Library·Kuntaka: Vakroktijivita·3·3.38

Kuntaka: Vakroktijivita 3.38

VjivC 3.38

इत्यनेन पूर्वमेव लक्षणं विशेषितम्, तत्र स्वशब्दास्पदत्वं रसानामपरिगतपूर्वमस्माकम् । ततस्त एव रससर्वस्वसमाहितचेतसस्तत्परमार्थविदो विद्वांस एवं प्रष्टव्याः---किं स्वशब्दास्पदत्वं रसानामुत रसवत इति । तत्र पूर्वस्मिन् पक्षे---रस्यन्तैति रसास्ते स्वशब्दास्पदास्तेषु तिष्ठन्तः शृङ्गारादिषु वर्तमानाः सन्तस्तज्ज्ञैरास्वाद्यन्ते । तदिदमुक्तं भवति---यत् स्वशब्दैरभिधीयमानाः श्रुतिपथमवतरन्तश्चेतनानां चर्वणचमत्कारं कुर्वन्तीत्यनेन न्यायेन घृतपूरप्रभूतयः पदार्थाः स्वशब्दैरभिधीयमानास्तदास्वादसंपदं संपादयन्तीत्येवं सर्वस्य कस्यचिदुपयोगसुखार्थिनस्तैरुदारचरितैरयत्नेनैव तदभिधानमात्रादेव त्रैलोक्यराज्यसंपत्सौख्यसमृद्धिः प्रतिपाद्येतैति नमस्तेभ्यः । रसवतस्तदास्पदत्वं नोपपद्यते, रसस्यैव स्ववाच्यस्यापि तदास्पदत्वाभावात्, किमुतान्यस्येति । तदलङ्कारत्वं च प्रथममेव प्रतिषिद्धम् । शिष्टं स्थाय्यादि पूर्वलक्षणं व्याख्यातमेवेति न पुनः पर्यालोच्यते । यदपि रसबद्रससंश्रयात्

ityanena pūrvameva lakṣaṇaṃ viśeṣitam, tatra svaśabdāspadatvaṃ rasānāmaparigatapūrvamasmākam / tatasta eva rasasarvasvasamāhitacetasastatparamārthavido vidvāṃsa evaṃ praṣṭavyāḥ---kiṃ svaśabdāspadatvaṃ rasānāmuta rasavata iti / tatra pūrvasmin pakṣe---rasyantaiti rasāste svaśabdāspadāsteṣu tiṣṭhantaḥ śṛṅgārādiṣu vartamānāḥ santastajjñairāsvādyante / tadidamuktaṃ bhavati---yat svaśabdairabhidhīyamānāḥ śrutipathamavatarantaścetanānāṃ carvaṇacamatkāraṃ kurvantītyanena nyāyena ghṛtapūraprabhūtayaḥ padārthāḥ svaśabdairabhidhīyamānāstadāsvādasaṃpadaṃ saṃpādayantītyevaṃ sarvasya kasyacidupayogasukhārthinastairudāracaritairayatnenaiva tadabhidhānamātrādeva trailokyarājyasaṃpatsaukhyasamṛddhiḥ pratipādyetaiti namastebhyaḥ / rasavatastadāspadatvaṃ nopapadyate, rasasyaiva svavācyasyāpi tadāspadatvābhāvāt, kimutānyasyeti / tadalaṅkāratvaṃ ca prathamameva pratiṣiddham / śiṣṭaṃ sthāyyādi pūrvalakṣaṇaṃ vyākhyātameveti na punaḥ paryālocyate / yadapi rasabadrasasaṃśrayāt

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/3.38

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 3.38, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/3.38), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text