Library·Kuntaka: Vakroktijivita·2·2.43

Kuntaka: Vakroktijivita 2.43

VjivC 2.43

इति । अत्राभिधानप्रतीतिगोचरीकृतानां पदार्थानां परस्परप्रतियोगित्वमुदाहरणप्रत्युदाहरणन्यायेनानुसंधेयम् । अयमपरः पर्यायप्रकारः पदपूर्वार्धवक्रतां विदधाति---अलङ्कारोपसंस्कारमनोहारिनिबन्धनः । अत्र "अलङ्कारोपसंस्कारऽ शब्दे तृतीयासमासः षष्ठीसमासश्च करणीयः । तेनार्थद्वयमभिहितं भवति । अलङ्कारेण रूपकादिनोपसंस्कारः शोभान्तराधानं यत्तेन मनोहारि हृदयरञ्जकं निबन्धनमुपनिबन्धो यस्य स तथोक्तः । अलङ्कारस्योत्प्रेक्षादेरुपसंस्कारः शोभान्तराधानं चेति विगृह्य । तत्र तृतीयासमासपक्षोदाहरणं यथा यो लीलातालवृन्तो रहसि निरुपधिर्यश्च किलीप्रदीपः कोपक्रीडासु यो ऽस्त्रं दशनकृतरुजो यो ऽधरस्यैकसेकः । आकल्पे दर्पण यः श्रमशयनविधो यश्च गण्डोपधानं देव्याः स व्यापदं वो हरतु हरजटाकन्दलीपुष्पमिन्दुः

iti / atrābhidhānapratītigocarīkṛtānāṃ padārthānāṃ parasparapratiyogitvamudāharaṇapratyudāharaṇanyāyenānusaṃdheyam / ayamaparaḥ paryāyaprakāraḥ padapūrvārdhavakratāṃ vidadhāti---alaṅkāropasaṃskāramanohārinibandhanaḥ / atra "alaṅkāropasaṃskāra' śabde tṛtīyāsamāsaḥ ṣaṣṭhīsamāsaśca karaṇīyaḥ / tenārthadvayamabhihitaṃ bhavati / alaṅkāreṇa rūpakādinopasaṃskāraḥ śobhāntarādhānaṃ yattena manohāri hṛdayarañjakaṃ nibandhanamupanibandho yasya sa tathoktaḥ / alaṅkārasyotprekṣāderupasaṃskāraḥ śobhāntarādhānaṃ ceti vigṛhya / tatra tṛtīyāsamāsapakṣodāharaṇaṃ yathā yo līlātālavṛnto rahasi nirupadhiryaśca kilīpradīpaḥ kopakrīḍāsu yo 'straṃ daśanakṛtarujo yo 'dharasyaikasekaḥ / ākalpe darpaṇa yaḥ śramaśayanavidho yaśca gaṇḍopadhānaṃ devyāḥ sa vyāpadaṃ vo haratu harajaṭākandalīpuṣpaminduḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/2.43

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 2.43, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/2.43), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text