बद्धम् अव स्यति वरुणपाशाद् एवैने मुञ्चति प्र णेनेक्ति मेध्ये एवैने करोति सावित्रियर्चा हुत्वा हविर्धाने प्र वर्तयति सवितृप्रसूत एवैने प्र वर्तयति वरुणो वा एष दुर्वाग् उभयतो बद्धो यद् अक्षः स यद् उत्सर्जेद् यजमानस्य गृहान् अभ्युत्सर्जेत् सुवाग् देव दुर्याꣳ आ वदेत्य् आह गृहा वै दुर्याः शान्त्यै पत्नी उपानक्ति पत्नी हि सर्वस्य मित्रम् मित्रत्वाय यद् वै पत्नी यज्ञस्य करोति मिथुनं तत् । अथो पत्निया एवैष यज्ञस्यान्वारम्भोऽनवछित्त्यै वर्त्मना वा अन्वित्य यज्ञꣳ रक्षाꣳसि जिघाꣳसन्ति वैष्णवीभ्याम् ऋग्भ्यां वर्त्मनोर् जुहोति यज्ञो वै विष्णुः । यज्ञाद् एव रक्षाꣳस्य् अप हन्ति यद् अध्वर्युर् अनग्नाव् आहुतिं जुहुयाद् अन्धो ऽध्वर्युः स्याद् रक्षाꣳसि यज्ञꣳ हन्युः । हिरण्यम् उपास्य जुहोति । अग्निवत्य् एव जुहोति नान्धो ऽध्वर्युर् भवति न यज्ञꣳ रक्षाꣳसि घ्नन्ति प्राची प्रेतम् अध्वरं कल्पयन्ती इत्य् आह सुवर्गम् एवैने लोकं गमयति । अत्र रमेथां वर्ष्मन् पृथिव्या इत्य् आह वर्ष्म ह्य् एतत् पृथिव्या यद् देवयजनम् । शिरो वा एतद् यज्ञस्य यद् धविर्धानम् । दिवो वा विष्णवुत वा पृथिव्याः इत्य् आशीर्पदयर्चा दक्षिणस्य हविर्धानस्य मेथीं नि हन्ति शीर्षत एव यज्ञस्य यजमान आशिषो ऽव रुन्द्धे दण्डो वा औपरस् तृतीयस्य हविर्धानस्य वषट्कारेणाक्षम् अच्छिनत् । यत् तृतीयं छदिर् हविर्धानयोर् उदाह्रियते तृतीयस्य हविर्धानस्यावरुद्ध्यै शिरो वा एतद् यज्ञस्य यद् धविर्धानम् । विष्णो रराटम् असि विष्णोः पृष्ठम् असीत्य् आह तस्माद् एतावद्धा शिरो विष्यूतम् । विष्णोः स्यूर् असि विष्णोर् ध्रुवम् असीत्य् आह वैष्णवꣳ हि देवतया हविर्धानम् । यम् प्रथमं ग्रन्थिं ग्रथ्नीयात् यत् तं न विस्रꣳसयेद् अमेहेनाध्वर्युः प्र मीयेत तस्मात् स विस्रस्यः ॥ 6.2.10अनुवाक 10 सदोभिधानम् देवस्य त्वा सवितुः प्रसव इत्य् अभ्रिम् आ दत्ते प्रसूत्यै । अश्विनोर् बाहुभ्याम् इत्य् आह । अश्विनौ हि देवानाम् अध्वर्यू आस्ताम् पूष्णो हस्ताभ्याम् इत्य् आह यत्यै वज्र इव वा एषा यद् अभ्रिर् अभ्रिर् असि नारिर् असीत्य् आह शान्त्यै काण्डेकाण्डे वै क्रियमाणे यज्ञꣳ रक्षाꣳसि जिघाꣳसन्ति परिलिखितꣳ रक्षः परिलिखिता अरातय इत्य् आह रक्षसाम् अपहत्यै ॥ इदम् अहꣳ रक्षसो ग्रीवा अपि कृन्तामि यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इत्य् आह द्वौ वाव पुरुषौ यं चैव द्वेष्टि यश् चैनं द्वेष्टि तयोर् एवानन्तरायं ग्रीवाः कृन्तति दिवे त्वान्तरिक्षाय त्वा पृथिव्यै त्वेत्य् आहैभ्य एवैनं लोकेभ्यः प्रोक्षति परस्ताद् अर्वाचीम् प्रोक्षति तस्मात् परस्ताद् अर्वाचीम् मनुष्या ऊर्जम् उप जीवन्ति क्रूरम् इव वा एतत् करोति यत् खनत्य् अपो ऽव नयति शान्त्यै यवमतीर् अव नयत्य् ऊर्ग् वै यव ऊर्ग् उदुम्बर ऊर्जैवोर्जꣳ सम् अर्धयति यजमानेन सम्मितौदुम्बरी भवति यावान् एव यजमानस् तावतीम् एवास्मिन्न् ऊर्जं दधाति पितृणाꣳ सदनम् असीति बर्हिर् अव स्तृणाति पितृदेवत्यम् ह्य् एतद् यन् निखातम् । यद् बर्हिर् अनवस्तीर्य मिनुयात् पितृदेवत्या निखाता स्याद् बर्हिर् अवस्तीर्य मिनोत्य् अस्याम् एवैनां मिनोत्य् अथो स्वारुहम् एवैनां करोति । उद् दिवꣳ स्तभानान्तरिक्षम् पृणेत्य् आहैषां लोकानां विधृत्यै द्युतानस् त्वा मारुतो मिनोत्व् इत्य् आह द्युतानो ह स्म वै मारुतो देवानाम् औदुम्बरीम् मिनोति तेनैव एनाम् मिनोति ब्रह्मवनिं त्वा क्षत्रवनिम् इत्य् आह यथायजुर् एवैतत् । घृतेन द्यावापृथिवी आ पृणेथाम् इत्य् औदुम्बर्यां जुहोति द्यावापृथिवी एव रसेनानक्ति । आन्तम् अन्ववस्रावयत्य् आन्तम् एव यजमानं तेजसाऽनक्ति । ऐन्द्रम् असीति छदिर् अधि नि दधात्य् ऐन्द्रꣳ हि देवतया सदः । विश्वजनस्य छायेत्य् आह विश्वजनस्य ह्य् एषा छाया यत् सदः । नवछदि तेजस्कामस्य मिनुयात् त्रिवृता स्तोमेन सम्मितम् तेजस् त्रिवृत् तेजस्व्य् एव भवति । एकादशछदीन्द्रियकामस्यैकादशाक्षरा त्रिष्टुग् इन्द्रियं त्रिष्टुग् इन्द्रियाव्य् एव भवति पञ्चदशछदि भ्रातृव्यवतः पञ्चदशो वज्रो भ्रातृव्याभिभूत्यै सप्तदशछदि प्रजाकामस्य सप्तदशः प्रजापतिः प्रजापतेर् आप्त्यै । एकविꣳशतिछदि प्रतिष्ठाकामस्यैकविꣳशः स्तोमानाम् प्रतिष्ठा प्रतिष्ठित्यै । उदरं वै सद ऊर्ग् उदुम्बरो मध्यत औदुम्बरीम् मिनोति मध्यत एव प्रजानामूर्जं दधाति तस्मात् मध्यत ऊर्जा भुञ्जते यजमानलोके वै दक्षिणानि छदीꣳषि भ्रातृव्यलोक उत्तराणि दक्षिणान्य् उत्तराणि करोति यजमानम् एवायजमानाद् उत्तरं करोति तस्माद् यजमानो ऽयजमानाद् उत्तरः । अन्तर्वर्तान् करोति व्यावृत्त्यै तस्माद् अरण्यम् प्रजा उप जीवन्ति परि त्वा गिर्वणो गिर इत्य् आह यथायजुर् एवैतत् । इन्द्रस्य स्यूर् असीन्द्रस्य ध्रुवम् असीत्य् आहैन्द्रꣳ हि देवतया सदः । यम् प्रथमं ग्रन्थिं ग्रथ्नीयाद् यत् तं न विस्रꣳसयेद् अमेहेनाध्वर्युः प्र मीयेत तस्मात् स विस्रस्यः ॥
baddham ava syati varuṇapāśād evaine muñcati pra ṇenekti medhye evaine karoti sāvitriyarcā hutvā havirdhāne pra vartayati savitṛprasūta evaine pra vartayati varuṇo vā eṣa durvāg ubhayato baddho yad akṣaḥ sa yad utsarjed yajamānasya gṛhān abhyutsarjet suvāg deva duryām̐ ā vadety āha gṛhā vai duryāḥ śāntyai patnī upānakti patnī hi sarvasya mitram mitratvāya yad vai patnī yajñasya karoti mithunaṃ tat | atho patniyā evaiṣa yajñasyānvārambho'navachittyai vartmanā vā anvitya yajñam̐ rakṣām̐si jighām̐santi vaiṣṇavībhyām ṛgbhyāṃ vartmanor juhoti yajño vai viṣṇuḥ | yajñād eva rakṣām̐sy apa hanti yad adhvaryur anagnāv āhutiṃ juhuyād andho 'dhvaryuḥ syād rakṣām̐si yajñam̐ hanyuḥ | hiraṇyam upāsya juhoti | agnivaty eva juhoti nāndho 'dhvaryur bhavati na yajñam̐ rakṣām̐si ghnanti prācī pretam adhvaraṃ kalpayantī ity āha suvargam evaine lokaṃ gamayati | atra ramethāṃ varṣman pṛthivyā ity āha varṣma hy etat pṛthivyā yad devayajanam | śiro vā etad yajñasya yad dhavirdhānam | divo vā viṣṇavuta vā pṛthivyāḥ ity āśīrpadayarcā dakṣiṇasya havirdhānasya methīṃ ni hanti śīrṣata eva yajñasya yajamāna āśiṣo 'va runddhe daṇḍo vā auparas tṛtīyasya havirdhānasya vaṣaṭkāreṇākṣam acchinat | yat tṛtīyaṃ chadir havirdhānayor udāhriyate tṛtīyasya havirdhānasyāvaruddhyai śiro vā etad yajñasya yad dhavirdhānam | viṣṇo rarāṭam asi viṣṇoḥ pṛṣṭham asīty āha tasmād etāvaddhā śiro viṣyūtam | viṣṇoḥ syūr asi viṣṇor dhruvam asīty āha vaiṣṇavam̐ hi devatayā havirdhānam | yam prathamaṃ granthiṃ grathnīyāt yat taṃ na visram̐sayed amehenādhvaryuḥ pra mīyeta tasmāt sa visrasyaḥ || 6.2.10anuvāka 10 sadobhidhānam devasya tvā savituḥ prasava ity abhrim ā datte prasūtyai | aśvinor bāhubhyām ity āha | aśvinau hi devānām adhvaryū āstām pūṣṇo hastābhyām ity āha yatyai vajra iva vā eṣā yad abhrir abhrir asi nārir asīty āha śāntyai kāṇḍekāṇḍe vai kriyamāṇe yajñam̐ rakṣām̐si jighām̐santi parilikhitam̐ rakṣaḥ parilikhitā arātaya ity āha rakṣasām apahatyai || idam aham̐ rakṣaso grīvā api kṛntāmi yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma ity āha dvau vāva puruṣau yaṃ caiva dveṣṭi yaś cainaṃ dveṣṭi tayor evānantarāyaṃ grīvāḥ kṛntati dive tvāntarikṣāya tvā pṛthivyai tvety āhaibhya evainaṃ lokebhyaḥ prokṣati parastād arvācīm prokṣati tasmāt parastād arvācīm manuṣyā ūrjam upa jīvanti krūram iva vā etat karoti yat khanaty apo 'va nayati śāntyai yavamatīr ava nayaty ūrg vai yava ūrg udumbara ūrjaivorjam̐ sam ardhayati yajamānena sammitaudumbarī bhavati yāvān eva yajamānas tāvatīm evāsminn ūrjaṃ dadhāti pitṛṇām̐ sadanam asīti barhir ava stṛṇāti pitṛdevatyam hy etad yan nikhātam | yad barhir anavastīrya minuyāt pitṛdevatyā nikhātā syād barhir avastīrya minoty asyām evaināṃ minoty atho svāruham evaināṃ karoti | ud divam̐ stabhānāntarikṣam pṛṇety āhaiṣāṃ lokānāṃ vidhṛtyai dyutānas tvā māruto minotv ity āha dyutāno ha sma vai māruto devānām audumbarīm minoti tenaiva enām minoti brahmavaniṃ tvā kṣatravanim ity āha yathāyajur evaitat | ghṛtena dyāvāpṛthivī ā pṛṇethām ity audumbaryāṃ juhoti dyāvāpṛthivī eva rasenānakti | āntam anvavasrāvayaty āntam eva yajamānaṃ tejasā'nakti | aindram asīti chadir adhi ni dadhāty aindram̐ hi devatayā sadaḥ | viśvajanasya chāyety āha viśvajanasya hy eṣā chāyā yat sadaḥ | navachadi tejaskāmasya minuyāt trivṛtā stomena sammitam tejas trivṛt tejasvy eva bhavati | ekādaśachadīndriyakāmasyaikādaśākṣarā triṣṭug indriyaṃ triṣṭug indriyāvy eva bhavati pañcadaśachadi bhrātṛvyavataḥ pañcadaśo vajro bhrātṛvyābhibhūtyai saptadaśachadi prajākāmasya saptadaśaḥ prajāpatiḥ prajāpater āptyai | ekavim̐śatichadi pratiṣṭhākāmasyaikavim̐śaḥ stomānām pratiṣṭhā pratiṣṭhityai | udaraṃ vai sada ūrg udumbaro madhyata audumbarīm minoti madhyata eva prajānāmūrjaṃ dadhāti tasmāt madhyata ūrjā bhuñjate yajamānaloke vai dakṣiṇāni chadīm̐ṣi bhrātṛvyaloka uttarāṇi dakṣiṇāny uttarāṇi karoti yajamānam evāyajamānād uttaraṃ karoti tasmād yajamāno 'yajamānād uttaraḥ | antarvartān karoti vyāvṛttyai tasmād araṇyam prajā upa jīvanti pari tvā girvaṇo gira ity āha yathāyajur evaitat | indrasya syūr asīndrasya dhruvam asīty āhaindram̐ hi devatayā sadaḥ | yam prathamaṃ granthiṃ grathnīyād yat taṃ na visram̐sayed amehenādhvaryuḥ pra mīyeta tasmāt sa visrasyaḥ ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.