Vidyakara: Subhasitaratnakosa 17

दत्त्वा वाम-करं नितम्ब-फलके लीलावलन्-मध्यया व्यावृत्त-स्तनम् अङ्ग-चुम्बि-चिबुकं स्थित्वा तया मां प्रति । अन्तर्-विस्फुरद्-इन्द्रनील-मणिमन्-मुक्तावलीम्-आंसलाः स-प्रेम प्रहिताः स्मर-ज्वर-मुचो द्वित्राः कटाक्ष-च्छटाः

dattvā vāma-karaṃ nitamba-phalake līlāvalan-madhyayā vyāvṛtta-stanam aṅga-cumbi-cibukaṃ sthitvā tayā māṃ prati / antar-visphurad-indranīla-maṇiman-muktāvalīm-āṃsalāḥ sa-prema prahitāḥ smara-jvara-muco dvitrāḥ kaṭākṣa-cchaṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकर्णान्त-विसर्पिणः कुवलय-च्छाया-मुषश् चक्षुषः क्षेपा एव तवाहरन्ति हृदयं किं संभ्रमेणामुना । मुग्धे केवलम् एतद् आहित-नखोत्खाताङ्कम् उत्पांशुलं बाह्वोर् मूलम् अलीक-मुक्त-कबरी-बन्ध-च्छलाद् दर्शितम्

ākarṇānta-visarpiṇaḥ kuvalaya-cchāyā-muṣaś cakṣuṣaḥ kṣepā eva tavāharanti hṛdayaṃ kiṃ saṃbhrameṇāmunā / mugdhe kevalam etad āhita-nakhotkhātāṅkam utpāṃśulaṃ bāhvor mūlam alīka-mukta-kabarī-bandha-cchalād darśitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरत्-तारं तावत् प्रथमम् अथ चित्रार्पितम् इव क्रमाद् एवापाङ्गे सहजम् इव लीला-मुकुलितम् । ततः किंचित् फुल्लं तद् अनु घन-बाष्पाम्बु-लहरी- परिक्षामं चक्षुः पततु मयि तस्या मृग-दृशः

tarat-tāraṃ tāvat prathamam atha citrārpitam iva kramād evāpāṅge sahajam iva līlā-mukulitam / tataḥ kiṃcit phullaṃ tad anu ghana-bāṣpāmbu-laharī- parikṣāmaṃ cakṣuḥ patatu mayi tasyā mṛga-dṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यमित्रस्य । (स्क्म्सौक। ९३९, स्म्व्सूमु। ४३।१२) लीला-ताण्डवित-भ्रु विभ्रम-वलद् वक्त्रं कुरङ्गीदृशा साकूतं च सकौतुकं च सुचिरं न्यस्ताः किलास्मान् प्रति । नीलाब्ज-व्यतिमिश्र-केतक-दल-द्राघीयसीनां स्रजां सोदर्याः सुहृदः स्मरस्य सुधया दिग्धाः कटाक्ष-च्छटाः

vīryamitrasya | (Skmsa.u.ka. 939, Smvsū.mu. 43.12) līlā-tāṇḍavita-bhru vibhrama-valad vaktraṃ kuraṅgīdṛśā sākūtaṃ ca sakautukaṃ ca suciraṃ nyastāḥ kilāsmān prati / nīlābja-vyatimiśra-ketaka-dala-drāghīyasīnāṃ srajāṃ sodaryāḥ suhṛdaḥ smarasya sudhayā digdhāḥ kaṭākṣa-cchaṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य -- दृष्टा दृष्टिम् अधो ददाति कुरुते नालापम् आभाषिता शय्यायां परिवृत्य तिष्ठति बलाद् आलिङ्गिता वेपते । निर्यान्तीषु सखीषु वास-भवनान् निर्गन्तुम् एवेहते जाता वामतयैव मे ऽद्य सुतरां प्रीत्यै नवोढा प्रिया

rājaśekharasya -- dṛṣṭā dṛṣṭim adho dadāti kurute nālāpam ābhāṣitā śayyāyāṃ parivṛtya tiṣṭhati balād āliṅgitā vepate / niryāntīṣu sakhīṣu vāsa-bhavanān nirgantum evehate jātā vāmatayaiva me 'dya sutarāṃ prītyai navoḍhā priyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-हर्ष-देवस्य । (न्न् नागानन्द ३।४, स्व्सुआ। २०७२, स्क्म्सौक। ५१६, ११२६, स्प्द्शाप। ३६७२, स्म्व्सूमु। ७७।२) तद्-व्रीडाभर-भुग्नम् आस्य-कमलं विन्यस्य जानूपरि प्रोद्यत्-पक्ष्म-निरीक्षितं विजयते स-प्रेम वाम-भ्रुवः । हास्य-श्री-लव-लाञ्छिता च यद् असाव् अस्याः कपोल-स्थली लोलल्-लोचन-गोचरं व्रजति स स्वर्गाद् अपूर्वो विधिः

śrī-harṣa-devasya | (Nn nāgānanda 3.4, Svsu.ā. 2072, Skmsa.u.ka. 516, 1126, Spdśā.pa. 3672, Smvsū.mu. 77.2) tad-vrīḍābhara-bhugnam āsya-kamalaṃ vinyasya jānūpari prodyat-pakṣma-nirīkṣitaṃ vijayate sa-prema vāma-bhruvaḥ / hāsya-śrī-lava-lāñchitā ca yad asāv asyāḥ kapola-sthalī lolal-locana-gocaraṃ vrajati sa svargād apūrvo vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रद्युम्नस्य । (स्क्म्सौक। ९४०) बिसक-वलन-लीला-मग्न-पूर्वार्ध-कायं कमलम् इति गृहीतं हंसम् आशु त्यजन्त्याः । विरत-चरित-तार-स्फार-नेत्रं यद् अस्याश् चकितम् इह न दृष्टं मूढ तद् वञ्चितो ऽसि

pradyumnasya | (Skmsa.u.ka. 940) bisaka-valana-līlā-magna-pūrvārdha-kāyaṃ kamalam iti gṛhītaṃ haṃsam āśu tyajantyāḥ / virata-carita-tāra-sphāra-netraṃ yad asyāś cakitam iha na dṛṣṭaṃ mūḍha tad vañcito 'si

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं लोलन्-मुक्तावलि-किरण-माला-परिकरः स्फुटस्येन्दोर् लक्ष्मीं क्षपयितुम् अलं मन्मथ-सुहृत् । विशालः श्यामायाः स्खलित-घन-नीलांशुक-वृतिः स्तनाभोगः स्निह्यन्-मसृण-घुसृणालेप-सुभगः

ayaṃ lolan-muktāvali-kiraṇa-mālā-parikaraḥ sphuṭasyendor lakṣmīṃ kṣapayitum alaṃ manmatha-suhṛt / viśālaḥ śyāmāyāḥ skhalita-ghana-nīlāṃśuka-vṛtiḥ stanābhogaḥ snihyan-masṛṇa-ghusṛṇālepa-subhagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोविनोदस्य । (स्क्म्सौक। ८५३) मन्ये हीनं स्तन-जघनयोर् एकम् आशङ्क्य धात्रा प्रारब्धो ऽस्याः परिकलयितुं पाणिनादाय मध्यः । लावण्यार्द्रे कथम् इतरथा तत्र तस्याङ्गुलीनां आमग्नानां त्रिवलि-वलय-च्छद्मना भान्ति मुद्राः

manovinodasya | (Skmsa.u.ka. 853) manye hīnaṃ stana-jaghanayor ekam āśaṅkya dhātrā prārabdho 'syāḥ parikalayituṃ pāṇinādāya madhyaḥ / lāvaṇyārdre katham itarathā tatra tasyāṅgulīnāṃ āmagnānāṃ trivali-valaya-cchadmanā bhānti mudrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रैतन् मृगनाभि-पत्र-तिलकं पुष्णाति लक्ष्म-श्रियं यस्मिन् हास-मयो विलिम्पति दिशो लावण्य-बालातपः । तन् मित्रं कुसुमायुधस्य दधती बालान्धकाराञ्चिता तारैकावलि-मण्डनेयम् अनघा श्यामा वधूर् दृश्यताम्

yatraitan mṛganābhi-patra-tilakaṃ puṣṇāti lakṣma-śriyaṃ yasmin hāsa-mayo vilimpati diśo lāvaṇya-bālātapaḥ / tan mitraṃ kusumāyudhasya dadhatī bālāndhakārāñcitā tāraikāvali-maṇḍaneyam anaghā śyāmā vadhūr dṛśyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोविनोदस्यामी -- वक्त्राम्बुजं भुज-मृणाल-लतं प्रियाया लावण्य-वारि वलि-वीचि वपुस् तडागम् । तत्-प्रेम-पङ्क-पतितो न समुज्जिहीते मच्-चित्त-कुञ्जर-पतिः परिगाहमानः

manovinodasyāmī -- vaktrāmbujaṃ bhuja-mṛṇāla-lataṃ priyāyā lāvaṇya-vāri vali-vīci vapus taḍāgam / tat-prema-paṅka-patito na samujjihīte mac-citta-kuñjara-patiḥ parigāhamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृच्छ्रेणोरु-युगं व्यतीत्य सुचिरं भ्रान्त्वा नितम्ब-स्थले मध्ये ऽस्यास् त्रिवली-विभङ्ग-विषमे निष्पन्दताम् आगता । मद्-दृष्टिस् तृषितेव संप्रति शनैर् आरुह्य तुङ्गौ स्तनौ साकाङ्क्षं मुहुर् ईक्षते जल-लव-प्रस्यन्दिनी लोचने

kṛcchreṇoru-yugaṃ vyatītya suciraṃ bhrāntvā nitamba-sthale madhye 'syās trivalī-vibhaṅga-viṣame niṣpandatām āgatā / mad-dṛṣṭis tṛṣiteva saṃprati śanair āruhya tuṅgau stanau sākāṅkṣaṃ muhur īkṣate jala-lava-prasyandinī locane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीहर्ष-देवस्य -- अलम् अतिचपलत्वात् स्वप्न-मायोपमत्वाद् परिणति-विरसत्वात् संगमेन प्रियायाः । इति यदि शतकृत्वस् तत्त्वम् आलोकयामस् तद् अपि न हरिणाक्षीं विस्मरत्य् अन्तरात्मा

śrīharṣa-devasya -- alam aticapalatvāt svapna-māyopamatvād pariṇati-virasatvāt saṃgamena priyāyāḥ / iti yadi śatakṛtvas tattvam ālokayāmas tad api na hariṇākṣīṃ vismaraty antarātmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नपुंसकम् इति ज्ञात्वा तां प्रति प्रहितं मनः । रमते तच् च तत्रैव हताः पाणिनिना वयम्

napuṃsakam iti jñātvā tāṃ prati prahitaṃ manaḥ / ramate tac ca tatraiva hatāḥ pāṇininā vayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारो ऽयं हरिणाक्षीणां लुठति स्तन-मण्डले । मुक्तानाम् अप्य् अवस्थेयं के वयं स्मर-किङ्कराः

hāro 'yaṃ hariṇākṣīṇāṃ luṭhati stana-maṇḍale / muktānām apy avastheyaṃ ke vayaṃ smara-kiṅkarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मकीर्तेर् अमी -- सा सुन्दरीति तरुणीति तनूदरीति मुग्धेति मुग्ध-वदनेति मुहुर् मुहुर् मे । कान्ताम् अयं विरहिणीम् अनुरन्तु-कामः कामातुरो जपति मन्त्रम् इवान्तरात्मा

dharmakīrter amī -- sā sundarīti taruṇīti tanūdarīti mugdheti mugdha-vadaneti muhur muhur me / kāntām ayaṃ virahiṇīm anurantu-kāmaḥ kāmāturo japati mantram ivāntarātmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यमित्रस्य -- सा बाला वयम् अप्रगल्भ-मनसः सा स्त्री वयं कातराः सा पीनोन्नतिमत् पयोधर-युगं धत्ते सखेदा वयम् । साक्रान्ता जघन-स्थलेन गुरुणा गन्तुं न शक्ता वयं दोषैर् अन्य-जनाश्रितैर् अपटवो जाताः स्म इत्य् अद्भुतम्

vīryamitrasya -- sā bālā vayam apragalbha-manasaḥ sā strī vayaṃ kātarāḥ sā pīnonnatimat payodhara-yugaṃ dhatte sakhedā vayam / sākrāntā jaghana-sthalena guruṇā gantuṃ na śaktā vayaṃ doṣair anya-janāśritair apaṭavo jātāḥ sma ity adbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलस-वलित-मुग्ध-स्निग्ध-निष्पन्द-मन्दैर् अधिक-विकसद्-अन्तर्-विस्मय-स्मेर-तारैः । हृदयम् अशरणं मे पक्ष्म-लाक्ष्याः कटाक्षैर् अपहृतम् अपविद्धं पीतम् उन्मूलितं च

alasa-valita-mugdha-snigdha-niṣpanda-mandair adhika-vikasad-antar-vismaya-smera-tāraiḥ / hṛdayam aśaraṇaṃ me pakṣma-lākṣyāḥ kaṭākṣair apahṛtam apaviddhaṃ pītam unmūlitaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यान्त्या मुहुर् वलित-कन्धरम् आननं तद् आवृत्त-वृन्त-शतपत्र-निभं वहन्त्या । दिग्धो ऽमृतेन च विषेण च पक्ष्मलाक्ष्या गाढं निखात इव मे हृदये कटाक्षः

yāntyā muhur valita-kandharam ānanaṃ tad āvṛtta-vṛnta-śatapatra-nibhaṃ vahantyā / digdho 'mṛtena ca viṣeṇa ca pakṣmalākṣyā gāḍhaṃ nikhāta iva me hṛdaye kaṭākṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिच्छेद-व्यक्तिर् भवति न पुरस्थे ऽपि विषये भवत्य् अभ्यस्ते ऽपि स्मरणम् अतथाभाव-विरमम् । न संताप-च्छेदो हिम-सरसि वा चन्द्रमसि वा मनो निष्ठा-शून्यं भ्रमति च किम् अप्य् आलिखति च

pariccheda-vyaktir bhavati na purasthe 'pi viṣaye bhavaty abhyaste 'pi smaraṇam atathābhāva-viramam / na saṃtāpa-cchedo hima-sarasi vā candramasi vā mano niṣṭhā-śūnyaṃ bhramati ca kim apy ālikhati ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिच्छेदातीतः सकल-वचनानाम् अविषयः पुनर्-जन्मन्य् अस्मिन् अनुभव-पथं यो न गतवान् । विवेक-प्रध्वंसाद् उपचित-महामोह-गहनो विकारः को ऽप्य् अन्तर् जडयति च तापं च कुरुते

paricchedātītaḥ sakala-vacanānām aviṣayaḥ punar-janmany asmin anubhava-pathaṃ yo na gatavān / viveka-pradhvaṃsād upacita-mahāmoha-gahano vikāraḥ ko 'py antar jaḍayati ca tāpaṃ ca kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवभूतेर् अमी (मामा। १।३३) गच्छन्त्या मुहुर् अर्पितं मृगदृशा तार-स्फुरद्-वीक्षणं प्रान्त-भ्राम्यद्-असञ्जित-भ्रु यद् इदं किं तन् न जानीमहे । क्वापि स्वेद-समुच्चयः स्नपयति क्वापि प्रकमोद्गमः क्वाप्य् अङ्गेषु तुषानल-प्रतिसमः कन्दर्प-दर्प-क्रमः

bhavabhūter amī (mā.mā. 1.33) gacchantyā muhur arpitaṃ mṛgadṛśā tāra-sphurad-vīkṣaṇaṃ prānta-bhrāmyad-asañjita-bhru yad idaṃ kiṃ tan na jānīmahe / kvāpi sveda-samuccayaḥ snapayati kvāpi prakamodgamaḥ kvāpy aṅgeṣu tuṣānala-pratisamaḥ kandarpa-darpa-kramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतसिक्तम् इवा७ङ्गम् इदं यदि भवति तन्वि तवा७द्भुतवीक्षितैः । अधरम् इन्दुकराद् अपि शुभ्रयन्त्य् अरुणयन्त्य् अरुणाद् अपि किं दृशम्

amṛtasiktam ivā7ṅgam idaṃ yadi bhavati tanvi tavā7dbhutavīkṣitaiḥ / adharam indukarād api śubhrayanty aruṇayanty aruṇād api kiṃ dṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृत-सिक्तम् इवाङ्गम् इदं यदि भवति तन्वि तवाद्भुत-वीक्षितैः ।* अधरम् इन्दुकराद् अपि शुभ्रयन्त्य् अरुणयन्त्य् अरुणाद् अपि किं दृशम् ॥ विद्स्र्क् १७।२३ *(४८७) ॥* सा नेत्राञ्जनतां पुनर् व्रजति मे वाचाम् अयं विभ्रमः प्रत्यासन्न-कर-ग्रहेति च करी हस्तोदरे शायितः । एतावद् बहु यद् बभूव कथम् अप्य् एकत्र मन्वन्तरे निर्माणं वपुषो ममोरु-तपसस् तस्याश् च वाम-भ्रुवः

amṛta-siktam ivāṅgam idaṃ yadi bhavati tanvi tavādbhuta-vīkṣitaiḥ /* adharam indukarād api śubhrayanty aruṇayanty aruṇād api kiṃ dṛśam // VidSrk 17.23 *(487) //* sā netrāñjanatāṃ punar vrajati me vācām ayaṃ vibhramaḥ pratyāsanna-kara-graheti ca karī hastodare śāyitaḥ / etāvad bahu yad babhūva katham apy ekatra manvantare nirmāṇaṃ vapuṣo mamoru-tapasas tasyāś ca vāma-bhruvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लणस्य -- नूनम् आज्ञा-करस् तस्याः सुभ्रुवो मकर-ध्वजः । यतस् तन्-नेत्र-सञ्चार- सूचितेषु प्रवर्तते

vallaṇasya -- nūnam ājñā-karas tasyāḥ subhruvo makara-dhvajaḥ / yatas tan-netra-sañcāra- sūciteṣu pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ विस्मय-निस्तरङ्गम् अनु च प्रेङ्खोलितं साध्वसैः व्रीडा-नम्रम् अथ क्षणं प्रविकसत्-तारं दिदृक्षा-रसैः । आकृष्टं सहजाभिजात्य-कलनात् प्रेम्णा पुरः प्रेरितं चक्षुर् भूरि कथं कथंचिद् अगमत् प्रेयांसम् एणीदृशः

ādau vismaya-nistaraṅgam anu ca preṅkholitaṃ sādhvasaiḥ vrīḍā-namram atha kṣaṇaṃ pravikasat-tāraṃ didṛkṣā-rasaiḥ / ākṛṣṭaṃ sahajābhijātya-kalanāt premṇā puraḥ preritaṃ cakṣur bhūri kathaṃ kathaṃcid agamat preyāṃsam eṇīdṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छति पुरः शरीरं धावति पश्चाद् असंस्थितं चेतः । चीनांशुकम् इव केतोः प्रतिवातं नीयमानस्य

gacchati puraḥ śarīraṃ dhāvati paścād asaṃsthitaṃ cetaḥ / cīnāṃśukam iva ketoḥ prativātaṃ nīyamānasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छति पुरः शरीरं धावति पश्चाद् असंस्थितं चेतः ।* चीनांशुकम् इव केतोः प्रतिवातं नीयमानस्य ॥ विद्स्र्क् १७।२७ *(४९१) ॥* कालिदासस्य (शाकुन्तल १।३०) अयं ते विद्रुम-च्छायो मरु-देश इवाधरः । करोति कस्य नो मुग्धे पिपासा-तरलं मनः

gacchati puraḥ śarīraṃ dhāvati paścād asaṃsthitaṃ cetaḥ /* cīnāṃśukam iva ketoḥ prativātaṃ nīyamānasya // VidSrk 17.27 *(491) //* kālidāsasya (śākuntala 1.30) ayaṃ te vidruma-cchāyo maru-deśa ivādharaḥ / karoti kasya no mugdhe pipāsā-taralaṃ manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ८३३) अस्यास् तुङ्गम् इव स्तन-द्वयम् इदं निम्नेव नाभिः स्थिता दृश्यन्ते विषमोन्नताश् च वलयो भित्तौ समायाम् अपि । अङ्गे च प्रतिभाति मार्दवम् इदं स्निग्ध-स्वभावश् चिरं प्रेम्णा मन्-मुख-चन्द्रम् ईक्षित एव स्मेरेव वक्तीति च

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 833) asyās tuṅgam iva stana-dvayam idaṃ nimneva nābhiḥ sthitā dṛśyante viṣamonnatāś ca valayo bhittau samāyām api / aṅge ca pratibhāti mārdavam idaṃ snigdha-svabhāvaś ciraṃ premṇā man-mukha-candram īkṣita eva smereva vaktīti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वच्छन्दं स्व-गृहाङ्गणं भ्रमति सा मद्-दर्शनाद् लीयते धन्यान् पश्यति लोचनेन सकलेनार्धेन मां वीक्षते । अन्यान् मन्त्रयते पुनर् मयि गते मौनं समालम्बते नीतो दूरम् अहं तया दयितया सामान्य-लोकाद् अपि

svacchandaṃ sva-gṛhāṅgaṇaṃ bhramati sā mad-darśanād līyate dhanyān paśyati locanena sakalenārdhena māṃ vīkṣate / anyān mantrayate punar mayi gate maunaṃ samālambate nīto dūram ahaṃ tayā dayitayā sāmānya-lokād api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स खलु सुकृति-भाजाम् अग्रणीः सो ऽतिधन्यः विनिहित-कुच-कुम्भा पृष्ठतो यन् मृगाक्षी । बहलतर-नखाग्र-क्षोद-विन्यस्त-मार्गे शिरसि टसिति लिक्षां हन्ति हूङ्कार-गर्भम्

sa khalu sukṛti-bhājām agraṇīḥ so 'tidhanyaḥ vinihita-kuca-kumbhā pṛṣṭhato yan mṛgākṣī / bahalatara-nakhāgra-kṣoda-vinyasta-mārge śirasi ṭasiti likṣāṃ hanti hūṅkāra-garbham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलसयति गात्रम् अधिकं भ्रमयति चेतस् तनोति संतापम् । मोहं च मुहुः कुरुते विषमविषं वीक्षितं तस्याः

alasayati gātram adhikaṃ bhramayati cetas tanoti saṃtāpam / mohaṃ ca muhuḥ kurute viṣamaviṣaṃ vīkṣitaṃ tasyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलसयति गात्रम् अधिकं भ्रमयति चेतस् तनोति संतापम् ।* मोहं च मुहुः कुरुते विषम-विषं वीक्षितं तस्याः ॥ विद्स्र्क् १७।३२ *(४९६) ॥* मत्तेभ-कुम्भ-परिणाहिनि कुङ्कुमार्द्रे कान्ता-पयोधर-युगे रति-खेद-खिन्नः । वक्षो निधाय भुज-पञ्जर-मध्य-वर्ती धन्यः क्षपाः क्षपयति क्षण-लब्ध-निद्रः

alasayati gātram adhikaṃ bhramayati cetas tanoti saṃtāpam /* mohaṃ ca muhuḥ kurute viṣama-viṣaṃ vīkṣitaṃ tasyāḥ // VidSrk 17.32 *(496) //* mattebha-kumbha-pariṇāhini kuṅkumārdre kāntā-payodhara-yuge rati-kheda-khinnaḥ / vakṣo nidhāya bhuja-pañjara-madhya-vartī dhanyaḥ kṣapāḥ kṣapayati kṣaṇa-labdha-nidraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिक् तस्य मूढ-मनसः कुकवेः कवित्वं यः स्त्री-मुखं च शशिनं च समीकरोति । भ्रू-भङ्ग-विभ्रम-विलास-निरीक्षितानि कोप-प्रसाद-हसितानि कुतः शशाङ्के

dhik tasya mūḍha-manasaḥ kukaveḥ kavitvaṃ yaḥ strī-mukhaṃ ca śaśinaṃ ca samīkaroti / bhrū-bhaṅga-vibhrama-vilāsa-nirīkṣitāni kopa-prasāda-hasitāni kutaḥ śaśāṅke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावज् जरा-मरण-बन्धु-वियोग-शोक- संवेग-भिन्न-मनसाम् अपवर्ग-वाञ्छा । यावन् न वक्र-गतिर् अञ्जन-नील-रोचिर् एणीदृशां दशति लोचन-दन्त-शूकः

tāvaj jarā-maraṇa-bandhu-viyoga-śoka- saṃvega-bhinna-manasām apavarga-vāñchā / yāvan na vakra-gatir añjana-nīla-rocir eṇīdṛśāṃ daśati locana-danta-śūkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा यैर् दृष्टा न वा दृष्टा मुषिताः समम् एव ते । हृतं हृदयम् एकेषाम् अन्येषां चक्षुषः फलम्

sā yair dṛṣṭā na vā dṛṣṭā muṣitāḥ samam eva te / hṛtaṃ hṛdayam ekeṣām anyeṣāṃ cakṣuṣaḥ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ९६९) सा बालेति मृगेक्षणेति विकसत्-पद्माननेति क्रम- प्रोन्मीलत्-कुच-कुड्मलेति हृदय त्वां धिग् वृथा श्राम्यसि । मायेयं मृगतृष्णिकास्व् अपि पयः पातुं समीहा तव त्यक्तव्ये पथि मा कृथाः पुनर् अपि प्रेम-प्रमादास्पदम्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 969) sā bāleti mṛgekṣaṇeti vikasat-padmānaneti krama- pronmīlat-kuca-kuḍmaleti hṛdaya tvāṃ dhig vṛthā śrāmyasi / māyeyaṃ mṛgatṛṣṇikāsv api payaḥ pātuṃ samīhā tava tyaktavye pathi mā kṛthāḥ punar api prema-pramādāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मकीर्तेः -- अवचनं वचनं प्रिय-संनिधा- वनवलोकनम् एव विलोकनम् । अवयवावरणं च यद् अञ्चल- व्यतिकरेण तद्-अङ्ग-समर्पणम्

dharmakīrteḥ -- avacanaṃ vacanaṃ priya-saṃnidhā- vanavalokanam eva vilokanam / avayavāvaraṇaṃ ca yad añcala- vyatikareṇa tad-aṅga-samarpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिदासस्य । (स्क्म्सौक। ५१४, स्म्व्सूमु। ८८।१८) अलस-वलितैः प्रेमार्द्रार्द्रैर् मुहुर् मुकुली-कृतैः क्षणम् अभिमुखैर् लज्जालोलैर् निमेष-पराङ्मुखैः । हृदय-निहितं भावाकूतं वमद्भिर् इवेक्षणैः कथय सुकृती को ऽयं मुग्धे त्वयाद्य विलोक्यते

kālidāsasya | (Skmsa.u.ka. 514, Smvsū.mu. 88.18) alasa-valitaiḥ premārdrārdrair muhur mukulī-kṛtaiḥ kṣaṇam abhimukhair lajjālolair nimeṣa-parāṅmukhaiḥ / hṛdaya-nihitaṃ bhāvākūtaṃ vamadbhir ivekṣaṇaiḥ kathaya sukṛtī ko 'yaṃ mugdhe tvayādya vilokyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमरोः (अमरु ४; स्क्म्सौक। ६५८) यदि सरोजम् इदं क्व निशि प्रभा यदि निशापतिर् अह्नि कुतो नु सः । रचयतोभय-धर्मि तवाननं प्रकटितं विधिना बहु नैपुणम्

amaroḥ (Amaru 4; Skmsa.u.ka. 658) yadi sarojam idaṃ kva niśi prabhā yadi niśāpatir ahni kuto nu saḥ / racayatobhaya-dharmi tavānanaṃ prakaṭitaṃ vidhinā bahu naipuṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिमुखे मयि संवृतम् ईक्षितं हसितम् अन्य-निमित्त-कथोदयम् । विनय-वारित-वृत्तिर् अतस् तया न विवृतो मदनो न च संवृतः

abhimukhe mayi saṃvṛtam īkṣitaṃ hasitam anya-nimitta-kathodayam / vinaya-vārita-vṛttir atas tayā na vivṛto madano na ca saṃvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को ऽसौ कृती कथय को मदनैक-बन्धुर् उद्ग्रीवम् अर्चयसि कस्य मृगाक्षि मार्गम् । नीलाब्ज-कर्बुरित-मध्य-विनिद्र-कुन्द- दामाभिराम-रुचिभिस् तरलैः कटाक्षैः

ko 'sau kṛtī kathaya ko madanaika-bandhur udgrīvam arcayasi kasya mṛgākṣi mārgam / nīlābja-karburita-madhya-vinidra-kunda- dāmābhirāma-rucibhis taralaiḥ kaṭākṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुणा स्तन-भारेण मुख-चन्द्रेण भास्वता । शनैश्चराभ्यां पादाभ्यां रेजे ग्रह-मयीव सा

guruṇā stana-bhāreṇa mukha-candreṇa bhāsvatā / śanaiścarābhyāṃ pādābhyāṃ reje graha-mayīva sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सावर्णेः (शृङ्गार-शतक १७, सूक्तिमुक्तावली) अलस-वलितैः प्रेमार्द्रार्द्रैर् निमेष-पराङ्मुखैः क्षणम् अभिमुखं लज्जा-लोलैर् मुहुर् मुकुलीकृतैः । हृदय-निहितं भावाकूतं वमद्भिर् इवेक्षणैः कथय सुकृती को ऽसौ मुग्धे त्वयाद्य विलोक्यते

sāvarṇeḥ (śṛṅgāra-śataka 17, sūktimuktāvalī) alasa-valitaiḥ premārdrārdrair nimeṣa-parāṅmukhaiḥ kṣaṇam abhimukhaṃ lajjā-lolair muhur mukulīkṛtaiḥ / hṛdaya-nihitaṃ bhāvākūtaṃ vamadbhir ivekṣaṇaiḥ kathaya sukṛtī ko 'sau mugdhe tvayādya vilokyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीहर्षस्य -- उपरि कबरी-बन्ध-ग्रन्थेर् अथ ग्रथिताङ्गुरीन् निज-भुज-लते तिर्यक् तन्व्या वितत्य विवृत्तया । विवृत-विलसद्-वामापाङ्ग-स्तनार्ध-कपोलया कुवलय-दल-स्रक्-संदिग्ध-श्रियः प्रहिता दृशः

śrīharṣasya -- upari kabarī-bandha-granther atha grathitāṅgurīn nija-bhuja-late tiryak tanvyā vitatya vivṛttayā / vivṛta-vilasad-vāmāpāṅga-stanārdha-kapolayā kuvalaya-dala-srak-saṃdigdha-śriyaḥ prahitā dṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमेश्वरस्य । (स्क्म्सौक। १०७८) साकूतं दयितेन सा परिजनाभ्याशे समालोकिता स्वाकूत-प्रतिपादनाय रभसाद् आश्वासयन्ती प्रियम् । वैदर्भाक्षर-गर्भिणीं गिरम् उदीर्यान्यापदेशाद् शिशुं प्रीत्या कर्षति चुम्बति त्वरयति श्लिष्यत्य् असूयत्य् अपि

parameśvarasya | (Skmsa.u.ka. 1078) sākūtaṃ dayitena sā parijanābhyāśe samālokitā svākūta-pratipādanāya rabhasād āśvāsayantī priyam / vaidarbhākṣara-garbhiṇīṃ giram udīryānyāpadeśād śiśuṃ prītyā karṣati cumbati tvarayati śliṣyaty asūyaty api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यावृत्त्या शिथिलीकरोति वसनं जाग्रत्य् अपि व्रीडया स्वप्न-भ्रान्ति-परिप्लुतेन मनसा गाढं समालिङ्गति । दत्त्वाङ्गं स्वपिति प्रियस्य रतये व्याजेन निद्रां गता तन्व्य्-अङ्ग्या विफलं विचेष्टितम् अहो भावानभिज्ञे जने

vyāvṛttyā śithilīkaroti vasanaṃ jāgraty api vrīḍayā svapna-bhrānti-pariplutena manasā gāḍhaṃ samāliṅgati / dattvāṅgaṃ svapiti priyasya rataye vyājena nidrāṃ gatā tanvy-aṅgyā viphalaṃ viceṣṭitam aho bhāvānabhijñe jane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ८९५, अमरोः) आयाते दयिते मरुस्थल-भुवाम् उत्प्रेक्ष्य दुर्लङ्घ्यतां गेहिन्या परितोष-बाष्प-तरलाम् आसज्य दृष्टिं मुखे । दत्त्वा पीलु-शमीकरीर-कवलान् स्वेनाञ्चलेनादरा- दामृष्टं करभस्य केसर-सटाभारावलग्नं रजः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 895, amaroḥ) āyāte dayite marusthala-bhuvām utprekṣya durlaṅghyatāṃ gehinyā paritoṣa-bāṣpa-taralām āsajya dṛṣṭiṃ mukhe / dattvā pīlu-śamīkarīra-kavalān svenāñcalenādarā- dāmṛṣṭaṃ karabhasya kesara-saṭābhārāvalagnaṃ rajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशटस्य । (स्क्सकआ। ५।१२०, द्र्दरू। ४।१४अ, स्क्म्सौक। ७७१, स्व्सुआ। २०७५, स्म्व्सूमु। ५४।४) दर्भाङ्कुरेण चरणः क्षत इत्य् अकाण्डे तन्वी स्थिता कतिचिद् एव पदानि गत्वा । आसीद् विवृत्त-वदना च विमोचयन्ती शाखासु वल्कलम् असक्तम् अपि द्रुमाणाम्

keśaṭasya | (Sksa.ka.ā. 5.120, Drda.rū. 4.14a, Skmsa.u.ka. 771, Svsu.ā. 2075, Smvsū.mu. 54.4) darbhāṅkureṇa caraṇaḥ kṣata ity akāṇḍe tanvī sthitā katicid eva padāni gatvā / āsīd vivṛtta-vadanā ca vimocayantī śākhāsu valkalam asaktam api drumāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिदासस्य (शाकुन्तल २।१२) दूराद् एव कृतो ऽञ्जलिर् न स पुनः पानीय-पानोचितो रूपालोकन-विस्मितेन चलितं मूर्ध्ना न शान्त्या तृषः । रोमाञ्चो ऽपि निरन्तरं प्रकटितः प्रीत्या न शैत्याद् अपां अक्षुण्णो विधिर् अध्वगेन घटितो वीक्ष्य प्रपा-पालिकाम्

kālidāsasya (śākuntala 2.12) dūrād eva kṛto 'ñjalir na sa punaḥ pānīya-pānocito rūpālokana-vismitena calitaṃ mūrdhnā na śāntyā tṛṣaḥ / romāñco 'pi nirantaraṃ prakaṭitaḥ prītyā na śaityād apāṃ akṣuṇṇo vidhir adhvagena ghaṭito vīkṣya prapā-pālikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाणस्य -- चलापाङ्गां दृष्टिं स्पृशसि बहुशो वेपथुमतीं रहस्याख्यायीव मृशसि मृदु कर्णान्तिक-गतः । करं व्याधुन्वत्याः पिबसि रति-सर्वस्वम् अधरं वयं तत्त्वान्वेषान् मधुकर हतास् त्वं खलु कृती

bāṇasya -- calāpāṅgāṃ dṛṣṭiṃ spṛśasi bahuśo vepathumatīṃ rahasyākhyāyīva mṛśasi mṛdu karṇāntika-gataḥ / karaṃ vyādhunvatyāḥ pibasi rati-sarvasvam adharaṃ vayaṃ tattvānveṣān madhukara hatās tvaṃ khalu kṛtī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निग्धं वीक्षितम् अन्यतो ऽपि नयने यत् प्रेषयन्त्या तया यातं यच् च निरम्बयोर् गुरुतया मन्दं विषादाद् इव । मा गा इत्य् उपरुद्धया यद् अपि तत् सासूयम् उक्ता सखी सर्वं तत् किल मत्-परायणम् अहो कामः स्वतां पश्यति

snigdhaṃ vīkṣitam anyato 'pi nayane yat preṣayantyā tayā yātaṃ yac ca nirambayor gurutayā mandaṃ viṣādād iva / mā gā ity uparuddhayā yad api tat sāsūyam uktā sakhī sarvaṃ tat kila mat-parāyaṇam aho kāmaḥ svatāṃ paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिदासस्यैतौ (शाकुन्तल २।२) वक्त्र-श्री-जित-लज्जितेन्दु-मलिनं कृत्वा करे कन्दुकं क्रीडा-कौतुक-मिश्र-भावम् अनया ताम्रं वहन्त्य् आननम् । भृङ्गाग्र-ग्रह-कृष्ट-केतक-दल-स्पर्धावतीनां दृशां दीर्घापाङ्ग-तरङ्गणैक-सुहृदाम् एषो ऽस्मि पात्रीकृतः

kālidāsasyaitau (śākuntala 2.2) vaktra-śrī-jita-lajjitendu-malinaṃ kṛtvā kare kandukaṃ krīḍā-kautuka-miśra-bhāvam anayā tāmraṃ vahanty ānanam / bhṛṅgāgra-graha-kṛṣṭa-ketaka-dala-spardhāvatīnāṃ dṛśāṃ dīrghāpāṅga-taraṅgaṇaika-suhṛdām eṣo 'smi pātrīkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य -- तरङ्गय दृशो ऽङ्गने पततु चित्रम् इन्दीवरं स्फुटीकुरु रद-च्छदं व्रजतु विद्रुमः श्वेतताम् । मनाग् वपुर् अपावृणु स्पृशतु काञ्चनं कालिकां उदञ्चय निजाननं भवतु च द्वि-चन्द्रं नभः

rājaśekharasya -- taraṅgaya dṛśo 'ṅgane patatu citram indīvaraṃ sphuṭīkuru rada-cchadaṃ vrajatu vidrumaḥ śvetatām / manāg vapur apāvṛṇu spṛśatu kāñcanaṃ kālikāṃ udañcaya nijānanaṃ bhavatu ca dvi-candraṃ nabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको जयति सद्-वृत्तः किं पुनर् द्वौ सुसंहतौ । किं चित्रं यदि तन्वङ्ग्याः स्तनाभ्यां निर्जितं जगत्

eko jayati sad-vṛttaḥ kiṃ punar dvau susaṃhatau / kiṃ citraṃ yadi tanvaṅgyāḥ stanābhyāṃ nirjitaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणाली-दीर्घस्य प्रतिकलम् अपाङ्गस्य सुहृदः कटाक्ष-व्याक्षेपाः शिशु-शफर-फाल-प्रतिभुवः । दधानाः सर्वस्वं कुसुम-धनुषो ऽस्मान् प्रति सखे नवं नेत्राद्वैतं कुवलय-दृशः संनिदधति

praṇālī-dīrghasya pratikalam apāṅgasya suhṛdaḥ kaṭākṣa-vyākṣepāḥ śiśu-śaphara-phāla-pratibhuvaḥ / dadhānāḥ sarvasvaṃ kusuma-dhanuṣo 'smān prati sakhe navaṃ netrādvaitaṃ kuvalaya-dṛśaḥ saṃnidadhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (व्स्ब्विशाभ। ४।१८, स्क्म्सौक। १०७६) भवन-भुवि सृजन्तस् तार-हारावतारान् दिशि दिशि विकिरन्तः केतकानां कुटुम्बम् । वियति च रचयन्तश् चन्द्रिकां दुग्ध-मुग्धां प्रतिनयन-निपाताः सुभ्रुवो विभ्रमन्ति

rājaśekharasya | (Vsbvi.śā.bha. 4.18, Skmsa.u.ka. 1076) bhavana-bhuvi sṛjantas tāra-hārāvatārān diśi diśi vikirantaḥ ketakānāṃ kuṭumbam / viyati ca racayantaś candrikāṃ dugdha-mugdhāṃ pratinayana-nipātāḥ subhruvo vibhramanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (व्स्ब्विशाभ। ४।१७, स्क्म्सौक। ९३८) यत् पश्यन्ति झगित्य् अपाङ्ग-सरणि-द्रोणी-जुषा चक्षुषा विङ्खन्ति क्रम-दोलितोभय-भुजं यन् नाम वाम-भ्रुवः । भाषन्ते च यद् उक्तिभिः स्तवकितं वैदग्ध्य-मुद्रात्मभिस्ः तद् देवस्य रसायनं रसनिधेर् मन्ये मनोजन्मनः

rājaśekharasya | (Vsbvi.śā.bha. 4.17, Skmsa.u.ka. 938) yat paśyanti jhagity apāṅga-saraṇi-droṇī-juṣā cakṣuṣā viṅkhanti krama-dolitobhaya-bhujaṃ yan nāma vāma-bhruvaḥ / bhāṣante ca yad uktibhiḥ stavakitaṃ vaidagdhya-mudrātmabhisḥ tad devasya rasāyanaṃ rasanidher manye manojanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रम-सरलित-कण्ठ-प्रक्रमोल्लासितोरस् तरलित-बलि-रेखा-सूत्र-सर्वाङ्गम् अस्याः । स्थित-मति-चिरम् उच्चैर् अग्रपादाङ्गुलीभिः कर-कलित-सखीकं मां दिदृक्षोः स्मरामि

krama-saralita-kaṇṭha-prakramollāsitoras taralita-bali-rekhā-sūtra-sarvāṅgam asyāḥ / sthita-mati-ciram uccair agrapādāṅgulībhiḥ kara-kalita-sakhīkaṃ māṃ didṛkṣoḥ smarāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (व्स्ब्विशाभ। ३।३, स्क्म्सौक। ९३६, कालिदासस्य) स्मर-शरधि-सकाशं कर्ण-पाशं कृशाङ्गी रय-विगलित-ताडीपत्र-ताडङ्कम् एकम् । वहति हृदय-चोरं कुङ्कुम-न्यास-गौरं वलयितम् इव नालं लोचनेन्दीवरस्य

rājaśekharasya | (Vsbvi.śā.bha. 3.3, Skmsa.u.ka. 936, kālidāsasya) smara-śaradhi-sakāśaṃ karṇa-pāśaṃ kṛśāṅgī raya-vigalita-tāḍīpatra-tāḍaṅkam ekam / vahati hṛdaya-coraṃ kuṅkuma-nyāsa-gauraṃ valayitam iva nālaṃ locanendīvarasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् ॥ (स्क्म्सौक। ८२९) चेलाञ्चलेन चल-हार-लता-प्रकाण्डैर् वेणी-गुणेन च बलाद् वलयी-कृतेन । स्वेच्छाहित-भ्रमरक-भ्रमि-मण्डलीभिर् अन्यं रसं रचयतीव चिरं नत-भ्रूः

kasyacit || (Skmsa.u.ka. 829) celāñcalena cala-hāra-latā-prakāṇḍair veṇī-guṇena ca balād valayī-kṛtena / svecchāhita-bhramaraka-bhrami-maṇḍalībhir anyaṃ rasaṃ racayatīva ciraṃ nata-bhrūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (व्स्ब्विशाभ। २।९, स्क्म्सौक। ८६८) अमन्द-मणि-नूपुर-क्वणत-चारु-चारी-क्रमं झणज्-झणित-मेखला-स्खलित-तार-हार-च्छटम् । इदं तरल-कङ्कणावलि-विशेष-वाचालितं मनो हरति सुभ्रुवः किम् अपि कन्दुक-क्रीडितम्

rājaśekharasya | (Vsbvi.śā.bha. 2.9, Skmsa.u.ka. 868) amanda-maṇi-nūpura-kvaṇata-cāru-cārī-kramaṃ jhaṇaj-jhaṇita-mekhalā-skhalita-tāra-hāra-cchaṭam / idaṃ tarala-kaṅkaṇāvali-viśeṣa-vācālitaṃ mano harati subhruvaḥ kim api kanduka-krīḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैव । (व्स्ब्विशाभ। २।६, स्क्म्सौक। ८६६, स्म्व्सूमु। ६६।६) सा दुग्ध-मुग्ध-मधुर-च्छवि-रङ्ग-यष्टिस् ते लोचने तरुण-केतक-पत्र-दीर्घे । कम्बोर् विडम्बन-करश् च स एव कण्ठः सैवेयम् इन्दु-वदना मदनायुधाय

tasyaiva | (Vsbvi.śā.bha. 2.6, Skmsa.u.ka. 866, Smvsū.mu. 66.6) sā dugdha-mugdha-madhura-cchavi-raṅga-yaṣṭis te locane taruṇa-ketaka-patra-dīrghe / kambor viḍambana-karaś ca sa eva kaṇṭhaḥ saiveyam indu-vadanā madanāyudhāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व पातव्या ज्योत्स्नामृत-भवन-गर्भापि तृषितैर् मृणाली-तन्दूभ्यः सिचय-रचना कुत्र भवतु । क्व वा पारीमेयो बत बकुल-दाम्नां परिमलः कथं स्वप्नः साक्षात् कुवलय-दृशं कल्पयतु ताम्

kva pātavyā jyotsnāmṛta-bhavana-garbhāpi tṛṣitair mṛṇālī-tandūbhyaḥ sicaya-racanā kutra bhavatu / kva vā pārīmeyo bata bakula-dāmnāṃ parimalaḥ kathaṃ svapnaḥ sākṣāt kuvalaya-dṛśaṃ kalpayatu tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (स्क्सकआ। २।६०, स्क्म्सौक। ९४९) रसवद् अमृतं कः संदेहो मधून्य् अपि नान्यथा मधुरम् अधिकं चूतस्यापि प्रसन्न-रसं फलम् । सकृद् अपि पुनर् मध्यस्थः सन् रसान्तर-विज्जनो वदतु यद् इहान्यत् स्वादु स्यात् प्रियारदन-च्छदात्

rājaśekharasya | (Sksa.ka.ā. 2.60, Skmsa.u.ka. 949) rasavad amṛtaṃ kaḥ saṃdeho madhūny api nānyathā madhuram adhikaṃ cūtasyāpi prasanna-rasaṃ phalam / sakṛd api punar madhyasthaḥ san rasāntara-vijjano vadatu yad ihānyat svādu syāt priyāradana-cchadāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्सकआ। १।११०, स्व्सुआ। १५११, स्क्म्सौक। ११०१, स्प्द्शाप। ३३१२, स्म्व्सूमु। ५३।२१) कुवलय-वनं प्रत्याख्यातं नवं मधु निन्दितं हसितम् अमृतं हन्त स्वादोः परं रस-संपदः । विषम् उपहितं चिन्ताव्याजान् मनस्य् अपि कामिनां अलस-मधुरैर् लीला-तन्त्रैस् तयार्ध-विलोकितैः

kasyacit | (Sksa.ka.ā. 1.110, Svsu.ā. 1511, Skmsa.u.ka. 1101, Spdśā.pa. 3312, Smvsū.mu. 53.21) kuvalaya-vanaṃ pratyākhyātaṃ navaṃ madhu ninditaṃ hasitam amṛtaṃ hanta svādoḥ paraṃ rasa-saṃpadaḥ / viṣam upahitaṃ cintāvyājān manasy api kāmināṃ alasa-madhurair līlā-tantrais tayārdha-vilokitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चञ्चच्-चोलाञ्चलानि प्रतिसरण-रय-व्यस्त-वेणीनि बाहोः विक्षेपाद् दक्षिणस्य प्रचलित-वलयास्फाल-कोलाहलानि । श्वास-त्रुट्यद्-वचांसि द्रुतम् इतर-करोत्क्षिप्त-लोलालकानि स्रस्त-स्रञ्जि प्रमोदं दधति मृगदृशां कन्दुक-क्रीडितानि

cañcac-colāñcalāni pratisaraṇa-raya-vyasta-veṇīni bāhoḥ vikṣepād dakṣiṇasya pracalita-valayāsphāla-kolāhalāni / śvāsa-truṭyad-vacāṃsi drutam itara-karotkṣipta-lolālakāni srasta-srañji pramodaṃ dadhati mṛgadṛśāṃ kanduka-krīḍitāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहर-विरतौ मध्ये वाह्नस् ततो ऽपि परे ऽथवा किम् उत सकले जाते वाह्नि-प्रिय त्वम् इहैष्यसि । इति दिन-शत-प्राप्यं देशं प्रियस्य यियासतो हरति गमनं बालालापैः सबाष्प-गलज्-जलैः

prahara-viratau madhye vāhnas tato 'pi pare 'thavā kim uta sakale jāte vāhni-priya tvam ihaiṣyasi / iti dina-śata-prāpyaṃ deśaṃ priyasya yiyāsato harati gamanaṃ bālālāpaiḥ sabāṣpa-galaj-jalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

झलज्झलस्य (अमरु १२; स्क्म्सौक। ९२१, स्भ्सुआ। १०४८, स्प्द्शाप। ३३८९, स्म्व्सूमु। ३७) कल्याणं परिकल्प्यतां पिक-कुले रोहन्तु वाञ्चाप्तयोअः हंसानाम् उदयो ऽस्तु पूर्ण-शशिनः स्ताद् भद्रम् इन्दीवरे । इत्य् उद्बाष्प-वधू-गिरः प्रतिपदं संपूरयन्त्य् आन्तिके कान्तः प्रस्थिति-कल्पितोपकरणः सख्या भृशं वारितः

jhalajjhalasya (Amaru 12; Skmsa.u.ka. 921, Sbhsu.ā. 1048, Spdśā.pa. 3389, Smvsū.mu. 37) kalyāṇaṃ parikalpyatāṃ pika-kule rohantu vāñcāptayoaḥ haṃsānām udayo 'stu pūrṇa-śaśinaḥ stād bhadram indīvare / ity udbāṣpa-vadhū-giraḥ pratipadaṃ saṃpūrayanty āntike kāntaḥ prasthiti-kalpitopakaraṇaḥ sakhyā bhṛśaṃ vāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गारस्य -- सामान्य-वाचि पदम् अप्य् अभिधीयमानं मां प्राप्य जातम् अभिधेय-विशेष-निष्ठम् । स्त्री काचिद् इत्य् अभिहिते हि मनो मदीयं ताम् एव वाम-नयनां विषयी-करोति

śṛṅgārasya -- sāmānya-vāci padam apy abhidhīyamānaṃ māṃ prāpya jātam abhidheya-viśeṣa-niṣṭham / strī kācid ity abhihite hi mano madīyaṃ tām eva vāma-nayanāṃ viṣayī-karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.