Library·Kuntaka: Vakroktijivita [Vjiv]·3·3.46

Kuntaka: Vakroktijivita [Vjiv] 3.46

Vjiv 3.46

पदार्थान्तरमित्यादि । "पदार्थान्तरं" = श्लिष्टपदव्यतिरिक्तं "अपरं" तत्समर्पणसामर्थ्यसमेतमेतस्य श्लेषालङ्कारस्य प्रतिपादकं समर्पकं कवयस्तद्विदः"प्रतिजानते" प्रत्यवबुद्ध्यन्ति । वाचकविशेष "मपरं इवादि" इवप्रभृति वा पदार्थान्तरादिव्यतिरिक्तं वाच्यसामर्थ्यमेववा केवलं वाक्यं सकृत्प्रतिपादितम् । तस्य स्वरूपसामर्थ्यविवक्षितार्थ समर्पणशक्तियुक्तार्थं प्रतिजानते । प्रतिपादकमिति संबन्धः । त्रिष्वप्येतेषु प्रकारेषु द्वयोरर्थयोः प्राधान्येन च वर्ण्यमानत्वे तथाविधशब्दवाच्यत्वलक्षणसाम्यसमन्वयस्वरूपं शोभानिमित्तं वाक्यसामर्थ्यलभ्यं प्रतीयमानमलङ्करणं, वाचकसद्भावे पुनः वाच्यमेव । प्रस्तुताप्रस्तुतयोरर्थयोः प्रधानगुणभावे सति तथैव तथाविधशब्दवाच्यत्वसाम्यसमन्वय एव । मुख्यतया वर्ण्यमानस्याप्येकतरस्योपमानत्वे समुच्चितोपमाद्या(लोचनयान्यस्योपमेयत्वसमन्वयो ऽनु) सन्धेयः । अर्थयोरेकमुल्लेखि पदं शब्दतदर्थयोः । एकावभासयोः साम्यं तन्त्रत्वादत्र जृम्भते

padārthāntaramityādi / "padārthāntaraṃ" = śliṣṭapadavyatiriktaṃ "aparaṃ" tatsamarpaṇasāmarthyasametametasya śleṣālaṅkārasya pratipādakaṃ samarpakaṃ kavayastadvidaḥ"pratijānate" pratyavabuddhyanti / vācakaviśeṣa "maparaṃ ivādi" ivaprabhṛti vā padārthāntarādivyatiriktaṃ vācyasāmarthyamevavā kevalaṃ vākyaṃ sakṛtpratipāditam / tasya svarūpasāmarthyavivakṣitārtha samarpaṇaśaktiyuktārthaṃ pratijānate / pratipādakamiti saṃbandhaḥ / triṣvapyeteṣu prakāreṣu dvayorarthayoḥ prādhānyena ca varṇyamānatve tathāvidhaśabdavācyatvalakṣaṇasāmyasamanvayasvarūpaṃ śobhānimittaṃ vākyasāmarthyalabhyaṃ pratīyamānamalaṅkaraṇaṃ, vācakasadbhāve punaḥ vācyameva / prastutāprastutayorarthayoḥ pradhānaguṇabhāve sati tathaiva tathāvidhaśabdavācyatvasāmyasamanvaya eva / mukhyatayā varṇyamānasyāpyekatarasyopamānatve samuccitopamādyā(locanayānyasyopameyatvasamanvayo 'nu) sandheyaḥ / arthayorekamullekhi padaṃ śabdatadarthayoḥ / ekāvabhāsayoḥ sāmyaṃ tantratvādatra jṛmbhate

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Vjiv/3.46

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita [Vjiv] 3.46, in HREEM (hreem.cc/library/Vjiv/3.46), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text