यद् उभौ विमुच्यातिथ्यं गृह्णीयाद् यज्ञं वि छिन्द्यात् । यद् उभाव् अविमुच्य यथानागतायातिथ्यं क्रियते तादृग् एव तत् । विमुक्तो ऽन्यो ऽनड्वान् भवत्य् अविमुक्तो ऽन्यो ऽथाऽऽतिथ्यं गृह्णाति यज्ञस्य संतत्यै पत्न्य् अन्वारभते पत्नी हि पारीणह्यस्येशे पत्नियैवानुमतं निर् वपति यद् वै पत्नी यज्ञस्य करोति मिथुनं तत् । अथो पत्निया एव एष यज्ञस्यान्वारम्भो ऽनवछित्त्यै यावद्भिर् वै राजानुचरैर् आगच्छति सर्वेभ्यो वै तेभ्य आतिथ्यं क्रियते छन्दाꣳसि खलु वै सोमस्य राज्ञो ऽनुचराणि । अग्नेर् आतिथ्यम् असि विष्णवे त्वेत्याह गायत्रिया एवैतेन करोति सोमस्यातिथ्यम् असि विष्णवे त्वेत्य् आह त्रिष्टुभ एवैतेन करोति । अतिथेर् आतिथ्यम् असि विष्णवे त्वेत्य् आह जगत्यै एवैतेन करोति । अग्नये त्वा रायस्पोषदाव्ने विष्णवे त्वेत्य् आहानुष्टुभ एवैतेन करोति श्येनाय त्वा सोमभृते विष्णवे त्वेत्य् आह गायत्रिया एवैतेन करोति पञ्च कृत्वो गृह्णाति पञ्चाक्षरा पङ्क्तिः पाङ्क्तो यज्ञो यज्ञम् एवाव रुन्द्धे ब्रह्मवादिनो वदन्ति कस्मात् सत्याद् गायत्रिया उभयत आतिथ्यस्य क्रियत इति यद् एवादः सोमम् आ अहरत् तस्माद् गायत्रिया उभयत आतिथ्यस्य क्रियते पुरस्ताच् चोपरिष्टाच् च शिरो वा एतद् यज्ञस्य यद् आतिथ्यं नवकपालः पुरोडाशो भवति तस्मान् नवधा शिरो विष्यूतम् । नवकपालः पुरोडाशो भवति ते त्रयस् त्रिकपालास् त्रिवृता स्तोमेन सम्मितास् तेजस् त्रिवृत् तेज एव यज्ञस्य शीर्षन् दधाति नवकपालः पुरोडाशो भवति ते त्रयस् त्रिकपालास् त्रिवृता प्राणेन सम्मितास् त्रिवृद् वै ॥ प्राणस् त्रिवृतम् एव प्राणम् अभिपूर्वं यज्ञस्य शीर्षन् दधाति प्रजापतेर् वा एतानि पक्ष्माणि यद् अश्ववाला ऐक्षवी तिरश्ची यद् आश्ववालः प्रस्तरो भवत्य् ऐक्षवी तिरश्ची प्रजापतेर् एव तच् चक्षुः सम् भरति देवा वै या आहुतीर् अजुहवुस् ता असुरा निष्कावम् आदन् ते देवाः कार्ष्मर्यम् अपश्यन् कर्मण्यो वै कर्मैनेन कुर्वीतेति ते कार्ष्मर्यमयान् परिधीन् अकुर्वत तैर् वै ते रक्षाꣳस्य् अपाघ्नत यत् कार्ष्मर्यमयाः परिधयो भवन्ति रक्षसाम् अपहत्यै सꣳ स्पर्शयति रक्षसाम् अनन्ववचाराय न पुरस्तात् परि दधात्य् आदित्यो ह्य् एवोद्यन् पुरस्ताद् रक्षाꣳस्य् अपहन्ति । ऊर्ध्वे समिधाव् आ दधात्य् उपरिष्टाद् एव रक्षाꣳस्य् अपहन्ति यजुषान्यां तूष्णीम् अन्याम् मिथुनत्वाय द्वे आ दधाति द्विपाद् यजमानः प्रतिष्ठित्यै ब्रह्मवादिनो वदन्ति । अग्निश् च वा एतौ सोमश् च कथा सोमायातिथ्यं क्रियते नाग्नय इति यद् अग्नाव् अग्निम् मथित्वा प्रहरति तेनैवाग्नय आतिथ्यं क्रियते । अथो खल्व् आहुर् अग्निः सर्वा देवता इति यद् धविर् आसाद्याग्निम् मन्थति हव्यायैवाऽऽसन्नाय सर्वा देवता जनयति ॥
yad ubhau vimucyātithyaṃ gṛhṇīyād yajñaṃ vi chindyāt | yad ubhāv avimucya yathānāgatāyātithyaṃ kriyate tādṛg eva tat | vimukto 'nyo 'naḍvān bhavaty avimukto 'nyo 'thā''tithyaṃ gṛhṇāti yajñasya saṃtatyai patny anvārabhate patnī hi pārīṇahyasyeśe patniyaivānumataṃ nir vapati yad vai patnī yajñasya karoti mithunaṃ tat | atho patniyā eva eṣa yajñasyānvārambho 'navachittyai yāvadbhir vai rājānucarair āgacchati sarvebhyo vai tebhya ātithyaṃ kriyate chandām̐si khalu vai somasya rājño 'nucarāṇi | agner ātithyam asi viṣṇave tvetyāha gāyatriyā evaitena karoti somasyātithyam asi viṣṇave tvety āha triṣṭubha evaitena karoti | atither ātithyam asi viṣṇave tvety āha jagatyai evaitena karoti | agnaye tvā rāyaspoṣadāvne viṣṇave tvety āhānuṣṭubha evaitena karoti śyenāya tvā somabhṛte viṣṇave tvety āha gāyatriyā evaitena karoti pañca kṛtvo gṛhṇāti pañcākṣarā paṅktiḥ pāṅkto yajño yajñam evāva runddhe brahmavādino vadanti kasmāt satyād gāyatriyā ubhayata ātithyasya kriyata iti yad evādaḥ somam ā aharat tasmād gāyatriyā ubhayata ātithyasya kriyate purastāc copariṣṭāc ca śiro vā etad yajñasya yad ātithyaṃ navakapālaḥ puroḍāśo bhavati tasmān navadhā śiro viṣyūtam | navakapālaḥ puroḍāśo bhavati te trayas trikapālās trivṛtā stomena sammitās tejas trivṛt teja eva yajñasya śīrṣan dadhāti navakapālaḥ puroḍāśo bhavati te trayas trikapālās trivṛtā prāṇena sammitās trivṛd vai || prāṇas trivṛtam eva prāṇam abhipūrvaṃ yajñasya śīrṣan dadhāti prajāpater vā etāni pakṣmāṇi yad aśvavālā aikṣavī tiraścī yad āśvavālaḥ prastaro bhavaty aikṣavī tiraścī prajāpater eva tac cakṣuḥ sam bharati devā vai yā āhutīr ajuhavus tā asurā niṣkāvam ādan te devāḥ kārṣmaryam apaśyan karmaṇyo vai karmainena kurvīteti te kārṣmaryamayān paridhīn akurvata tair vai te rakṣām̐sy apāghnata yat kārṣmaryamayāḥ paridhayo bhavanti rakṣasām apahatyai sam̐ sparśayati rakṣasām ananvavacārāya na purastāt pari dadhāty ādityo hy evodyan purastād rakṣām̐sy apahanti | ūrdhve samidhāv ā dadhāty upariṣṭād eva rakṣām̐sy apahanti yajuṣānyāṃ tūṣṇīm anyām mithunatvāya dve ā dadhāti dvipād yajamānaḥ pratiṣṭhityai brahmavādino vadanti | agniś ca vā etau somaś ca kathā somāyātithyaṃ kriyate nāgnaya iti yad agnāv agnim mathitvā praharati tenaivāgnaya ātithyaṃ kriyate | atho khalv āhur agniḥ sarvā devatā iti yad dhavir āsādyāgnim manthati havyāyaivā''sannāya sarvā devatā janayati ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.