Vidyakara: Subhasitaratnakosa 16

यासां सत्य् अपि सद्-गुणानुसरणे दोषानुबन्धः सदा याः प्राणान् वरम् अर्पयन्ति न पुनः संपूर्ण-दृष्टिं प्रिये । अत्यन्ताभिमते ऽपि वस्तुनि विधिर् यासां निषेधात्मकस् तास् त्रैलोक्य-विलक्षण-प्रकृतयो वामाः प्रसीदन्तु वः

yāsāṃ saty api sad-guṇānusaraṇe doṣānubandhaḥ sadā yāḥ prāṇān varam arpayanti na punaḥ saṃpūrṇa-dṛṣṭiṃ priye / atyantābhimate 'pi vastuni vidhir yāsāṃ niṣedhātmakas tās trailokya-vilakṣaṇa-prakṛtayo vāmāḥ prasīdantu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिभोकस्य । (साद। ३।११६, स्क्म्सौक। ५८१, स्प्द्शाप॥ ३०७९) कण्ठे मौक्तिक-मालिका स्तन-तटे कार्पूर-मध्यं रजः सान्द्रं चन्दनम् अङ्गके वलयिता पाणौ मृणाली-लता । तन्वी नक्तम् इयं चकास्ति शुचिनी चीनांशुके बिभ्रती शीतांशोर् अधिदेवतेव गलिता व्योमाग्रम् आरोहितः

bibhokasya | (sā.da. 3.116, Skmsa.u.ka. 581, Spdśā.pa.. 3079) kaṇṭhe mauktika-mālikā stana-taṭe kārpūra-madhyaṃ rajaḥ sāndraṃ candanam aṅgake valayitā pāṇau mṛṇālī-latā / tanvī naktam iyaṃ cakāsti śucinī cīnāṃśuke bibhratī śītāṃśor adhidevateva galitā vyomāgram ārohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (व्स्ब्विशाभ। ३।१६, स्क्म्सौक। १०१९) लीला-स्खलच्-चरण-चारु-गतागतानि तिर्यग्-विवर्तित-विलोचन-वीक्षितानि । वाम-भ्रुवां मृदु च मञ्जु च भाषितानि निर्मायम् आयुधम् इदं मकर-ध्वजस्य

rājaśekharasya | (Vsbvi.śā.bha. 3.16, Skmsa.u.ka. 1019) līlā-skhalac-caraṇa-cāru-gatāgatāni tiryag-vivartita-vilocana-vīkṣitāni / vāma-bhruvāṃ mṛdu ca mañju ca bhāṣitāni nirmāyam āyudham idaṃ makara-dhvajasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टा काञ्चन-यष्टिर् अद्य नगरोपान्ते भ्रमन्ती मया तस्याम् अद्भुतम् पद्मम् एकम् अनिशं प्रोत्फुल्लम् आलोकितम् । तत्रोभौ मधुपौ तथोपरि तयोर् एकोष्टमी-चन्द्रमास् तस्याग्रे परिपुञ्जितेन तमसा नक्तं दिवं स्थीयते

dṛṣṭā kāñcana-yaṣṭir adya nagaropānte bhramantī mayā tasyām adbhutam padmam ekam aniśaṃ protphullam ālokitam / tatrobhau madhupau tathopari tayor ekoṣṭamī-candramās tasyāgre paripuñjitena tamasā naktaṃ divaṃ sthīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैव (स्क्म्सौक। ४९२) मध्ये हेम-लतं कपित्थ-युगलं प्रादुर्बभूव क्रम- प्राप्तौ ताल-फल-द्वयं तद् अनु तन् निःसन्धि भाव-स्थितम् । पश्चाद् तुल्य-समुन्नति-व्यतिकरं सौवर्ण-कुम्भ-द्वया- कारेण स्फुटम् एव तत्-परिणतं क्वेदं वदामोद्भुतम्

tasyaiva (Skmsa.u.ka. 492) madhye hema-lataṃ kapittha-yugalaṃ prādurbabhūva krama- prāptau tāla-phala-dvayaṃ tad anu tan niḥsandhi bhāva-sthitam / paścād tulya-samunnati-vyatikaraṃ sauvarṇa-kumbha-dvayā- kāreṇa sphuṭam eva tat-pariṇataṃ kvedaṃ vadāmodbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वित्तोकस्य (स्क्म्सौक। ४९१, वेतोकस्य) स्मित-ज्योत्स्ना-लिप्तं मृगमद-मसी-पत्र-हरिणं मुखं तन्-मुग्धाया हरति हरिणाङ्कस्य लडितम् । क्व चन्द्रे सौन्दर्यं तद्-अधर-रुचिः सातिशयिनी क्व बालायास् ते क्व चटुल-कटाक्षा नय-मुषः

vittokasya (Skmsa.u.ka. 491, vetokasya) smita-jyotsnā-liptaṃ mṛgamada-masī-patra-hariṇaṃ mukhaṃ tan-mugdhāyā harati hariṇāṅkasya laḍitam / kva candre saundaryaṃ tad-adhara-ruciḥ sātiśayinī kva bālāyās te kva caṭula-kaṭākṣā naya-muṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यागोकस्य -- आश्चर्यम् ऊर्जितम् इदं किम् उ किं मदीयश् चित्त-भ्रमो यद् अयम् इन्दुर् अनम्बरे ऽपि । तत्रापि कापि ननु चित्र-परम्परेयम् उज्जृम्भितं कुवलय-द्वितयं यद् अत्र

yāgokasya -- āścaryam ūrjitam idaṃ kim u kiṃ madīyaś citta-bhramo yad ayam indur anambare 'pi / tatrāpi kāpi nanu citra-parampareyam ujjṛmbhitaṃ kuvalaya-dvitayaṃ yad atra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीहर्षपालदेवस्य निजनयनप्रतिबिम्बैर् अम्बुनि बहुशः प्रतारिता का९पि । नीलोत्पले ऽपि विमृषति करम् अर्पयितुं कुसुमलावी

śrīharṣapāladevasya nijanayanapratibimbair ambuni bahuśaḥ pratāritā kā9pi / nīlotpale 'pi vimṛṣati karam arpayituṃ kusumalāvī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरणीधरस्य यौवनशिल्पिसुकल्पितनूतनतनुवेश्म विशति रतिनाथे । लावण्यपल्लवाङ्गौ मङ्गलकलशौ स्तनाव् अस्याः

dharaṇīdharasya yauvanaśilpisukalpitanūtanatanuveśma viśati ratināthe / lāvaṇyapallavāṅgau maṅgalakalaśau stanāv asyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीहर्षपाल-देवस्य -- निज-नयन-प्रतिबिम्बैर् अम्बुनि बहुशः प्रतारिता कापि ।* नीलोत्पले ऽपि विमृशति करम् अर्पयितुं कुसुमलावी ॥ विद्स्र्क् १६।८ *(३९१) ॥* धरणीधरस्य । (स्क्म्सौक। ८२२, स्म्व्सूमु। ६७।१३, स्द्साद। ८।१९) यौवन-शिल्पि-सुकल्पित-नूतन-तनु-वेश्म विशति रति-नाथे ।* लावण्य-पल्लवाङ्गौ मङ्गल-कलशौ स्तनाव् अस्याः ॥ विद्स्र्क् १६।९ *(३९२) ॥* एकम् एव बलिं बद्ध्वा जगाम हरिर् उन्नतिम् । अस्यास् त्रिवलि-बन्धेन सैव मध्यस्य नम्रता

śrīharṣapāla-devasya -- nija-nayana-pratibimbair ambuni bahuśaḥ pratāritā kāpi /* nīlotpale 'pi vimṛśati karam arpayituṃ kusumalāvī // VidSrk 16.8 *(391) //* dharaṇīdharasya | (Skmsa.u.ka. 822, Smvsū.mu. 67.13, Sdsā.da. 8.19) yauvana-śilpi-sukalpita-nūtana-tanu-veśma viśati rati-nāthe /* lāvaṇya-pallavāṅgau maṅgala-kalaśau stanāv asyāḥ // VidSrk 16.9 *(392) //* ekam eva baliṃ baddhvā jagāma harir unnatim / asyās trivali-bandhena saiva madhyasya namratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोमावली कनक-चम्पक-दाम-गौर्या लक्ष्मीं तनोति नव-यौवन-संभृत-श्रीः । त्रैलोक्य-लब्ध-विजयस्य मनोभवस्य सौर्वर्ण-पट्ट-लिखितेव जय-प्रशस्तिः

romāvalī kanaka-campaka-dāma-gauryā lakṣmīṃ tanoti nava-yauvana-saṃbhṛta-śrīḥ / trailokya-labdha-vijayasya manobhavasya saurvarṇa-paṭṭa-likhiteva jaya-praśastiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ८५६) दृशा दग्धं मनसिजं जीवयन्ति दृशैव याः । विरूपाक्षस्य जयिनीस् ताः स्तुवे वाम-लोचनाः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 856) dṛśā dagdhaṃ manasijaṃ jīvayanti dṛśaiva yāḥ / virūpākṣasya jayinīs tāḥ stuve vāma-locanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (स्क्म्सौक। ५८२, व्स्ब्विशाभ। १।२, स्व्सुआ। १३०९, स्प्द्शाप। ३०७८, स्म्व्सूमु। ३७।२) सो ऽयम् अभ्युदितः पश्य प्रियाया मुख-चन्द्रमाः । यस्य पार्वण-चन्द्रेण तुल्यतैव हि लाञ्छनम्

rājaśekharasya | (Skmsa.u.ka. 582, Vsbvi.śā.bha. 1.2, Sv.su.ā. 1309, Spdśā.pa. 3078, Smvsū.mu. 37.2) so 'yam abhyuditaḥ paśya priyāyā mukha-candramāḥ / yasya pārvaṇa-candreṇa tulyataiva hi lāñchanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधायापूर्व-पूर्णेन्दुम् अस्या मुखम् अभूद् ध्रुवम् । धाता जिनासनाम्भोज- विनिमीलन-दुःस्थितः

vidhāyāpūrva-pūrṇendum asyā mukham abhūd dhruvam / dhātā jināsanāmbhoja- vinimīlana-duḥsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीहर्ष-देवस्य -- मैकं तमः-स्तबकम् ऊर्ध्वम् अपाकृथास् त्वम् एणं त्यजास्य विमले नयने गृहाण । लोलालकं तरल-वीक्षितम् आयताक्ष्याः साक्षान् मुखं यदि भवान् अनुकर्तु-कामः

śrīharṣa-devasya -- maikaṃ tamaḥ-stabakam ūrdhvam apākṛthās tvam eṇaṃ tyajāsya vimale nayane gṛhāṇa / lolālakaṃ tarala-vīkṣitam āyatākṣyāḥ sākṣān mukhaṃ yadi bhavān anukartu-kāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन् अवदात-कान्तिनि कुच-द्वन्द्वे कुरङ्गी-दृशः संक्रान्त-प्रतिबिम्बम् ऐन्दवम् इदं द्वेधा विभक्तं वपुः । आनन्दोत्तरलस्य पुष्प-धनुषस् तत्-काल-नृत्योत्सव- प्राप्ति-प्रोद्यत-कांस्य-ताल-युगल-प्रायं समालोक्यते

etasmin avadāta-kāntini kuca-dvandve kuraṅgī-dṛśaḥ saṃkrānta-pratibimbam aindavam idaṃ dvedhā vibhaktaṃ vapuḥ / ānandottaralasya puṣpa-dhanuṣas tat-kāla-nṛtyotsava- prāpti-prodyata-kāṃsya-tāla-yugala-prāyaṃ samālokyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुकल्पस्य -- घनाव् ऊरू तस्या यदि यदि विदग्धो ऽयम् अधरः स्तन-द्वन्द्वं सान्द्रं यदि यदि मुखाब्जं विजयते । हतौ रम्भा-स्तम्भौ हतम् अहह बन्धूक-कुसुमं हतौ हेम्नः कुम्भाव् अहह विहतः पार्वण-शशी

vasukalpasya -- ghanāv ūrū tasyā yadi yadi vidagdho 'yam adharaḥ stana-dvandvaṃ sāndraṃ yadi yadi mukhābjaṃ vijayate / hatau rambhā-stambhau hatam ahaha bandhūka-kusumaṃ hatau hemnaḥ kumbhāv ahaha vihataḥ pārvaṇa-śaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अपि विबुधैः सिन्धोर् अन्तः कथंचिद् उपार्जितं तद् अपि सकलं चारु-स्त्रीणां मुखेषु विभाव्यते । सुर-सुमनसः श्वासामोदे शशी च कपोलयोर् अमृतम् अधरे तिर्यग्-भूते विषं च विलोचने

yad api vibudhaiḥ sindhor antaḥ kathaṃcid upārjitaṃ tad api sakalaṃ cāru-strīṇāṃ mukheṣu vibhāvyate / sura-sumanasaḥ śvāsāmode śaśī ca kapolayor amṛtam adhare tiryag-bhūte viṣaṃ ca vilocane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मीधरस्य । (स्क्म्सौक। ८३६, स्म्व्सूमु। ५३।३१) तरल-नयना तन्वङ्गीयं पयोधर-हारिणी रचन-पटुना मन्ये धात्रा शशि-द्रव-निर्मिता । भवतु महिमा लावण्यानाम् अयं कथम् अन्यथा विगलित-तनुर् लेखाशेषः कथं च निशाकरः

lakṣmīdharasya | (Skmsa.u.ka. 836, Smvsū.mu. 53.31) tarala-nayanā tanvaṅgīyaṃ payodhara-hāriṇī racana-paṭunā manye dhātrā śaśi-drava-nirmitā / bhavatu mahimā lāvaṇyānām ayaṃ katham anyathā vigalita-tanur lekhāśeṣaḥ kathaṃ ca niśākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णरेखस्य -- सो ऽनङ्गः कुसुमानि पञ्च विशिखाः पुष्पाणि बाणासनं स्वच्छन्द-च्छिदुरा मधुव्रतमयी पङ्क्तिर् गुणः कार्मुके । एतत्-साधन उत्सहेत स जगज् जेतुं कथं मन्मथस् तस्यामोघम् अमूर् भवन्ति नहि चेद् अस्त्रं कुरङ्गी-दृशः

suvarṇarekhasya -- so 'naṅgaḥ kusumāni pañca viśikhāḥ puṣpāṇi bāṇāsanaṃ svacchanda-cchidurā madhuvratamayī paṅktir guṇaḥ kārmuke / etat-sādhana utsaheta sa jagaj jetuṃ kathaṃ manmathas tasyāmogham amūr bhavanti nahi ced astraṃ kuraṅgī-dṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमरसिंहस्य गुरुतां जघनस्तनयोः स्रष्टुर् मुष्ट्यो९न्नमय्य तुलितवतः । मग्नाङ्गुलिसंधित्रयनिर्गतलावण्यपङ्क्तिला त्रिवली

amarasiṃhasya gurutāṃ jaghanastanayoḥ sraṣṭur muṣṭyo9nnamayya tulitavataḥ / magnāṅgulisaṃdhitrayanirgatalāvaṇyapaṅktilā trivalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमर-सिंहस्य । (स्क्म्सौक। ५८३) गुरुतां जघन-स्तनयोः स्रष्टुर् मुष्ट्योन्नमय्य तुलितवतः ।* मग्नाङ्गुलि-सन्धि-त्रय-निर्गत-लावण्य-पङ्क्तिला त्रिवली ॥ विद्स्र्क् १६।२१ *(४०४) ॥* असारं संसारं परिमुषित-रत्नं त्रिभुवनं निरालोकं लोकं मरण-शरणं बान्धव-जनम् । अदर्पं कन्दर्पं जन-नयन-निर्माणम् अफलं जगज् जीर्णारण्यं कथम् असि विधातुं व्यवसितः

amara-siṃhasya | (Skmsa.u.ka. 583) gurutāṃ jaghana-stanayoḥ sraṣṭur muṣṭyonnamayya tulitavataḥ /* magnāṅguli-sandhi-traya-nirgata-lāvaṇya-paṅktilā trivalī // VidSrk 16.21 *(404) //* asāraṃ saṃsāraṃ parimuṣita-ratnaṃ tribhuvanaṃ nirālokaṃ lokaṃ maraṇa-śaraṇaṃ bāndhava-janam / adarpaṃ kandarpaṃ jana-nayana-nirmāṇam aphalaṃ jagaj jīrṇāraṇyaṃ katham asi vidhātuṃ vyavasitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवभूतेः (मामा। ५।३०) त्वद्-गण्ड-स्थल-पाण्डु देहि लवलं देहि त्वद्-ओष्ठारुणं बिम्बं देहि नितम्बिनि त्वद्-अलक-श्यामं च मे जाम्बवम् । इत्य् अक्षुण्ण-मनोज्ञ-चाटु-जनित-व्रीडः पुरन्ध्री-जना धन्यानां भवनेषु पञ्जर-शुकैर् आहारम् अभ्यर्थ्यते

bhavabhūteḥ (mā.mā. 5.30) tvad-gaṇḍa-sthala-pāṇḍu dehi lavalaṃ dehi tvad-oṣṭhāruṇaṃ bimbaṃ dehi nitambini tvad-alaka-śyāmaṃ ca me jāmbavam / ity akṣuṇṇa-manojña-cāṭu-janita-vrīḍaḥ purandhrī-janā dhanyānāṃ bhavaneṣu pañjara-śukair āhāram abhyarthyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ११७८, वाक्कूटस्य) दूर्वा-श्यामो जयति पुलकैर् एष कान्तः कपोलः कस्तूरीभिः किम् इह लिखितो द्राविडः पत्र-भङ्गः । प्रत्यग्राणि प्रिय-कर-रुह-क्रीडितान्य् एव मुग्धे शोभा-भाञ्जि स्तन-कलशयोस् तन्वि हारो ऽपि भारः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1178, vākkūṭasya) dūrvā-śyāmo jayati pulakair eṣa kāntaḥ kapolaḥ kastūrībhiḥ kim iha likhito drāviḍaḥ patra-bhaṅgaḥ / pratyagrāṇi priya-kara-ruha-krīḍitāny eva mugdhe śobhā-bhāñji stana-kalaśayos tanvi hāro 'pi bhāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनः पुण्यैर् यायाज् जलधि-जल-भावं जल-मुचं तथावस्थं चैनं विदधति शुभैः शुक्ति-वदने । ततस् तां श्रेयोभिः परिणतिम् असौ विन्दति यया रुचिं तन्वन् पीन-स्तनि हृदि तवायं विलसति

janaḥ puṇyair yāyāj jaladhi-jala-bhāvaṃ jala-mucaṃ tathāvasthaṃ cainaṃ vidadhati śubhaiḥ śukti-vadane / tatas tāṃ śreyobhiḥ pariṇatim asau vindati yayā ruciṃ tanvan pīna-stani hṛdi tavāyaṃ vilasati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचलसिंहस्य अचल-सिंहस्य -- न नीलाब्जं चक्षुः सरसिरुहम् एतन् न वदनं न बन्धूकस्येदं मुकुलम् अधरस् तद्द्युति-धरः । ममाप्य् एषा भ्रान्तिः प्रथमम् अभवद् भृङ्ग किम् उ ते कृतं यत्नैर् एभ्यो विरम विरमेत्य् अञ्जलिर् अयम्

acalasiṃhasya acala-siṃhasya -- na nīlābjaṃ cakṣuḥ sarasiruham etan na vadanaṃ na bandhūkasyedaṃ mukulam adharas taddyuti-dharaḥ / mamāpy eṣā bhrāntiḥ prathamam abhavad bhṛṅga kim u te kṛtaṃ yatnair ebhyo virama viramety añjalir ayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (स्र्क् सौक। ९५५) मनसिज-विजयास्त्रं नेत्र-विश्राम-पात्रं तव मुखम् अनुकर्तुं तन्वि वाञ्छा द्वयोश् च । इति जनित-विरोधाद् भूत-कोपाद् इवायं हरति तुहिन-रश्मिः पङ्कजानां विकाशम्

rājaśekharasya | (Srk sa.u.ka. 955) manasija-vijayāstraṃ netra-viśrāma-pātraṃ tava mukham anukartuṃ tanvi vāñchā dvayoś ca / iti janita-virodhād bhūta-kopād ivāyaṃ harati tuhina-raśmiḥ paṅkajānāṃ vikāśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माकरस्य -- चेतो-भुवो रचित-विभ्रम-संविधानं नूनं न गोचरम् अभूद् दयिताननं वः । तत्-कान्ति-संपदम् अवाप्स्यत चेच् चकोराः पानोत्सवं किम् अकरिष्यत चन्द्रिकासु

dharmākarasya -- ceto-bhuvo racita-vibhrama-saṃvidhānaṃ nūnaṃ na gocaram abhūd dayitānanaṃ vaḥ / tat-kānti-saṃpadam avāpsyata cec cakorāḥ pānotsavaṃ kim akariṣyata candrikāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् गीयते जगति शस्त्र-हता व्रजन्ति नूनं सुरालयम् इति स्फुटम् एतद् अद्य । सूच्यग्र-मात्र-परिखण्डित-विग्रहेण प्राप्तं यतः स्तन-तटं तव कञ्चुकेन

yad gīyate jagati śastra-hatā vrajanti nūnaṃ surālayam iti sphuṭam etad adya / sūcyagra-mātra-parikhaṇḍita-vigraheṇa prāptaṃ yataḥ stana-taṭaṃ tava kañcukena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन कुम्भ-द्वय-संनिवेश- संलक्ष्यमाणेन कुच-द्वयेन । उन्मज्जता यौवन-वारणेन वापीव तन्वङ्गि तरङ्गितासि

anena kumbha-dvaya-saṃniveśa- saṃlakṣyamāṇena kuca-dvayena / unmajjatā yauvana-vāraṇena vāpīva tanvaṅgi taraṅgitāsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागुरस्य -- सत्यं शरैः सुमनसां हृदयं तवैतल् लोलाक्षि निर्भरम् अपूरि मनोभवेन । आमोदम् उल्बणम् अकृत्रिमम् उद्वहन्ति श्वासाः स्वभाव-सुभगं कथम् अन्यथैते

bhāgurasya -- satyaṃ śaraiḥ sumanasāṃ hṛdayaṃ tavaital lolākṣi nirbharam apūri manobhavena / āmodam ulbaṇam akṛtrimam udvahanti śvāsāḥ svabhāva-subhagaṃ katham anyathaite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतनु भव-गभीरं गर्तम् उत्पाद्य नाभीम् अध उपरि निधाय स्तम्भिकां रोम-राजीम् । स्तन-युग-भर-भङ्गाशङ्कितेनेव धात्रा त्रिवलि-वलय-बद्धं मध्यम् आलोकयामः

sutanu bhava-gabhīraṃ gartam utpādya nābhīm adha upari nidhāya stambhikāṃ roma-rājīm / stana-yuga-bhara-bhaṅgāśaṅkiteneva dhātrā trivali-valaya-baddhaṃ madhyam ālokayāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुहुः शस्त्र-च्छेदैर् मुहुर् असम-पाषाण-कषणैर् मुहुर् ज्योतिः-क्षेपैः पयसि परितापैः प्रतिमुहुः । तद् एवं तन्वङ्ग्याः कथम् अपि नितम्ब-स्थलम् इदं मया लब्धं पुण्यैर् इति रणति काञ्ची-परिकरः

muhuḥ śastra-cchedair muhur asama-pāṣāṇa-kaṣaṇair muhur jyotiḥ-kṣepaiḥ payasi paritāpaiḥ pratimuhuḥ / tad evaṃ tanvaṅgyāḥ katham api nitamba-sthalam idaṃ mayā labdhaṃ puṇyair iti raṇati kāñcī-parikaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणवृद्धिर् वर्णलोपद्वन्द्वनिपातोपसर्गसंकीर्णा । दुर्घटपटवाक्यार्था व्याकरणप्रक्रिये९वा७सौ

guṇavṛddhir varṇalopadvandvanipātopasargasaṃkīrṇā / durghaṭapaṭavākyārthā vyākaraṇaprakriye9vā7sau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नयनच्छलेन सुतनोर् वदनजिते शशिनि कुलविभौ क्रोधात् । नासानालनिबद्धं स्फुटितम् इवे७न्दीवरं द्वेधा

nayanacchalena sutanor vadanajite śaśini kulavibhau krodhāt / nāsānālanibaddhaṃ sphuṭitam ive7ndīvaraṃ dvedhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुण-वृद्धिर् वर्ण-लोप-द्वन्द्व-निपातोपसर्ग-संकीर्णा ।* दुर्घट-पटवाक्यार्था व्याकरण-प्रक्रियेवासौ ॥ विद्स्र्क् १६।३४ *(४१७) ॥* नयन-च्छलेन सुतनोर् वदन-जिते शशिनि कुल-विभौ क्रोधात् ।* नासानाल-निबद्धं स्फुटितम् इवेन्दीवरं द्वेधा ॥ विद्स्र्क् १६।३५ *(४१८) ॥* चक्षुर् मेचकम् अम्बुजं विजयते वक्त्रस्य मित्रं शशी भ्रू-सूत्रस्य सनाभि मन्मथ-धनुर् लावण्य-पुण्यं वपुः । रेखा कापि रद-च्छदे च सुतनोर् गात्रे च तत् कामिनीं एनां वर्णयिता स्मरो यदि स चेद् वैदर्भ्यम् अभ्यस्यति

guṇa-vṛddhir varṇa-lopa-dvandva-nipātopasarga-saṃkīrṇā /* durghaṭa-paṭavākyārthā vyākaraṇa-prakriyevāsau // VidSrk 16.34 *(417) //* nayana-cchalena sutanor vadana-jite śaśini kula-vibhau krodhāt /* nāsānāla-nibaddhaṃ sphuṭitam ivendīvaraṃ dvedhā // VidSrk 16.35 *(418) //* cakṣur mecakam ambujaṃ vijayate vaktrasya mitraṃ śaśī bhrū-sūtrasya sanābhi manmatha-dhanur lāvaṇya-puṇyaṃ vapuḥ / rekhā kāpi rada-cchade ca sutanor gātre ca tat kāminīṃ enāṃ varṇayitā smaro yadi sa ced vaidarbhyam abhyasyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्यैतौ -- चण्डीश-दर्प-दलनात् प्रभृति स्मरस्य वाम-भ्रुवां वदनम् एव हि राजधानी । निःशङ्कम् अङ्कुरित-पुष्पित-कान्ति-काशे तत्राधुना तुहिन-धाम्नि मृगाश् चरन्ति

rājaśekharasyaitau -- caṇḍīśa-darpa-dalanāt prabhṛti smarasya vāma-bhruvāṃ vadanam eva hi rājadhānī / niḥśaṅkam aṅkurita-puṣpita-kānti-kāśe tatrādhunā tuhina-dhāmni mṛgāś caranti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरोकस्य -- लावण्य-कान्ति-परिपूरित-दिङ्-मुखे ऽस्मिन् स्मेरे ऽधुना तव मुखे तरलायताक्षि । क्षोभं यद् एति न मनाग् अपि तेन मन्ये सुव्यतम् एव जल-राशिर् अयं पयोधिः

sarokasya -- lāvaṇya-kānti-paripūrita-diṅ-mukhe 'smin smere 'dhunā tava mukhe taralāyatākṣi / kṣobhaṃ yad eti na manāg api tena manye suvyatam eva jala-rāśir ayaṃ payodhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनन्दवर्धनस्य -- अधीराक्ष्याः पीन-स्तन-कलसम् आस्कन्दसि मुहुः क्रमाद् ऊरु-द्वन्द्वं कलयसि च लावण्य-ललितम् । भुजाश्लिष्टो हर्षाद् अनुभवसि हस्ताहृति-कलाम् अये वीणा-दण्ड प्रकटय फलं कस्य तपसः

ānandavardhanasya -- adhīrākṣyāḥ pīna-stana-kalasam āskandasi muhuḥ kramād ūru-dvandvaṃ kalayasi ca lāvaṇya-lalitam / bhujāśliṣṭo harṣād anubhavasi hastāhṛti-kalām aye vīṇā-daṇḍa prakaṭaya phalaṃ kasya tapasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाचस्पतेः । (स्क्म्सौक। ९५४) न तावद् बिम्बोष्ठि स्फुरितनवरागो ऽयम् अधरो न चामी ते दन्ताः सुदति जित-कुन्देन्दु-महसः । इमां मन्ये मुद्राम् अतनुतर-सिन्दूर-सुभगां इदं मुक्ता-रत्नं मदन-नृपतेर् मुद्रितम् इव

vācaspateḥ | (Skmsa.u.ka. 954) na tāvad bimboṣṭhi sphuritanavarāgo 'yam adharo na cāmī te dantāḥ sudati jita-kundendu-mahasaḥ / imāṃ manye mudrām atanutara-sindūra-subhagāṃ idaṃ muktā-ratnaṃ madana-nṛpater mudritam iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कमलाधरस्य -- इमौ रम्भा-स्तम्भौ द्विरद-पति-कुम्भ-द्वयम् इदं तद् एतद् लीलाब्जं शरद्-अमृत-रश्मिः स्फुटम् अयम् । किम् अङ्गे तन्वङ्ग्याः कलयति जगत् कान्तम् अधिकं यद् एतस्यां शश्वत् परवशम् इवोन्मत्तम् इव च

kamalādharasya -- imau rambhā-stambhau dvirada-pati-kumbha-dvayam idaṃ tad etad līlābjaṃ śarad-amṛta-raśmiḥ sphuṭam ayam / kim aṅge tanvaṅgyāḥ kalayati jagat kāntam adhikaṃ yad etasyāṃ śaśvat paravaśam ivonmattam iva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनानन्दश् चन्द्रो भवति न कथं नाम सुकृती प्रयातोवस्थाभिस् तिसृभिर् अपि यः कोटिम् इयतीम् । भ्रुवोर् लीलां बालः शिर्यम् अलिक-पट्टस्य तरुणो मुखेन्दोः सर्वस्वं हरति हरिणाक्ष्याः परिणतः

janānandaś candro bhavati na kathaṃ nāma sukṛtī prayātovasthābhis tisṛbhir api yaḥ koṭim iyatīm / bhruvor līlāṃ bālaḥ śiryam alika-paṭṭasya taruṇo mukhendoḥ sarvasvaṃ harati hariṇākṣyāḥ pariṇataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामदेवस्य । (स्क्म्सौक। ३७४, मुरारेः; स्म्व्सूमु। ५३।३३) लावण्य-सिन्धुर् अपरैव हि केयम् अत्र यत्रोत्पलानि शशिना सह संप्लवन्ते । उन्मज्जति द्विरद-कुम्भ-तटी च यत्र यत्रापरे कदल-काण्ड-मृणाल-दण्डाः

vāmadevasya | (Skmsa.u.ka. 374, murāreḥ; Smvsū.mu. 53.33) lāvaṇya-sindhur aparaiva hi keyam atra yatrotpalāni śaśinā saha saṃplavante / unmajjati dvirada-kumbha-taṭī ca yatra yatrāpare kadala-kāṇḍa-mṛṇāla-daṇḍāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-विक्रमादित्य-देवस्य (स्क्सकआ। ४।१०२, स्म्व्सूमु। ४९।१७, स्क्म्सौक। ४९४) इयं गेहे लक्ष्मीर् इयम् अमृत-वर्तिर् नयनयोः असाव् अस्याः स्पर्शो वपुषि बलहश् चन्दन-रसः । अयं कण्ठे बाहुः शिशिर-मसृणो मौक्तिक-रसः किम् अस्या न प्रेयो यदि परम् असह्यस् तु विरहः

śrī-vikramāditya-devasya (Sksa.ka.ā. 4.102, Smvsū.mu. 49.17, Skmsa.u.ka. 494) iyaṃ gehe lakṣmīr iyam amṛta-vartir nayanayoḥ asāv asyāḥ sparśo vapuṣi balahaś candana-rasaḥ / ayaṃ kaṇṭhe bāhuḥ śiśira-masṛṇo mauktika-rasaḥ kim asyā na preyo yadi param asahyas tu virahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवभूतेः । (उराच। १।३८) नितम्ब-श्रीः कं न स्वगत-मित-यानं जनयति स्तनाभोगो मुग्धे हृदयम् अपरस्यापि हरति । तवाक्ष्णो ऽपभ्रष्टं स्मर-जर-शरेन्दीवर-दलं मुखं तद् यस्येन्दुः प्रथम-लिखन-प्रोञ्छन-पदम्

bhavabhūteḥ | (u.rā.ca. 1.38) nitamba-śrīḥ kaṃ na svagata-mita-yānaṃ janayati stanābhogo mugdhe hṛdayam aparasyāpi harati / tavākṣṇo 'pabhraṣṭaṃ smara-jara-śarendīvara-dalaṃ mukhaṃ tad yasyenduḥ prathama-likhana-proñchana-padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लणस्य -- स-जन्मानौ तुल्याव् अभिजन-भुवाजन्म च सह प्रवृद्धौ नाम्ना च स्तन इति समानाव् उदयिनौ । मिथः सीमा-मात्रे यद् इदम् अनयोर् मण्डलवतोर् रपि स्पर्धा युद्धं तद् इह हि नमस्यः कटिनिमा

vallaṇasya -- sa-janmānau tulyāv abhijana-bhuvājanma ca saha pravṛddhau nāmnā ca stana iti samānāv udayinau / mithaḥ sīmā-mātre yad idam anayor maṇḍalavator rapi spardhā yuddhaṃ tad iha hi namasyaḥ kaṭinimā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावक-देव्याः । (स्क्म्सौक। ८५४) शृङ्गार-द्रुम-मञ्जरी सुख-सुधा-सर्व-स्व-निक्षेप-भूः सर्गाभ्यास-फलं विधेर् मधु-मयी वर्तिर् जगच्-चक्षुषाम् । लीला-निर्झरिणी मनोज-नृपतेर् लावण्य-सिन्धोर् इयं वेला कस्य मृगेक्षणा सुकृतिनः सौन्दर्य-सीमा-स्थली

bhāvaka-devyāḥ | (Skmsa.u.ka. 854) śṛṅgāra-druma-mañjarī sukha-sudhā-sarva-sva-nikṣepa-bhūḥ sargābhyāsa-phalaṃ vidher madhu-mayī vartir jagac-cakṣuṣām / līlā-nirjhariṇī manoja-nṛpater lāvaṇya-sindhor iyaṃ velā kasya mṛgekṣaṇā sukṛtinaḥ saundarya-sīmā-sthalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमाङ्गस्य -- किम् इयम् अमृत-वर्तिः किं नु लावण्य-सिन्धुः किम् अथ नलिन-लक्ष्मीः किं नु शृङ्गार-वल्ली । इति नव-हरिणाक्ष्याः कान्तिम् आलोकयन्तो जगद् अखिलम् असारं भारम् आलोचयामः

himāṅgasya -- kim iyam amṛta-vartiḥ kiṃ nu lāvaṇya-sindhuḥ kim atha nalina-lakṣmīḥ kiṃ nu śṛṅgāra-vallī / iti nava-hariṇākṣyāḥ kāntim ālokayanto jagad akhilam asāraṃ bhāram ālocayāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मित-ज्योत्स्ना-धौतं स्फुरद्-अधर-पत्रं मृगदृशां मुखाब्जं चेत् पीतं तद् अलम् इह पीयूष-कथया । अहो मोहः को ऽयं शतमख-मुखानां सुमनसां यद् अस्यार्थे ऽत्यर्थं जलधि-मथनायासम् अविशन्

smita-jyotsnā-dhautaṃ sphurad-adhara-patraṃ mṛgadṛśāṃ mukhābjaṃ cet pītaṃ tad alam iha pīyūṣa-kathayā / aho mohaḥ ko 'yaṃ śatamakha-mukhānāṃ sumanasāṃ yad asyārthe 'tyarthaṃ jaladhi-mathanāyāsam aviśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् लोचनम् उत्पल-भ्रम-वशात् पद्म-भ्रमाद् आननं भ्रान्त्या बिम्ब-फलस्य चाजनि दधद् वामाधरो वेधसा । तस्याः सत्यम् अनङ्ग-विभ्रम-भुवः प्रत्यङ्गम् आसङ्गिनी भ्रान्तिर् विश्व-सृजो ऽपि यत्र कियती तत्रास्मद्-आदेर् मतिः

etad locanam utpala-bhrama-vaśāt padma-bhramād ānanaṃ bhrāntyā bimba-phalasya cājani dadhad vāmādharo vedhasā / tasyāḥ satyam anaṅga-vibhrama-bhuvaḥ pratyaṅgam āsaṅginī bhrāntir viśva-sṛjo 'pi yatra kiyatī tatrāsmad-āder matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यमित्रस्य -- आनील-चूचुक-शिलीमुखम् उद्गतैक- रोमावली-विपुल-नालम् इदं प्रियायाः । उत्तुङ्ग-संगत-पयोधर-पद्म-युग्मं नाभेर् अधः कथयतीव महा-निधानम्

vīryamitrasya -- ānīla-cūcuka-śilīmukham udgataika- romāvalī-vipula-nālam idaṃ priyāyāḥ / uttuṅga-saṃgata-payodhara-padma-yugmaṃ nābher adhaḥ kathayatīva mahā-nidhānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्-नामापि सुखाकरोति कलयत्य् उर्वीम् अपि द्याम् इव प्राप्तिर् यस्य यद्-अङ्ग-सङ्ग-विधिना किं यन् न निह्नूयते । अन्तः किं च सुधा-सपत्नम् अनिशं जागर्ति यद्-रागिणां विस्रम्भास्पदम् अद्भुतं किम् अपि तत्-कान्तेति तत्त्वान्तरम्

yan-nāmāpi sukhākaroti kalayaty urvīm api dyām iva prāptir yasya yad-aṅga-saṅga-vidhinā kiṃ yan na nihnūyate / antaḥ kiṃ ca sudhā-sapatnam aniśaṃ jāgarti yad-rāgiṇāṃ visrambhāspadam adbhutaṃ kim api tat-kānteti tattvāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ५८४) तन्वङ्ग्याः स्तन-युग्मेन मुखं न प्रकटीकृतम् । हाराय गुणिने स्थानं न दत्तम् इति लज्जया

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 584) tanvaṅgyāḥ stana-yugmena mukhaṃ na prakaṭīkṛtam / hārāya guṇine sthānaṃ na dattam iti lajjayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोज्यदेवस्य -- हन्तु नाम जगत् सर्वम् अविवेकि कुच-द्वयम् । प्राप्र-श्रवणयोर् अक्ष्णोर् न मुक्तं जन-मारणम्

bhojyadevasya -- hantu nāma jagat sarvam aviveki kuca-dvayam / prāpra-śravaṇayor akṣṇor na muktaṃ jana-māraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मकीर्तेः -- तन्वङ्गीनां स्तनौ दृष्ट्वा शिरः कम्पायते युवा । तयोर् अन्तर-संलग्नां दृष्टिम् उत्पाटयन्न् इव

dharmakīrteḥ -- tanvaṅgīnāṃ stanau dṛṣṭvā śiraḥ kampāyate yuvā / tayor antara-saṃlagnāṃ dṛṣṭim utpāṭayann iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणिनेः -- शिखरिणि क्व नु नाम कियच् चिरं किम् अभिधानम् असाव् अकरोत् तपः । तरुणि येन तवाधर-पाटलं दशति बिम्ब-फलं शुक-शावकः

pāṇineḥ -- śikhariṇi kva nu nāma kiyac ciraṃ kim abhidhānam asāv akarot tapaḥ / taruṇi yena tavādhara-pāṭalaṃ daśati bimba-phalaṃ śuka-śāvakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्म-कीर्तेः । (स्व्सुआ। २०३०, स्द्साद। उन्देर् ४।९, स्क्म्सौक। ९५१) याता लोचन-गोचरं यदि विधेर् एणेक्षणा सुन्दरी नेयं कुङ्कुम-पङ्क-पिञ्जर-मुखी तेनोज्झिता स्यात् क्षणम् । नाप्य् आमीलित-लोचनस्य रचनाद् रूपं भवेद् ईदृशं तस्मात् सर्वम् अकर्तृकं जगद् इदं श्रेयो मतं सौगतम्

dharma-kīrteḥ | (Svsu.ā. 2030, Sdsā.da. under 4.9, Skmsa.u.ka. 951) yātā locana-gocaraṃ yadi vidher eṇekṣaṇā sundarī neyaṃ kuṅkuma-paṅka-piñjara-mukhī tenojjhitā syāt kṣaṇam / nāpy āmīlita-locanasya racanād rūpaṃ bhaved īdṛśaṃ tasmāt sarvam akartṛkaṃ jagad idaṃ śreyo mataṃ saugatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्म-कीर्तेः -- व्यर्थं विलोक्य कुसुमेषुम् असुव्यये ऽपि गौरी-पतीक्षण-शिखि-ज्वलितो मनोभूः । रोषाद् वशीकरणम् अस्त्रम् उपाददे यत् सा सुभ्रुवां विजयते जगति प्रतिष्ठा

dharma-kīrteḥ -- vyarthaṃ vilokya kusumeṣum asuvyaye 'pi gaurī-patīkṣaṇa-śikhi-jvalito manobhūḥ / roṣād vaśīkaraṇam astram upādade yat sā subhruvāṃ vijayate jagati pratiṣṭhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोविनोदस्य । (स्क्म्सौक। ५८५) आरब्धे दयिता-मुख-प्रतिसमे निर्मातुम् अस्मिन् अपि व्यक्तं जन्म-समान-काल-मिलिताम् अंशु-च्छटां वर्षति । आत्म-द्रोहिणि रोहिणी-परिवृढे पर्यङ्क-पङ्केरुहः संकोचाद् अतिदुःस्थितस्य न विधेस् तच् छिल्पम् उन्मीलितम्

manovinodasya | (Skmsa.u.ka. 585) ārabdhe dayitā-mukha-pratisame nirmātum asmin api vyaktaṃ janma-samāna-kāla-militām aṃśu-cchaṭāṃ varṣati / ātma-drohiṇi rohiṇī-parivṛḍhe paryaṅka-paṅkeruhaḥ saṃkocād atiduḥsthitasya na vidhes tac chilpam unmīlitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन रम्भोरु भवन्-मुखेन तुषार-भानोस् तुलया जितस्य । ऊनस्य नूनं परिपूरणाय ताराः स्फुरन्ति प्रतिमान-खण्डाः

anena rambhoru bhavan-mukhena tuṣāra-bhānos tulayā jitasya / ūnasya nūnaṃ paripūraṇāya tārāḥ sphuranti pratimāna-khaṇḍāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोत्रे साक्षाद् अजनि भगवान् एष यत् पद्मयोनिः शय्योत्थायं यद् अखिल-महः प्रीणयन्ति द्विरेफान् । एकाग्रां यद् दधति भगवत्य् उष्ण-भानौ च भक्तिं तत् प्रापुस् ते सुतनु वदनौपम्यम् अम्भोरुहाणि

gotre sākṣād ajani bhagavān eṣa yat padmayoniḥ śayyotthāyaṃ yad akhila-mahaḥ prīṇayanti dvirephān / ekāgrāṃ yad dadhati bhagavaty uṣṇa-bhānau ca bhaktiṃ tat prāpus te sutanu vadanaupamyam ambhoruhāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरारेर् अमी (स्म्व्सूमु। ७४।१२) -- कोषः स्फीततरः स्थितानि परितः पत्राणि दुर्गं जलं मैत्रं मण्डलम् उज्ज्वलं चिरम् अधो-नीतास् तथा कण्टकाः । इत्य् आकृष्ट-शिलीमुखेन रचनां कृत्वा तद् अत्यद्भुतं यत्-पद्मेन जिगीषुणापि न जितं मुग्धे त्वदीयं मुखम्

murārer amī (Smvsū.mu. 74.12) -- koṣaḥ sphītataraḥ sthitāni paritaḥ patrāṇi durgaṃ jalaṃ maitraṃ maṇḍalam ujjvalaṃ ciram adho-nītās tathā kaṇṭakāḥ / ity ākṛṣṭa-śilīmukhena racanāṃ kṛtvā tad atyadbhutaṃ yat-padmena jigīṣuṇāpi na jitaṃ mugdhe tvadīyaṃ mukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ८४०, स्व्सुआ। १५२३, स्प्द्शाप। ३३२२) सा रामणीयक-निधेर् अधिदेवता वा सौन्दर्य-सार-समुदाय-निकेतनं वा । तस्याः सखे नियतम् इन्दु-सुधामृणाल- ज्योत्स्नादि कारणम् अभून् मदनश् च वेधाः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 840, Svsu.ā. 1523, Spdśā.pa. 3322) sā rāmaṇīyaka-nidher adhidevatā vā saundarya-sāra-samudāya-niketanaṃ vā / tasyāḥ sakhe niyatam indu-sudhāmṛṇāla- jyotsnādi kāraṇam abhūn madanaś ca vedhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवभूतेः (मामा। १।२४) उपप्राकाराग्रं प्रहिणु नयने तर्कय मनाग् अनाकाशे को ऽयं गलित-हरिणः शीत-किरणः । सुधा-बद्ध-ग्रासैर् उपवन-चकोरैर् अनुसृतां किरन् ज्योत्स्नाम् अच्छां नव-लवल-पाक-प्रणयिनीम्

bhavabhūteḥ (mā.mā. 1.24) upaprākārāgraṃ prahiṇu nayane tarkaya manāg anākāśe ko 'yaṃ galita-hariṇaḥ śīta-kiraṇaḥ / sudhā-baddha-grāsair upavana-cakorair anusṛtāṃ kiran jyotsnām acchāṃ nava-lavala-pāka-praṇayinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य -- चन्द्रो जडः कदल-काण्डम् अकाण्ड-शीतम् इन्दीवराणि च विसूत्रित-विभ्रमाणि । येनाक्रियन्त सुतनोः स कथं विधाता किं चन्द्रिकां क्वचिद् अशीत-रुचिः प्रसूते

rājaśekharasya -- candro jaḍaḥ kadala-kāṇḍam akāṇḍa-śītam indīvarāṇi ca visūtrita-vibhramāṇi / yenākriyanta sutanoḥ sa kathaṃ vidhātā kiṃ candrikāṃ kvacid aśīta-ruciḥ prasūte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयम् अपि तस्यैव -- अलीक-व्यामुक्त-प्रचुर-कबरी-बन्धनम् इषाद् उदञ्चद्-दोर्-वल्ली-द्वय-धृत-परीवेश-निहितः । अयं जृम्भारम्भ-स्फटिक-शुचि-दन्तांशु-निचयो मुखेन्दुर् गौराङ्ग्या गलित-मृग-लक्ष्मा विजयते

ayam api tasyaiva -- alīka-vyāmukta-pracura-kabarī-bandhanam iṣād udañcad-dor-vallī-dvaya-dhṛta-parīveśa-nihitaḥ / ayaṃ jṛmbhārambha-sphaṭika-śuci-dantāṃśu-nicayo mukhendur gaurāṅgyā galita-mṛga-lakṣmā vijayate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रम्भोरु क्षिप लोचनार्धम् अभितो बाणान् वृथा मन्मथः संद्न्धत्तां धनुर् उज्झतु क्षणम् इतो भ्रू-वल्लिम् उल्लासय । किं चान्तर् निहितानुराग-मधुराम् अव्यक्त-वर्ण-क्रमां मुग्धे वाचम् उदीरयास्तु जगतो वीणासु भेरी-भ्रमः

rambhoru kṣipa locanārdham abhito bāṇān vṛthā manmathaḥ saṃdndhattāṃ dhanur ujjhatu kṣaṇam ito bhrū-vallim ullāsaya / kiṃ cāntar nihitānurāga-madhurām avyakta-varṇa-kramāṃ mugdhe vācam udīrayāstu jagato vīṇāsu bherī-bhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेरी-भ्रमरस्य । (स्र्क् सौक। ७१६) पाणौ पद्म-धिया मधूक-कुसुम-भ्रान्त्या तथा गण्डयोर् नीलेन्दीवर-शङ्कया नयनयोर् बन्धूक-बुद्ध्याधरे । लीयन्ते कबरीषु बान्धव-जन-व्यामोह-जात-स्पृहा दुर्वारा मधुपाः कियन्ति तरुणि स्थानानि रक्षिष्यसि

bherī-bhramarasya | (Srk sa.u.ka. 716) pāṇau padma-dhiyā madhūka-kusuma-bhrāntyā tathā gaṇḍayor nīlendīvara-śaṅkayā nayanayor bandhūka-buddhyādhare / līyante kabarīṣu bāndhava-jana-vyāmoha-jāta-spṛhā durvārā madhupāḥ kiyanti taruṇi sthānāni rakṣiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणिनेः । (स्क्म्सौक। १०८१, स्म्व्सूमु। ६५।१०) दृष्टाः शैवल-मञ्जरी-परिचिताः सिन्धोश् चिरं वीचयो रत्नान्य् अप्य् अवलोकितानि बहुशो युक्तानि मुक्ता-फलैः । यत् तु प्रोज्झित-लाञ्छने हिम-रुचाव् उन्निद्रम् इन्दीवरं संसक्तं च मिथो रथाङ्ग-मिथुनं तत् कुत्र दृष्टं पुनः

pāṇineḥ | (Skmsa.u.ka. 1081, Smvsū.mu. 65.10) dṛṣṭāḥ śaivala-mañjarī-paricitāḥ sindhoś ciraṃ vīcayo ratnāny apy avalokitāni bahuśo yuktāni muktā-phalaiḥ / yat tu projjhita-lāñchane hima-rucāv unnidram indīvaraṃ saṃsaktaṃ ca mitho rathāṅga-mithunaṃ tat kutra dṛṣṭaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रमादित्यस्य (स्क्म्सौक। ४९३, रथाङ्गस्य) अन्योन्योपमितं युगं निरुपमं ते ऽयुग्मम् अङ्गेषु यत् सो ऽयं सिक्थकम् आस्य-कान्ति-मधुनस् तन्वङ्गि चन्द्रस् तव । त्वद्-वाचां स्वर-मात्रिकां मद-कलः पुंस्कोकिलो घोषयत्य् अभ्यासस्य किम् अस्त्य् अगोचरम् इति प्रत्याशया मोहितः

vikramādityasya (Skmsa.u.ka. 493, rathāṅgasya) anyonyopamitaṃ yugaṃ nirupamaṃ te 'yugmam aṅgeṣu yat so 'yaṃ sikthakam āsya-kānti-madhunas tanvaṅgi candras tava / tvad-vācāṃ svara-mātrikāṃ mada-kalaḥ puṃskokilo ghoṣayaty abhyāsasya kim asty agocaram iti pratyāśayā mohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लावण्य-द्रविण-व्ययो न गणितः क्लेशो महान् स्वीकृतः स्वच्छन्दं वसतो जनस्य हृदये चिन्ता-ज्वरो निर्मितः । एषापि स्व-गुणानुरूप-रमणाभावाद् वराकी हता को ऽर्थश् चेतसि वेधसा विनिहितस् तन्व्यास् तनुं तन्वता

lāvaṇya-draviṇa-vyayo na gaṇitaḥ kleśo mahān svīkṛtaḥ svacchandaṃ vasato janasya hṛdaye cintā-jvaro nirmitaḥ / eṣāpi sva-guṇānurūpa-ramaṇābhāvād varākī hatā ko 'rthaś cetasi vedhasā vinihitas tanvyās tanuṃ tanvatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्म-कीर्तेः (कुवल्कुवल्। अयावली १००, औचित्य-विचार-चर्चा ११, स्क्म्सौक। ८१४) किं कौमुदीः शशिकलाः सकला विचूर्ण्य संयोज्य चामृत-रसेन पुनः प्रयत्नात् । कामस्य घोर-हर-हूङ्कृति-दग्ध-मूर्तेः संजीवनौषधिर् इयं विहिता विधात्रा

dharma-kīrteḥ (Kuvalkuval. ayāvalī 100, aucitya-vicāra-carcā 11, Skmsa.u.ka. 814) kiṃ kaumudīḥ śaśikalāḥ sakalā vicūrṇya saṃyojya cāmṛta-rasena punaḥ prayatnāt / kāmasya ghora-hara-hūṅkṛti-dagdha-mūrteḥ saṃjīvanauṣadhir iyaṃ vihitā vidhātrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भट्टोद्भटस्य -- अस्याः सर्ग-विधौ प्रजापतिर् अभूच् चन्द्रो नु कान्ति-प्रदः शृङ्गारैक-रसः स्वयं तु मदनो मासः स पुष्पाकरः । वेदाभ्यास-जडः कथं नु विषय-व्यावृत्त-कौतूहलो निर्मातुं प्रभवेन् मनोहरम् इदं रूपं पुराणो मुनिः

bhaṭṭodbhaṭasya -- asyāḥ sarga-vidhau prajāpatir abhūc candro nu kānti-pradaḥ śṛṅgāraika-rasaḥ svayaṃ tu madano māsaḥ sa puṣpākaraḥ / vedābhyāsa-jaḍaḥ kathaṃ nu viṣaya-vyāvṛtta-kautūhalo nirmātuṃ prabhaven manoharam idaṃ rūpaṃ purāṇo muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिदासस्य (विक्रमोर्वशीय १।८) तद्-वक्त्रं यदि मुद्रिता शशिकथा हा हेम सा चेद् द्युतिस् तच् चक्षुर् यदि हारितं कुवलयैस् तच् चेत् स्मितं का सुधा । धिक् कन्दर्प-धनुर्-भ्रुवौ च यदि ते किं वा बहु ब्रूमहे यत् सत्यं पुनरुक्त-वस्तु-विमुखः सर्ग-क्रमो वेधसः

kālidāsasya (vikramorvaśīya 1.8) tad-vaktraṃ yadi mudritā śaśikathā hā hema sā ced dyutis tac cakṣur yadi hāritaṃ kuvalayais tac cet smitaṃ kā sudhā / dhik kandarpa-dhanur-bhruvau ca yadi te kiṃ vā bahu brūmahe yat satyaṃ punarukta-vastu-vimukhaḥ sarga-kramo vedhasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (ब्र्बारा। २।१७, स्क्सकआ। ४।७२, व्स्ब्विशाभ। १।१४, स्द्साद। उन्देर् १०।११३, स्क्म्सौक। ९६६, स्प्द्शाप। ३३७३) तस्या मुखस्यायत-लोचनायाः कर्तुं न शक्तः सदृशं प्रियायाः । इतीव शीत-द्युतिर् आत्म-बिम्बं निर्माय निर्माय पुनर् भिनत्ति

rājaśekharasya | (Brbā.rā. 2.17, Sksa.ka.ā. 4.72, Vsbvi.śā.bha. 1.14, Sdsā.da. under 10.113, Skmsa.u.ka. 966, Spdśā.pa. 3373) tasyā mukhasyāyata-locanāyāḥ kartuṃ na śaktaḥ sadṛśaṃ priyāyāḥ / itīva śīta-dyutir ātma-bimbaṃ nirmāya nirmāya punar bhinatti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलितस् त्वन्-मुखेनायं यद् उन्नमति चन्द्रमाः । अवनम्र-मुखि व्यक्तम् एतेनैवास्य लाघवम्

tulitas tvan-mukhenāyaṃ yad unnamati candramāḥ / avanamra-mukhi vyaktam etenaivāsya lāghavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्पस्यतीव चन्द्रो ऽयं त्वन्-मुखेन्दु-जिगीषया । कृशः शम्भु-जटाजूट- तटिनी-तटम् आश्रितः

taspasyatīva candro 'yaṃ tvan-mukhendu-jigīṣayā / kṛśaḥ śambhu-jaṭājūṭa- taṭinī-taṭam āśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ८३८) तव तन्वि स्तनव् एतौ कुर्वाते विग्रहं गुरुम् । अन्योन्य-मण्डलाक्रान्तौ नष्ट-सन्धी नृपाव् इव

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 838) tava tanvi stanav etau kurvāte vigrahaṃ gurum / anyonya-maṇḍalākrāntau naṣṭa-sandhī nṛpāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायः स्तन-तटी-भूमिः प्रकाम-फल-दायिनी । यस्याम् अग्रे करं दत्त्वा योज्यते नख-लाङ्गलम्

prāyaḥ stana-taṭī-bhūmiḥ prakāma-phala-dāyinī / yasyām agre karaṃ dattvā yojyate nakha-lāṅgalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमीषां मण्डलाभोगः स्तनानाम् एव शोभते । येषाम् उपेत्य सोत्कम्पा राजानो ऽपि कर-प्रदाः

amīṣāṃ maṇḍalābhogaḥ stanānām eva śobhate / yeṣām upetya sotkampā rājāno 'pi kara-pradāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मीं वक्षसि कौस्तुभ-स्तवकिनि प्रेम्णा करोत्य् अच्युतो देहार्धे वहति त्रिपिडप-गुरुर् गौरीं स्वयं शङ्करः । शङ्के पङ्कज-संभवस् तु भगवान् अद्यापि बाल्यावधिः सर्वाङ्ग-प्रणयां प्रियां कलयितुं दीर्घं तपस् तप्यते

lakṣmīṃ vakṣasi kaustubha-stavakini premṇā karoty acyuto dehārdhe vahati tripiḍapa-gurur gaurīṃ svayaṃ śaṅkaraḥ / śaṅke paṅkaja-saṃbhavas tu bhagavān adyāpi bālyāvadhiḥ sarvāṅga-praṇayāṃ priyāṃ kalayituṃ dīrghaṃ tapas tapyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीहर्षदेवस्य मैकं तमःस्तबकम् ऊर्ध्वम् अपाकृथास् त्वम् एणं त्यजास्य विमले नयने गृहाण । लोलालकं तरलवीक्षितम् आयताक्ष्याः साक्षान् मुखं यदि भवान् अनुकर्तुकामः

śrīharṣadevasya maikaṃ tamaḥstabakam ūrdhvam apākṛthās tvam eṇaṃ tyajāsya vimale nayane gṛhāṇa / lolālakaṃ taralavīkṣitam āyatākṣyāḥ sākṣān mukhaṃ yadi bhavān anukartukāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.