Library·Udbhata: Kavyalamkarasarasamgraha·4·4.6

Udbhata: Kavyalamkarasarasamgraha 4.6

UKss 4.6

अत्र सकललोकातिशायिनो भगवतो ऽकृतविवाहकमारीविषयतया हठसंग्रहः शास्त्रसंविद्विरुद्धः प्रवृद्धरागकारणकु उपनिबद्धः । तेन ऊर्जस्तिता । तत्र कामो ववृधे इत्ययं शृङ्गारस्य स्वशब्दः । तस्य रतिपरिपोषात्मकत्वेन कामवृद्धिस्वभावत्वात् कामशब्दस्त्वेतदन्तर्गतः । शृङ्गारस्य यासौ स्थायिभूता रतिस्तस्याः स्वशब्दः हिमगिरेः सुतामित्यालम्बनविभावः । हठेनेत्यनेनावेगलक्षणो व्यभिचारीभावः प्रतिपादितः । अपास्य सत्पथमिति तु मोगः, संग्रहीतुं प्रवृत्त इति आङ्गको ऽनुभावः । एवमयमत्र पञ्चभिः स्वशब्दादिभिरुर्जस्विलक्षणः शृङ्गारः सूचितः । एवमन्येष्वपि रसभावेषूर्जस्वि उदाहार्यम् । पर्यायोक्तम्---- पर्यायोक्तं यदन्येन प्रकारेणाभिधीयते । वाच्यवाचकवृत्तिभ्यां शून्येनावगमात्मना

atra sakalalokātiśāyino bhagavato 'kṛtavivāhakamārīviṣayatayā haṭhasaṃgrahaḥ śāstrasaṃvidviruddhaḥ pravṛddharāgakāraṇaku upanibaddhaḥ / tena ūrjastitā / tatra kāmo vavṛdhe ityayaṃ śṛṅgārasya svaśabdaḥ / tasya ratiparipoṣātmakatvena kāmavṛddhisvabhāvatvāt kāmaśabdastvetadantargataḥ / śṛṅgārasya yāsau sthāyibhūtā ratistasyāḥ svaśabdaḥ himagireḥ sutāmityālambanavibhāvaḥ / haṭhenetyanenāvegalakṣaṇo vyabhicārībhāvaḥ pratipāditaḥ / apāsya satpathamiti tu mogaḥ, saṃgrahītuṃ pravṛtta iti āṅgako 'nubhāvaḥ / evamayamatra pañcabhiḥ svaśabdādibhirurjasvilakṣaṇaḥ śṛṅgāraḥ sūcitaḥ / evamanyeṣvapi rasabhāveṣūrjasvi udāhāryam / paryāyoktam---- paryāyoktaṃ yadanyena prakāreṇābhidhīyate / vācyavācakavṛttibhyāṃ śūnyenāvagamātmanā

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/UKss/4.6

Cite as: Udbhata: Kavyalamkarasarasamgraha 4.6, in HREEM (hreem.cc/library/UKss/4.6), after GRETIL, Udbhata: Kavyalamkarasarasamgraha, with Induraja's Laghuvrtti commentary.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/udkass_u.htm — Udbhata: Kavyalamkarasarasamgraha, with Induraja's Laghuvrtti commentary. Input by members of the Sansnet project NOTE: Missing passages have been added according to the ed. by Narayana Daso Banhatti, Poona 1925 (Bombay Sanskrit and Prakrit Series, LXXIX). REF

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text