एकादशैवेन्द्रियाणि महाभूतानि पञ्च च । विकाराः षोडशैवैते न तु प्रकृतिताजुषः ॥ श्रोत्रं त्वक् चक्षूषी जिह्वा घ्राणं ज्ञानेन्द्रियं त्विदम् । वाक्पाणिपायूपस्थपादाः कर्मेन्द्रियं मतम् ॥ स्वं स्वं कर्म प्रकुर्वन्ति ज्ञानं चेति यथैषितम् । उभयात्मकं मनश्चैव संकल्पादिस्वरूपवत् ॥ करणानीन्द्रियाणीति वैकारिकमयं रयः । पदानि नियतानीत्यक्षाणीत्यभिधीयते ॥ पृथिवीजलतेजांसि वायुराकाश इत्यपि । महाभूतानि पञ्चैव धारणाद्युपकारतः ॥ आपः संग्रहभावेन चतुर्णामुपकारिकाः । तेजः पाचकभावेन वायुर्वहनभावतः ॥ शब्दादिपञ्चगुणवत्पृथ्वी पञ्चगुणा मता । आपः शब्दादिसहिताः गन्धेन रहितास्तथा ॥ तेजः शब्दस्पर्शवत् रूपवत् श्वसने पुनः । शब्दश्च स्पर्श इत्येवमाकाशे शब्द एव तु ॥ न तु विग्रहभूतानि विशेषाकृतयस्तथा । विकाराः शान्तघोराख्यमूढाः त्रिविधकीर्त्तिताः ॥ पुरुषः
ekādaśaivendriyāṇi mahābhūtāni pañca ca / vikārāḥ ṣoḍaśaivaite na tu prakṛtitājuṣaḥ // śrotraṃ tvak cakṣūṣī jihvā ghrāṇaṃ jñānendriyaṃ tvidam / vākpāṇipāyūpasthapādāḥ karmendriyaṃ matam // svaṃ svaṃ karma prakurvanti jñānaṃ ceti yathaiṣitam / ubhayātmakaṃ manaścaiva saṃkalpādisvarūpavat // karaṇānīndriyāṇīti vaikārikamayaṃ rayaḥ / padāni niyatānītyakṣāṇītyabhidhīyate // pṛthivījalatejāṃsi vāyurākāśa ityapi / mahābhūtāni pañcaiva dhāraṇādyupakārataḥ // āpaḥ saṃgrahabhāvena caturṇāmupakārikāḥ / tejaḥ pācakabhāvena vāyurvahanabhāvataḥ // śabdādipañcaguṇavatpṛthvī pañcaguṇā matā / āpaḥ śabdādisahitāḥ gandhena rahitāstathā // tejaḥ śabdasparśavat rūpavat śvasane punaḥ / śabdaśca sparśa ityevamākāśe śabda eva tu // na tu vigrahabhūtāni viśeṣākṛtayastathā / vikārāḥ śāntaghorākhyamūḍhāḥ trividhakīrttitāḥ // puruṣaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.