आसंसारं कविपुङ्गवैः प्रतिदिवसगृहीतसारो ऽपि । अद्याप्यभिन्नमुद्र इव जयति वाचां परिस्पन्दः ॥ इति छाया । अत्र सर्गारम्भात् प्रभृति कविप्रधानैः प्रातिस्विकप्रतिभापरिस्पन्दमाहात्म्यात् प्रतिदिवसगृहीतसर्वस्वो ऽप्यद्यापि नवनवप्रतिभासानन्त्यविजृम्भणादनुद्धाटितप्राय इव यो वाक्यपरिस्पन्दः स जयति सर्वोत्कर्षेण वर्तते इत्येवमस्मिन् सुसङ्गते ऽपि वाक्यार्थे कविकौशलस्य विलसितं किमप्यलौकिकमेव परिस्फुरति । यस्मात् स्वाभिमानध्वनिप्राधान्येन तेनैतदभिहितम् यथा---आसंसारं कविपुङ्गवैः प्रतिदिवसं गृहीतसारो ऽप्यद्याप्यभिन्नमुद्र इवायम् । एवमपरिज्ञाततत्त्वतया न केनचित किमप्येतस्माद् गृहीतमिति मत्प्रतिभोद्धाटितपरमार्थस्येदानीमेव मुद्राबन्धोद्भेदो भविष्यतीति लोकोत्तरस्वपरिस्पन्दसाफल्यापत्तेर्वाक्यपरिस्पन्दो जयतीतिसंबन्धः । यद्यपि रसस्वभावालङ्काराणां सर्वेषां कविकौशलमेव जीवितम्, तथाप्यलङ्कारस्य विशेषतस्तदनुग्रहं विना वर्णनाविषयवस्तुनो भूषणाभिधायित्वेनाभिमतस्य स्वरूपमात्रेण परिस्फुरतो यथार्थत्वेन निबध्यमानस्य तद्विदाह्लादनिधानानुपपत्तेर्मनाङ्मात्रमपि न वैचित्र्यमुत्प्रेक्षामहे, प्रचुरप्रवाहपतितेतरपदार्थसामान्येन प्रतिभासनात् । यथा दूर्वाकाण्डमिव श्यामा तन्वी श्यामालता यथा
āsaṃsāraṃ kavipuṅgavaiḥ pratidivasagṛhītasāro 'pi / adyāpyabhinnamudra iva jayati vācāṃ parispandaḥ // iti chāyā / atra sargārambhāt prabhṛti kavipradhānaiḥ prātisvikapratibhāparispandamāhātmyāt pratidivasagṛhītasarvasvo 'pyadyāpi navanavapratibhāsānantyavijṛmbhaṇādanuddhāṭitaprāya iva yo vākyaparispandaḥ sa jayati sarvotkarṣeṇa vartate ityevamasmin susaṅgate 'pi vākyārthe kavikauśalasya vilasitaṃ kimapyalaukikameva parisphurati / yasmāt svābhimānadhvaniprādhānyena tenaitadabhihitam yathā---āsaṃsāraṃ kavipuṅgavaiḥ pratidivasaṃ gṛhītasāro 'pyadyāpyabhinnamudra ivāyam / evamaparijñātatattvatayā na kenacita kimapyetasmād gṛhītamiti matpratibhoddhāṭitaparamārthasyedānīmeva mudrābandhodbhedo bhaviṣyatīti lokottarasvaparispandasāphalyāpattervākyaparispando jayatītisaṃbandhaḥ / yadyapi rasasvabhāvālaṅkārāṇāṃ sarveṣāṃ kavikauśalameva jīvitam, tathāpyalaṅkārasya viśeṣatastadanugrahaṃ vinā varṇanāviṣayavastuno bhūṣaṇābhidhāyitvenābhimatasya svarūpamātreṇa parisphurato yathārthatvena nibadhyamānasya tadvidāhlādanidhānānupapattermanāṅmātramapi na vaicitryamutprekṣāmahe, pracurapravāhapatitetarapadārthasāmānyena pratibhāsanāt / yathā dūrvākāṇḍamiva śyāmā tanvī śyāmālatā yathā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.