भावानां वर्ण्यमानवृत्तीनां स्वरूपं परिस्पन्दः । कीदृशम्---द्विविधम् । द्वे विधे प्रकारौ यस्य तत्तथोक्तम् । स्मृतं सूरिभिराम्नातम् । केषां भावानाम्---चेतनानां जडानां च । चेतनानां संविद्वतां प्राणिनामिति यावत्; जडानां तद्व्यतिरेकिणां प्राणचैतन्यशून्यानाम् । एतदेव च धर्मिद्वैविध्यं धर्मद्वैविध्यस्य निबन्धनम् । कीदृक्स्वरूपं---अपरिम्लानस्वभावौचित्यसुन्दरम् । अपरिम्लानः प्रत्यग्रपरिपोषपेशलो यः स्वभावः पारमार्थिको धर्मस्तस्य यदौचित्यमुचितभावः प्रस्तावोपयोग्यदोषदुष्टत्व तेन सुन्दरं सुकुमारं तद्विदाह्लादकमित्यर्थः । एतदेव द्वैविध्यं विभज्य विचारयति--- तत्र पूर्वं प्रकाराभ्यां द्वाभ्यामेव विभिद्यते । सुरादिसिंहप्रभृतिप्राधान्येतरयोगतः
bhāvānāṃ varṇyamānavṛttīnāṃ svarūpaṃ parispandaḥ / kīdṛśam---dvividham / dve vidhe prakārau yasya tattathoktam / smṛtaṃ sūribhirāmnātam / keṣāṃ bhāvānām---cetanānāṃ jaḍānāṃ ca / cetanānāṃ saṃvidvatāṃ prāṇināmiti yāvat; jaḍānāṃ tadvyatirekiṇāṃ prāṇacaitanyaśūnyānām / etadeva ca dharmidvaividhyaṃ dharmadvaividhyasya nibandhanam / kīdṛksvarūpaṃ---aparimlānasvabhāvaucityasundaram / aparimlānaḥ pratyagraparipoṣapeśalo yaḥ svabhāvaḥ pāramārthiko dharmastasya yadaucityamucitabhāvaḥ prastāvopayogyadoṣaduṣṭatva tena sundaraṃ sukumāraṃ tadvidāhlādakamityarthaḥ / etadeva dvaividhyaṃ vibhajya vicārayati--- tatra pūrvaṃ prakārābhyāṃ dvābhyāmeva vibhidyate / surādisiṃhaprabhṛtiprādhānyetarayogataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.