किमर्थं "प्रधानवस्तुनिष्पत्त्यै" । प्रधानमधिकृतं प्रकरणं कमपि वक्रिमाणमाक्रामति । यथा मुद्राराक्षसे षष्ठे ऽङ्के "ततः प्रविशति रज्जुहस्तः पुरुषः" इत्यादि प्रकरणम् । तत्र हि स पुमान् निरुपमाननयकेलिकुशलकौटिल्यप्रयोज्यमानो निपुणमतिर्जोर्णोद्याने मुद्रोद्गलनसमुच्चलितविपक्षतारूक्षं राक्षसमाकृष्टकृपाणपाणिमापतन्तमपश्यन्निव स्वयमुदग्रग्रीवावलम्बिना रज्जुवलयेन व्यापादयितुम् (आत्मानं) आरेभे । राक्षसेनापि कौतुककरुणाक्रान्तमनसा भद्रमुख किमिदमिति पृष्टम् । आः किं मम महादुःखप्रशमकारणे मरणे ऽन्तरायमाचरसीत्याचचक्षे । तन्निर्बन्धाच्च वध्यभूमिमानीतस्य महासत्त्व(मुकुट)मणेर्मणिकारश्रेष्ठिनश्चन्दनदासस्य प्रियसुहृदो दुःखावेगमसहिष्णुर्विष्णुदासो ऽपि मत्प्रियमित्रं पुरो ऽस्य पावकं प्रविष्टुमुद्यतः । ततो ऽहमपि तद्वदेव शोकावेगमसहमानः प्रथममेवात्मानं व्यापादयामीत्यावेदयामास । किं बहुना, विचित्रसंभावनागहने नीतिवर्त्मनि विचक्षणंमन्यस्य राक्षसस्यापि तथा संभ्रमः सन्तापमुज्जनयांबभूवे, यथा वा सः स्वदेहदानेन चन्दनदासदेहमोचनायोपचक्रमे । अत्रापि किञ्चिदुदाह्रियते यथा--- छग्गुणसंजोअदिढा उवाअपरिवाडिधडिअपासमुही । चाणक्कणीतिरज्जू रिपुसंजमअज्जआ जअदि
kimarthaṃ "pradhānavastuniṣpattyai" / pradhānamadhikṛtaṃ prakaraṇaṃ kamapi vakrimāṇamākrāmati / yathā mudrārākṣase ṣaṣṭhe 'ṅke "tataḥ praviśati rajjuhastaḥ puruṣaḥ" ityādi prakaraṇam / tatra hi sa pumān nirupamānanayakelikuśalakauṭilyaprayojyamāno nipuṇamatirjorṇodyāne mudrodgalanasamuccalitavipakṣatārūkṣaṃ rākṣasamākṛṣṭakṛpāṇapāṇimāpatantamapaśyanniva svayamudagragrīvāvalambinā rajjuvalayena vyāpādayitum (ātmānaṃ) ārebhe / rākṣasenāpi kautukakaruṇākrāntamanasā bhadramukha kimidamiti pṛṣṭam / āḥ kiṃ mama mahāduḥkhapraśamakāraṇe maraṇe 'ntarāyamācarasītyācacakṣe / tannirbandhācca vadhyabhūmimānītasya mahāsattva(mukuṭa)maṇermaṇikāraśreṣṭhinaścandanadāsasya priyasuhṛdo duḥkhāvegamasahiṣṇurviṣṇudāso 'pi matpriyamitraṃ puro 'sya pāvakaṃ praviṣṭumudyataḥ / tato 'hamapi tadvadeva śokāvegamasahamānaḥ prathamamevātmānaṃ vyāpādayāmītyāvedayāmāsa / kiṃ bahunā, vicitrasaṃbhāvanāgahane nītivartmani vicakṣaṇaṃmanyasya rākṣasasyāpi tathā saṃbhramaḥ santāpamujjanayāṃbabhūve, yathā vā saḥ svadehadānena candanadāsadehamocanāyopacakrame / atrāpi kiñcidudāhriyate yathā--- chagguṇasaṃjoadiḍhā uvāaparivāḍidhaḍiapāsamuhī / cāṇakkaṇītirajjū ripusaṃjamaajjaā jaadi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.