तदेकशब्दवाच्यत्वमित्यादि तदित्यनेन श्लेषोपनिबध्यमानवृत्तेर्वाचकस्य परामर्शः । तेन तस्यैवोक्तस्य शब्दस्य पदात्मनो वाचकत्वम् । तेन "वाच्यत्वम्" अभिधेयत्वम् । "अर्थयोः" = वस्तुनोरभिधीयमानयोः द्वयोः सत्यभूतयोः वाक्यार्थतात्पर्यस्वरूपयोः "धार्यते" यस्मिन् स श्लेषाभिधानो ऽलङ्कारः । "तादृग्वाचकवाच्यता" = स इव दृश्यते यः स तादृगुच्यते, तादृक्चासौ वाचकश्च स तथोक्तः, तेन वाच्यता वाच्यत्वं अभिधेयत्वम् । तादृशार्थवाचकत्वं यत्र यस्मिन् सो ऽपि श्लेष उच्यते । यः श्रुतिसाम्यात् स इवानुभूयते ऽसौ तादृगुच्यते । पुनः स एव स्वरादिधर्माणामुदात्तादीनामन्यत्वाद् भिद्यते । अत्र परस्परापेक्षत्वमेव द्वयोरपि सादृश्यम् । यादृगेको ऽस्य वाचकः तादृक् एवासाविति समाश्रितो वास्तवपदवृर्तिर्वा यत्रैकस्मिन् क्वचिद्वाक्यैकदेशे, तदेकशब्दवाच्यत्वं द्वयोः । अथ तयोः तादृग्वाचकवाच्यत्वाविशेषे ऽपि श्लेष एवेति कथम् । अतस्त्रिभिः प्रकारैस्त्रिविधैः पदार्थैरेव तत्प्रतीतेः । अर्थश्लेषः शब्दश्लेषः उभयश्लेषः इति । तदेवंविधस्यास्य प्रतिपादकं किमित्याहः--- पदार्थान्तरमेतस्य कवयः प्रतिपादकम् । वाच्यसामर्थ्यमपरमिवादि प्रतिजानते
tadekaśabdavācyatvamityādi tadityanena śleṣopanibadhyamānavṛttervācakasya parāmarśaḥ / tena tasyaivoktasya śabdasya padātmano vācakatvam / tena "vācyatvam" abhidheyatvam / "arthayoḥ" = vastunorabhidhīyamānayoḥ dvayoḥ satyabhūtayoḥ vākyārthatātparyasvarūpayoḥ "dhāryate" yasmin sa śleṣābhidhāno 'laṅkāraḥ / "tādṛgvācakavācyatā" = sa iva dṛśyate yaḥ sa tādṛgucyate, tādṛkcāsau vācakaśca sa tathoktaḥ, tena vācyatā vācyatvaṃ abhidheyatvam / tādṛśārthavācakatvaṃ yatra yasmin so 'pi śleṣa ucyate / yaḥ śrutisāmyāt sa ivānubhūyate 'sau tādṛgucyate / punaḥ sa eva svarādidharmāṇāmudāttādīnāmanyatvād bhidyate / atra parasparāpekṣatvameva dvayorapi sādṛśyam / yādṛgeko 'sya vācakaḥ tādṛk evāsāviti samāśrito vāstavapadavṛrtirvā yatraikasmin kvacidvākyaikadeśe, tadekaśabdavācyatvaṃ dvayoḥ / atha tayoḥ tādṛgvācakavācyatvāviśeṣe 'pi śleṣa eveti katham / atastribhiḥ prakāraistrividhaiḥ padārthaireva tatpratīteḥ / arthaśleṣaḥ śabdaśleṣaḥ ubhayaśleṣaḥ iti / tadevaṃvidhasyāsya pratipādakaṃ kimityāhaḥ--- padārthāntarametasya kavayaḥ pratipādakam / vācyasāmarthyamaparamivādi pratijānate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.