अत्रारुणपरिस्पन्दमन्दीकृतवपुषः शशिनः कामपरिक्षामवृत्तेः कामिनीकपोलफलकस्य च पाण्डुत्वसाम्यसमर्थनादर्थालङ्कारपरिपोषः शोभातिशयमावहति । वक्ष्यमाणवर्णविन्यासवक्रतालक्षणः शब्दालङ्कारो ऽप्यतितरां रमणीयः । वर्णविन्यासविच्छित्तिविहिता लावण्यलक्षणगुण४०संपदस्त्येव । यथा च लीलाए कुवलअं कुवलअं व सीसे समुव्वहन्तेण । सेसेण सेसपुरिसाणं पुरिसआरो समुव्यसिओ ॥ व्जिव्च् १।२० ॥४१ ॥ लीलया कुवलयं कुवलयमिव शीर्षे समुद्वहता । शेषेण शेषपुरुषाणां पुरुषकारः समुद्धसितः ॥ अत्राप्यप्रस्तुतप्रशंसोपमालक्षणवाच्यालङ्कारवैचित्र्यविहिता हेलामात्रविरचितयमकानुप्रासहारिणी समर्पकत्वसुभगा कापि काव्यच्छाया सहृदयहृदयमाह्लादयति । द्विवचनेनात्र वाच्यवाचकजातिद्वित्वमभिधीयते । व्यक्तिद्वित्वाभिधाने पुनरेकपदव्यवस्थितयोरपि काव्यत्वं स्यादित्याह---बन्धे व्यवस्थितौ । बन्धो वाक्यविन्यासः तत्र व्यवस्थितौ विशेषेण लावण्यादिगुणालङ्कारशोभिनां संनिवेशेन कृतावस्थानौ । सहितावित्यत्रापि यथायुक्ति सजातीया४२ पक्षया शब्दस्य शब्दान्तरेण वाच्यस्य वाच्यान्तरेण च साहित्यं परस्परस्पर्धित्वलक्षणमेव विवक्षितम् । अन्यथा तद्विदाह्लादकारित्वहानिः प्रसज्यते । यथा असारं संसारं परिमुषितरत्नं त्रैभुवनं निरालोकं लोकं मरणशरणं बान्धवजनम् । अदर्पं कन्दर्पं जननयननिर्माणमफलं जगज्जीर्णारण्यं कथमसि विधातुं व्यवसितः४३
atrāruṇaparispandamandīkṛtavapuṣaḥ śaśinaḥ kāmaparikṣāmavṛtteḥ kāminīkapolaphalakasya ca pāṇḍutvasāmyasamarthanādarthālaṅkāraparipoṣaḥ śobhātiśayamāvahati / vakṣyamāṇavarṇavinyāsavakratālakṣaṇaḥ śabdālaṅkāro 'pyatitarāṃ ramaṇīyaḥ / varṇavinyāsavicchittivihitā lāvaṇyalakṣaṇaguṇa40saṃpadastyeva / yathā ca līlāe kuvalaaṃ kuvalaaṃ va sīse samuvvahanteṇa / seseṇa sesapurisāṇaṃ purisaāro samuvyasio // VjivC 1.20 //41 // līlayā kuvalayaṃ kuvalayamiva śīrṣe samudvahatā / śeṣeṇa śeṣapuruṣāṇāṃ puruṣakāraḥ samuddhasitaḥ // atrāpyaprastutapraśaṃsopamālakṣaṇavācyālaṅkāravaicitryavihitā helāmātraviracitayamakānuprāsahāriṇī samarpakatvasubhagā kāpi kāvyacchāyā sahṛdayahṛdayamāhlādayati / dvivacanenātra vācyavācakajātidvitvamabhidhīyate / vyaktidvitvābhidhāne punarekapadavyavasthitayorapi kāvyatvaṃ syādityāha---bandhe vyavasthitau / bandho vākyavinyāsaḥ tatra vyavasthitau viśeṣeṇa lāvaṇyādiguṇālaṅkāraśobhināṃ saṃniveśena kṛtāvasthānau / sahitāvityatrāpi yathāyukti sajātīyā42 pakṣayā śabdasya śabdāntareṇa vācyasya vācyāntareṇa ca sāhityaṃ parasparaspardhitvalakṣaṇameva vivakṣitam / anyathā tadvidāhlādakāritvahāniḥ prasajyate / yathā asāraṃ saṃsāraṃ parimuṣitaratnaṃ traibhuvanaṃ nirālokaṃ lokaṃ maraṇaśaraṇaṃ bāndhavajanam / adarpaṃ kandarpaṃ jananayananirmāṇamaphalaṃ jagajjīrṇāraṇyaṃ kathamasi vidhātuṃ vyavasitaḥ43
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.