अत्र "बालेन्दुवक्राणिऽ "अतिलोहितानिऽ "सद्यो वसन्तेन समागतानाम्ऽ इति पदानि सौकुमार्यात् स्वभाववर्णनामात्रपरत्वेनोपात्तान्यपि "नखक्षतानीवऽ इत्यलकरणस्य मनोहारिणः क्लेशं विना स्वभावोद्भन्नत्वेन योजनां भजमानानि चमत्कारकारिता मापद्यन्ते । यश्चान्यच्च कीदृशः--- भावस्वभावप्रधान्यन्यक्कृताहार्यकौशलः । भावाः पदार्थस्तेषां स्वभावस्तत्त्वं तस्य प्राधान्यं मुख्यभावस्तेन न्यक्कृतं तिरस्कृतमाहार्थं व्युत्पत्तिविहितं कौशलं नैपुण्यं यत्र स तथोक्तः । तदयमत्राभिप्रायः---पदार्थपरमार्थमहिमैव कविशक्तिसमुन्मीलितः, तथाविधो तत्र विजृम्भते । येन विविधमपि व्युत्पत्तिविलसितं काव्यान्तरगतं तिरस्कारास्पदं संपद्यते । अत्रोदाहरणं रघुवंशे मृगयावर्णनपरं प्रकरणम्, यथा तस्य स्तनप्रणयिभिर्मुहुरेणशावैर्- व्याहन्यमानहरिणीगमनं पुरस्तात् । आविर्बभूव कुशगर्भमुखं मृगाणां यूथं तदग्रसरगर्वितकृष्णसारम्
atra "bālenduvakrāṇi' "atilohitāni' "sadyo vasantena samāgatānām' iti padāni saukumāryāt svabhāvavarṇanāmātraparatvenopāttānyapi "nakhakṣatānīva' ityalakaraṇasya manohāriṇaḥ kleśaṃ vinā svabhāvodbhannatvena yojanāṃ bhajamānāni camatkārakāritā māpadyante / yaścānyacca kīdṛśaḥ--- bhāvasvabhāvapradhānyanyakkṛtāhāryakauśalaḥ / bhāvāḥ padārthasteṣāṃ svabhāvastattvaṃ tasya prādhānyaṃ mukhyabhāvastena nyakkṛtaṃ tiraskṛtamāhārthaṃ vyutpattivihitaṃ kauśalaṃ naipuṇyaṃ yatra sa tathoktaḥ / tadayamatrābhiprāyaḥ---padārthaparamārthamahimaiva kaviśaktisamunmīlitaḥ, tathāvidho tatra vijṛmbhate / yena vividhamapi vyutpattivilasitaṃ kāvyāntaragataṃ tiraskārāspadaṃ saṃpadyate / atrodāharaṇaṃ raghuvaṃśe mṛgayāvarṇanaparaṃ prakaraṇam, yathā tasya stanapraṇayibhirmuhureṇaśāvair- vyāhanyamānahariṇīgamanaṃ purastāt / āvirbabhūva kuśagarbhamukhaṃ mṛgāṇāṃ yūthaṃ tadagrasaragarvitakṛṣṇasāram
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.