर् एहि सह रय्येत्य् आह वाचैव विक्रीय पुनर् आत्मन् वाचं धत्ते । अनुपदासुकाऽस्य वाग् भवति य एवं वेद ॥
tad dhiraṇyam abhavat tasmād adbhyo hiraṇyam punanti brahmavādino vadanti kasmāt satyād anasthikena prajāḥ pravīyante 'sthanvatīr jāyanta iti yad dhiraṇyaṃ ghṛte 'vadhāya juhoti tasmād anasthikena prajāḥ pra vīyante 'sthanvatīr jāyante | etad vā agneḥ priyaṃ dhāma yad ghṛtaṃ tejo hiraṇyam iyaṃ te śukra tanūr idaṃ varca ity āha satejasam evainam̐ satanum || karoti | atho sam bharaty evainam | yad abaddham avadadhyād garbhāḥ prajānām parāpātukāḥ syuḥ | baddham ava dadhāti garbhāṇāṃ dhṛtyai niṣṭarkyam badhnāti prajānām prajananāya vāg vā eṣā yat somakrayaṇī jūr asīty āha yad dhi manasā javate tad vācā vadati dhṛtā manasety āha manasā hi vāg dhṛtā juṣṭā viṣṇava ity āha | yajño vai viṣṇuḥ | yajñāyaivaināṃ juṣṭāṃ karoti tasyās te satyasavasaḥ prasava ity āha savitṛprasūtām eva vācam ava runddhe kāṇḍekāṇḍe vai kriyamāṇe yajñam̐ rakṣām̐si jighām̐santi | eṣa khalu vā arakṣohataḥ panthā yo 'gneś ca sūryasya ca sūryasya cakṣur āruham agner akṣṇaḥ kanīnikām ity āha ya evārakṣohataḥ panthās tam̐ samārohati vāg vā eṣā yat somakrayaṇī cid asi manāsīty āha śāsty evainām etat tasmāc chiṣṭāḥ prajā jāyante cid asīty āha yad dhi manasā cetayate tad vācā vadati manāsīty āha yad dhi manasābhigacchati tat karoti dhīr asīty āha yad dhi manasā dhyāyati tad vācā vadati dakṣiṇāsīty āha dakṣiṇā hy eṣā yajñiyāsīty āha yajñiyām evaināṃ karoti kṣatriyāsīty āha kṣatriyā hy eṣā | aditir asy ubhayataḥśīrṣṇīty āha yad evādityaḥ prāyaṇīyo yajñānām āditya udayanīyas tasmād evam āha yad abaddhā syād ayatā syāt | yat padibaddhānustaraṇī syāt pramāyuko yajamānaḥ syāt || yat karṇagṛhītā vārtraghnī syāt sa vānyaṃ jinīyāt taṃ vānyo jinīyāt | mitras tvā padi badhnātv ity āha mitro vai śivo devānām | tenaivainām padi badhnāti pūṣādhvanaḥ pātv ity āha | iyaṃ vai pūṣā | imām evāsyā adhipām akar | samaṣṭyai | indrāyādhyakṣāyety āha | indram evāsyā adhyakṣaṃ karoti || anu tvā mātā manyatām anu pitety āha | anumatayaivainayā krīṇāti sā devi devam acchehīty āha devī hy eṣā devaḥ somaḥ | indrāya somam ity āha | indrāya hi soma āhriyate yad etad yajur na brūyāt parācy eva somakrayaṇīyāt | rudras tvā'' vartayatvityāha rudro vai krūraḥ devānām | tam evāsyai parastād dadhāty āvṛttyai krūram iva vā etat karoti yad rudrasya kīrtayati mitrasya pathety āha śāntyai vācā vā eṣa vi krīṇīte yaḥ somakrayaṇyā svasti somasakhā punar ehi saha rayyety āha vācaiva vikrīya punar ātman vācaṃ dhatte | anupadāsukā'sya vāg bhavati ya evaṃ veda ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.