अत्र काष्ठमिति विशेषणपदं वर्ण्यमानपदार्थापेक्षया मन्मथस्य नीरसतां प्रतिपादयद् रम्यच्छायान्तरस्पर्शिश्लेषच्छायामनोज्ञविन्यासमपरमस्मिन् वस्तुन्यप्रस्तुते मदनाभिधानपादपलक्षणे प्रतीतिमुत्पापयद् रूपकालङ्कारच्छायासंस्पर्शात् कामपि पर्यायवक्रतामुन्मीलयति । अयमपरः पर्यायप्रकारः पदपूर्वार्धवक्रतायाः कारणम्---यः स्वच्छायोत्कर्षपेशलः । स्वस्यात्मनश्छाया कान्तिर्या सुकुमारता तदुत्कर्षेण तदतिशयेन यः पेशलो हृदयहारी । तदिदमत्र तात्पर्यम्---यद्यपि वर्ण्यमानस्य वस्तुनः प्रकारान्तरोल्लासकत्वेन व्यवस्थितिस्तथापि परिस्पन्दसौन्दर्यसंपदेव सहृदयहृदयहारितां प्रतिपद्यते । यथा इत्थमुत्कयति ताण्डवलीला- पण्डिताब्धिलहरीगुरुपादैः । उत्थितं विषमकाण्डकुटुम्ब- स्यांशुभिः स्मरवतीविरहो माम्
atra kāṣṭhamiti viśeṣaṇapadaṃ varṇyamānapadārthāpekṣayā manmathasya nīrasatāṃ pratipādayad ramyacchāyāntarasparśiśleṣacchāyāmanojñavinyāsamaparamasmin vastunyaprastute madanābhidhānapādapalakṣaṇe pratītimutpāpayad rūpakālaṅkāracchāyāsaṃsparśāt kāmapi paryāyavakratāmunmīlayati / ayamaparaḥ paryāyaprakāraḥ padapūrvārdhavakratāyāḥ kāraṇam---yaḥ svacchāyotkarṣapeśalaḥ / svasyātmanaśchāyā kāntiryā sukumāratā tadutkarṣeṇa tadatiśayena yaḥ peśalo hṛdayahārī / tadidamatra tātparyam---yadyapi varṇyamānasya vastunaḥ prakārāntarollāsakatvena vyavasthitistathāpi parispandasaundaryasaṃpadeva sahṛdayahṛdayahāritāṃ pratipadyate / yathā itthamutkayati tāṇḍavalīlā- paṇḍitābdhilaharīgurupādaiḥ / utthitaṃ viṣamakāṇḍakuṭumba- syāṃśubhiḥ smaravatīviraho mām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.