क्रियावैचित्र्यवक्रत्वप्रिकारा धात्वर्थविचित्रभाववक्रताप्रभेदास्त इमे स्मृता वर्ण्यमानस्वरूपाः कीर्तिताः । कियन्तः पञ्च पञ्चसंख्याविशिष्टाः । कीदृशाः---प्रस्तुतौचित्यचारवः । प्रस्तुतं वर्ण्यमानं वस्तु तस्य यदौचित्यमुचितभावस्तेन चारवो रमणीयाः । तत्र प्रथमस्तावत् प्रकारो यत्---कर्तुरत्यन्तरङ्गत्वं नाम । कर्तुः स्वतन्त्रतया मुख्यभूतस्य कारकस्य क्रियां प्रति निर्वर्तयितुर्यदत्यन्तरङ्गत्वम् अत्यन्तमान्तरतम्यम् । यथा चूडारत्ननिषण्णदुर्वहजगद्भारोन्नमत्कन्धरो धत्तामुद्धुरतामसौ भगवतः शेषस्य मूर्धा परम् । स्वैरं संस्पृशतीषदप्यवनतिं यस्मिन् लुठन्त्यक्रमं शून्ये नूनमियन्ति नाम भुवनान्युद्दामकम्पोत्तरम्
kriyāvaicitryavakratvaprikārā dhātvarthavicitrabhāvavakratāprabhedāsta ime smṛtā varṇyamānasvarūpāḥ kīrtitāḥ / kiyantaḥ pañca pañcasaṃkhyāviśiṣṭāḥ / kīdṛśāḥ---prastutaucityacāravaḥ / prastutaṃ varṇyamānaṃ vastu tasya yadaucityamucitabhāvastena cāravo ramaṇīyāḥ / tatra prathamastāvat prakāro yat---karturatyantaraṅgatvaṃ nāma / kartuḥ svatantratayā mukhyabhūtasya kārakasya kriyāṃ prati nirvartayituryadatyantaraṅgatvam atyantamāntaratamyam / yathā cūḍāratnaniṣaṇṇadurvahajagadbhāronnamatkandharo dhattāmuddhuratāmasau bhagavataḥ śeṣasya mūrdhā param / svairaṃ saṃspṛśatīṣadapyavanatiṃ yasmin luṭhantyakramaṃ śūnye nūnamiyanti nāma bhuvanānyuddāmakampottaram
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.