उभौ द्वावप्येतौ शब्दार्थावलङ्कार्यावलङ्करणीयौ केनापि शोभातिशयकारिणालङ्करणेन योजनीयौ । किं तत्तयोरलङ्करणमित्यभिधीयते---तयोः पुनरलङ्कृतिः । तयोर्द्वित्वसंख्याविशिष्टयोरप्यलङ्कृतिः पुनरेकैव, यया द्वावप्यलङ्क्रियते । कासौ---वक्रोक्तिरेव । वक्रोक्तिः प्रसिद्धाभिधानव्यतिरेकिणी विचित्रैवाभिधा । कीदृशी---वैदग्ध्यभङ्गीभणितिः । वैदग्ध्यं विदग्धभावः कविकर्मकौशलं तस्य भङ्गी विच्छित्तिः, तया भणितिः विचित्रैवाभिधा वक्रोक्तिरित्युच्यते । तदिदमत्र तात्पर्यम्---यत् शब्दार्थौ पृथगवस्थितौ न८१ केनापि व्यतिरिक्तेनालङ्करणेन योज्येते, किन्तु वक्रतावैचित्र्ययोगितयाभिधानमात्र८२ मवानयोरलङ्कारः, तस्यैव शोभातिशयकारित्वात् । एतच्च वक्रताव्याख्यानावसर एवोदाहरिष्यते । ननु च किमिदं प्रसिद्धार्थविरुद्धं प्रतिज्ञायते यद्वक्रोक्तिरेवालङ्कारो नान्यः कश्चिदिति, यतश्चिरन्तनैरपरं स्वभावोक्तिलक्षणमलङ्करणमाम्नातं तच्चातीवरमणीयमित्यसहमानस्तदेव निराकर्तुमाह--- अलङ्कारकृतां येषां स्वभावोक्तिरलङ्कृतिः । अलङ्कार्यतया तेषां किमन्यदवतिष्ठते
ubhau dvāvapyetau śabdārthāvalaṅkāryāvalaṅkaraṇīyau kenāpi śobhātiśayakāriṇālaṅkaraṇena yojanīyau / kiṃ tattayoralaṅkaraṇamityabhidhīyate---tayoḥ punaralaṅkṛtiḥ / tayordvitvasaṃkhyāviśiṣṭayorapyalaṅkṛtiḥ punarekaiva, yayā dvāvapyalaṅkriyate / kāsau---vakroktireva / vakroktiḥ prasiddhābhidhānavyatirekiṇī vicitraivābhidhā / kīdṛśī---vaidagdhyabhaṅgībhaṇitiḥ / vaidagdhyaṃ vidagdhabhāvaḥ kavikarmakauśalaṃ tasya bhaṅgī vicchittiḥ, tayā bhaṇitiḥ vicitraivābhidhā vakroktirityucyate / tadidamatra tātparyam---yat śabdārthau pṛthagavasthitau na81 kenāpi vyatiriktenālaṅkaraṇena yojyete, kintu vakratāvaicitryayogitayābhidhānamātra82 mavānayoralaṅkāraḥ, tasyaiva śobhātiśayakāritvāt / etacca vakratāvyākhyānāvasara evodāhariṣyate / nanu ca kimidaṃ prasiddhārthaviruddhaṃ pratijñāyate yadvakroktirevālaṅkāro nānyaḥ kaściditi, yataścirantanairaparaṃ svabhāvoktilakṣaṇamalaṅkaraṇamāmnātaṃ taccātīvaramaṇīyamityasahamānastadeva nirākartumāha--- alaṅkārakṛtāṃ yeṣāṃ svabhāvoktiralaṅkṛtiḥ / alaṅkāryatayā teṣāṃ kimanyadavatiṣṭhate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.