तदा जायन्ते गुणा यदा ते सहृदयैर्गृह्यन्ते । रविकिरणानुगृहीतानि भवन्ति कमलानि कमलानि ॥ इति छाया । प्रतीयते इति क्रियापदवैचित्र्यस्यायमभिप्रायो यदेवंविधे विषये शब्दानां वाचकत्वेन न व्यापारः, अपि तु वस्त्वन्तरवत्प्रतीतिकारित्वमात्रेणेति युक्तियुक्तमप्येतदिह नातिप्रतन्यते । यस्याद् ध्वनिकारेण व्यङ्ग्यव्यञ्जकभावो ऽत्र सुतरां समर्थितस्तत् किं पौनरुक्त्येन । सा च रूढिवैचित्र्यवक्रता मुक्यतया द्विप्रकारा संभवति---यत्र रूढिवाच्योर्ऽथः स्वयमेव आत्मन्युत्कर्षं निकर्षं वा समारोपयितुकामः कविनोपनिबध्यते, तस्यान्यो वा कश्चिद्वक्तेति । यथा स्निग्धश्यामलकान्तिलिप्तवियतो वेल्लद्वलाका घना वाताः शीकरिणः पयोदसुहृदामानन्दकेकाः कलाः । कामं सन्तु दृढं कठोरहृदयो रामो ऽस्मि सर्वं सहे वैदेही तु कथं भविष्यति हहा हा देवि धीरा भव
tadā jāyante guṇā yadā te sahṛdayairgṛhyante / ravikiraṇānugṛhītāni bhavanti kamalāni kamalāni // iti chāyā / pratīyate iti kriyāpadavaicitryasyāyamabhiprāyo yadevaṃvidhe viṣaye śabdānāṃ vācakatvena na vyāpāraḥ, api tu vastvantaravatpratītikāritvamātreṇeti yuktiyuktamapyetadiha nātipratanyate / yasyād dhvanikāreṇa vyaṅgyavyañjakabhāvo 'tra sutarāṃ samarthitastat kiṃ paunaruktyena / sā ca rūḍhivaicitryavakratā mukyatayā dviprakārā saṃbhavati---yatra rūḍhivācyor'thaḥ svayameva ātmanyutkarṣaṃ nikarṣaṃ vā samāropayitukāmaḥ kavinopanibadhyate, tasyānyo vā kaścidvakteti / yathā snigdhaśyāmalakāntiliptaviyato velladvalākā ghanā vātāḥ śīkariṇaḥ payodasuhṛdāmānandakekāḥ kalāḥ / kāmaṃ santu dṛḍhaṃ kaṭhorahṛdayo rāmo 'smi sarvaṃ sahe vaidehī tu kathaṃ bhaviṣyati hahā hā devi dhīrā bhava
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.