Library·Kuntaka: Vakroktijivita [Vjiv]·3·3.7

Kuntaka: Vakroktijivita [Vjiv] 3.7

Vjiv 3.7

तत्र द्वयोः स्वरूपयोर्मध्यात् पूर्वं यत्प्रथमं चेतनपदार्थसंबन्धि तद् द्वाभ्यामेव राश्यन्तराभावात् प्रकाराभ्यां विभिद्यते भेदमासादयति, द्विविधमेव संपद्यते । कस्मात्---सुरादिसिंहप्रभृतिप्राधान्येतरयोगतः । सुरादयः त्रिदशप्रभृतयो ये चेतनाः सुरासुरसिद्धविद्याधरगन्दर्वनरप्रभृतयः, ये चान्ये सिंहप्रभृतयः केसरिप्रमुखास्तेषां यत्प्राधान्यं मुख्यत्वमितरदप्राधान्यं च ताभ्यां यथासंख्येन प्रत्येकं यो योगः संबन्धस्तस्मात् कारणात् । तदेवं सुरादीनां मुख्यचेतनानां स्वरूपमेकं कवीनां वर्णनास्पदम् । सिंहादीनाममुख्यचेतनानां पशुमृगपक्षिसरीसृपाणां स्वरूपं द्वितीयमित्येतदेव विशेषेणोन्मीलयति--- मृख्यमक्लिष्टरत्यादिपरिपोषमनोहरम् । स्वजात्युचितहेवाकसमुल्लेखोज्ज्वं परम्

tatra dvayoḥ svarūpayormadhyāt pūrvaṃ yatprathamaṃ cetanapadārthasaṃbandhi tad dvābhyāmeva rāśyantarābhāvāt prakārābhyāṃ vibhidyate bhedamāsādayati, dvividhameva saṃpadyate / kasmāt---surādisiṃhaprabhṛtiprādhānyetarayogataḥ / surādayaḥ tridaśaprabhṛtayo ye cetanāḥ surāsurasiddhavidyādharagandarvanaraprabhṛtayaḥ, ye cānye siṃhaprabhṛtayaḥ kesaripramukhāsteṣāṃ yatprādhānyaṃ mukhyatvamitaradaprādhānyaṃ ca tābhyāṃ yathāsaṃkhyena pratyekaṃ yo yogaḥ saṃbandhastasmāt kāraṇāt / tadevaṃ surādīnāṃ mukhyacetanānāṃ svarūpamekaṃ kavīnāṃ varṇanāspadam / siṃhādīnāmamukhyacetanānāṃ paśumṛgapakṣisarīsṛpāṇāṃ svarūpaṃ dvitīyamityetadeva viśeṣeṇonmīlayati--- mṛkhyamakliṣṭaratyādiparipoṣamanoharam / svajātyucitahevākasamullekhojjvaṃ param

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Vjiv/3.7

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita [Vjiv] 3.7, in HREEM (hreem.cc/library/Vjiv/3.7), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text