उत्सृज्या3ं नोत्सृज्या3म् इति मीमाꣳसन्ते ब्रह्मवादिनस् तद् व् आहुः । उत्सृज्यम् एवेति । अमावास्यायां च पौर्णमास्यां चोत्सृज्यम् इत्य् आहुः । एते हि यज्ञं वहत इति ते त्वाव नोत्सृज्ये इत्य् आहुर् ये अवान्तरं यज्ञम् भेजाते इति या प्रथमा व्यष्टका तस्याम् उत्सृज्यम् इत्य् आहुः । एष वै मासो विशर इति नाऽऽदिष्टम् ॥ उत् सृजेयुः । यद् आदिष्टम् उत्सृजेयुर् यादृशे पुनः पर्याप्लावे मध्ये षडहस्य सम्पद्येत षडहैर् मासान्त् सम्पाद्य यत् सप्तमम् अहस् तस्मिन्न् उत् सृज्येयुस् तद् अग्नये वसुमते पुरोडाशम् अष्टाकपालं निर् वपेयुर् ऐन्द्रं दधीन्द्राय मरुत्वते पुरोडाशम् एकादशकपालं वैश्वदेवं द्वादशकपालम् अग्नेर् वै वसुमतः प्रातःसवनम् । यद् अग्नये वसुमते पुरोडाशम् अष्टाकपालं निर्वपति देवताम् एव तद् भागिनीं कुर्वन्ति । सवनम् अष्टाभिर् उप यन्ति यद् ऐन्द्रं दधि भवतीन्द्रम् एव तद् भागधेयान् न च्यावयन्ति । इन्द्रस्य वै मरुत्वतो माध्यंदिनꣳ सवनम् । यद् इन्द्राय मरुत्वते पुरोडाशम् एकादशकपालं निर्वपन्ति देवताम् एव तद् भागिनीं कुर्वन्ति सवनम् एकादशभिर् उप यन्ति विश्वेषां वै देवानाम् ऋभुमतां तृतीयसवनम् । यद् वैश्वदेवं द्वादशकपालं निर्वपन्ति देवता एव तद् भागिनीः कुर्वन्ति सवनं द्वादशभिः उप यन्ति प्राजापत्यम् पशुम् आ लभन्ते यज्ञो वै प्रजापतिर् यज्ञस्याननुसर्गाय । अभिवर्त इतः षण् मासो ब्रह्मसामम् भवति ब्रह्म वा अभिवर्तः । ब्रह्मणैव तत् सुवर्गं लोकम् अभिवर्तयन्तो यन्ति प्रतिकूलम् इव हीतः सुवर्गो लोकः । इन्द्र क्रतुं न आ भर पिता पुत्रेभ्यो यथा । शिक्षा नो अस्मिन् पुरुहूत यामनि जीवा ज्योतिर् अशीमहीत्य् अमुत आयताꣳ षण् मासो ब्रह्मसामम् भवति । अयं वै लोको ज्योतिः प्रजा ज्योतिः । इमम् एव तल् लोकम् पश्यन्तो ऽभिवदन्त आ यन्ति ॥
utsṛjyā3ṃ notsṛjyā3m iti mīmām̐sante brahmavādinas tad v āhuḥ | utsṛjyam eveti | amāvāsyāyāṃ ca paurṇamāsyāṃ cotsṛjyam ity āhuḥ | ete hi yajñaṃ vahata iti te tvāva notsṛjye ity āhur ye avāntaraṃ yajñam bhejāte iti yā prathamā vyaṣṭakā tasyām utsṛjyam ity āhuḥ | eṣa vai māso viśara iti nā''diṣṭam || ut sṛjeyuḥ | yad ādiṣṭam utsṛjeyur yādṛśe punaḥ paryāplāve madhye ṣaḍahasya sampadyeta ṣaḍahair māsānt sampādya yat saptamam ahas tasminn ut sṛjyeyus tad agnaye vasumate puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nir vapeyur aindraṃ dadhīndrāya marutvate puroḍāśam ekādaśakapālaṃ vaiśvadevaṃ dvādaśakapālam agner vai vasumataḥ prātaḥsavanam | yad agnaye vasumate puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nirvapati devatām eva tad bhāginīṃ kurvanti | savanam aṣṭābhir upa yanti yad aindraṃ dadhi bhavatīndram eva tad bhāgadheyān na cyāvayanti | indrasya vai marutvato mādhyaṃdinam̐ savanam | yad indrāya marutvate puroḍāśam ekādaśakapālaṃ nirvapanti devatām eva tad bhāginīṃ kurvanti savanam ekādaśabhir upa yanti viśveṣāṃ vai devānām ṛbhumatāṃ tṛtīyasavanam | yad vaiśvadevaṃ dvādaśakapālaṃ nirvapanti devatā eva tad bhāginīḥ kurvanti savanaṃ dvādaśabhiḥ upa yanti prājāpatyam paśum ā labhante yajño vai prajāpatir yajñasyānanusargāya | abhivarta itaḥ ṣaṇ māso brahmasāmam bhavati brahma vā abhivartaḥ | brahmaṇaiva tat suvargaṃ lokam abhivartayanto yanti pratikūlam iva hītaḥ suvargo lokaḥ | indra kratuṃ na ā bhara pitā putrebhyo yathā | śikṣā no asmin puruhūta yāmani jīvā jyotir aśīmahīty amuta āyatām̐ ṣaṇ māso brahmasāmam bhavati | ayaṃ vai loko jyotiḥ prajā jyotiḥ | imam eva tal lokam paśyanto 'bhivadanta ā yanti ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.