सुकुमाराभिधः सो ऽयम्, सो ऽयं पूर्वोफलक्षणः सुकुमारशब्दाभिधानः । येन मार्गेण सत्कवयः कालिदासप्रभृतयो गताः प्रियाताः, तदाश्रयेण काव्यानि कृतवन्तः । कथम्---उत्फुल्लकुसुमकाननैव षट्पदाः । उत्फुल्लानि विकसितानि कुसुमानि पुष्पाणि यस्मिन् कानने वने तेन षट्पदा इव भ्रमरा यथा । विकसितकुसुमकाननसाम्येन तस्य कुसुमसौकुमार्य सदृशमाभैजात्यं द्योत्यते । तेषां च भ्रमरसादृश्येन कुसुममकरन्दकल्पसारसंग्रहव्यसनिता । स च कीदृशः---यत्र यस्मिन् किञ्चनापि कियन्मात्रमपि वैचित्र्यं विचित्रभावो वक्रोक्तियुक्तत्वम् । तत्सर्वमलङ्कारादि प्रतिभोद्भवं कविशक्तिसमुल्लसितमेव, न पुनराहार्यं यथाकथञ्चित्प्रयत्नेन निष्पाद्यम् । कीदृशम्---सौकुमार्यपरिस्पन्दस्यन्दि । सौकुमार्यमाभिजात्यं तस्य परिस्पन्दस्तद्विदाह्लादकारित्वलक्षणं रामणीयकं तेन स्यन्दते रसमयं संपद्यते यत्तथोक्तम् । यत्र विराजते शोभातिशयं पुष्णातीति संबन्धः । यथा प्रवृद्धतापो दिवसो ऽतिमात्र- मत्यर्थमेव क्षणदा च तन्वी । उभौ विरोधक्रियया विभिन्नौ जायापती सानुशयाविवास्ताम्
sukumārābhidhaḥ so 'yam, so 'yaṃ pūrvophalakṣaṇaḥ sukumāraśabdābhidhānaḥ / yena mārgeṇa satkavayaḥ kālidāsaprabhṛtayo gatāḥ priyātāḥ, tadāśrayeṇa kāvyāni kṛtavantaḥ / katham---utphullakusumakānanaiva ṣaṭpadāḥ / utphullāni vikasitāni kusumāni puṣpāṇi yasmin kānane vane tena ṣaṭpadā iva bhramarā yathā / vikasitakusumakānanasāmyena tasya kusumasaukumārya sadṛśamābhaijātyaṃ dyotyate / teṣāṃ ca bhramarasādṛśyena kusumamakarandakalpasārasaṃgrahavyasanitā / sa ca kīdṛśaḥ---yatra yasmin kiñcanāpi kiyanmātramapi vaicitryaṃ vicitrabhāvo vakroktiyuktatvam / tatsarvamalaṅkārādi pratibhodbhavaṃ kaviśaktisamullasitameva, na punarāhāryaṃ yathākathañcitprayatnena niṣpādyam / kīdṛśam---saukumāryaparispandasyandi / saukumāryamābhijātyaṃ tasya parispandastadvidāhlādakāritvalakṣaṇaṃ rāmaṇīyakaṃ tena syandate rasamayaṃ saṃpadyate yattathoktam / yatra virājate śobhātiśayaṃ puṣṇātīti saṃbandhaḥ / yathā pravṛddhatāpo divaso 'timātra- matyarthameva kṣaṇadā ca tanvī / ubhau virodhakriyayā vibhinnau jāyāpatī sānuśayāvivāstām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.