स्वभावव्यतिरेकेण स्वपरिस्पन्दं विना निःस्वभावं वक्तुमभिधातुमेव न युज्यते न शक्यते । वस्तु वाच्यलक्षणम् । कुतः---तद्रहितं तेन स्वभावेन रहितं वर्जितं यस्मान्निरुपाख्यं प्रसज्यते । उपाख्याया निष्क्रान्तं निरुपाख्यम् । उपाख्या शब्दः, तस्यागोचरभूतमभिधानायोग्यमेव संपद्यते । यस्मात् स्वभावशब्दस्येदृशी व्युत्पत्तिः---भवतो ऽस्मादभिधानप्रत्ययाविति भावः, स्वस्यात्मनो भावः स्वभावः । तेन स एव यस्य कस्यचित्पदार्थस्य प्रख्योपाख्यावतारनिबन्धनम्, तेन वर्जितमसत्कल्पं वस्तु शशविषाणप्रायं शब्दज्ञानागोचरतां प्रतिपद्यते । स्वभावयुक्तमेव सर्वथाभिधेयपदवीमवतरतीति शाकटिकवाक्यानामपि सालङ्कारता प्राप्नोति, स्वभावोक्तियुक्तत्वेन । एतदेव युक्त्यन्तरेण विकल्पयति--- शरीरं चेदलङ्कारः किमलङ्कुरुते ऽपरम् । आत्मैव नात्मनः स्कन्धं क्वचिदप्यधिरोहति
svabhāvavyatirekeṇa svaparispandaṃ vinā niḥsvabhāvaṃ vaktumabhidhātumeva na yujyate na śakyate / vastu vācyalakṣaṇam / kutaḥ---tadrahitaṃ tena svabhāvena rahitaṃ varjitaṃ yasmānnirupākhyaṃ prasajyate / upākhyāyā niṣkrāntaṃ nirupākhyam / upākhyā śabdaḥ, tasyāgocarabhūtamabhidhānāyogyameva saṃpadyate / yasmāt svabhāvaśabdasyedṛśī vyutpattiḥ---bhavato 'smādabhidhānapratyayāviti bhāvaḥ, svasyātmano bhāvaḥ svabhāvaḥ / tena sa eva yasya kasyacitpadārthasya prakhyopākhyāvatāranibandhanam, tena varjitamasatkalpaṃ vastu śaśaviṣāṇaprāyaṃ śabdajñānāgocaratāṃ pratipadyate / svabhāvayuktameva sarvathābhidheyapadavīmavataratīti śākaṭikavākyānāmapi sālaṅkāratā prāpnoti, svabhāvoktiyuktatvena / etadeva yuktyantareṇa vikalpayati--- śarīraṃ cedalaṅkāraḥ kimalaṅkurute 'param / ātmaiva nātmanaḥ skandhaṃ kvacidapyadhirohati
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.